გოზინაყი ქართულ გასტრონომიულ კულტურაში ერთ-ერთი ყველაზე საყვარელი ნუგბარია და ის არა მარტო საახალწლოდაა აუცილებელი, არამედ საჩუქრადაც მშვენიერია. ამასთანავე, უძველესი დროიდან გოზინაყი მეომრებს ბრძოლებში თან მიჰქონდათ, რადგან ნოყიერი იყო და კარგად ინახებოდა.
გოზინაყი, ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული და გემრიელი ქართული ნუგბარი, საქართველოს მთიანეთში აღმოცენდა, სადაც მისი უძველესი ვარიაციები დღემდე ინარჩუნებს პირველწყაროებს. ქართული კულტურის ნაწილი, გოზინაყი არა მხოლოდ თხილით, ნიგოზით, ფისტათი და გოგრის თესლით მზადდებოდა, არამედ ჩირეულებისგანაც, როგორიც არის ვაშლისა და მსხლის ჩირი. თაფლში ხარშვისა და შაქრის დამატების შემდეგ ამ ინგრედიენტებს აშრობდნენ, რაც კიდევ უფრო საინტერესო და გემრიელი ინგრედიენტების ნაზავს ქმნიდა.
გოზინაყის უძველესი ვარიაციები
საქართველოს მთიანეთში, განსაკუთრებით რაჭაში, გოზინაყს დღესაც გოგრის თესლისგან ამზადებენ, რაც ადგილობრივების საკუთარი ტრადიციების და გემოვნების მახასიათებელია. ამ უძველეს ტრადიციულ რეცეპტებს ხშირად რთულგზიარებული კომბინაციები აქვს, რომლებიც მაღალკალორიულია და სასიამოვნო გემოთი გამოირჩევა. ხანდახან მას ამზადებენ მზესუმზირას მარცვლებით, ნუშით, ნიგვზით, და ასევე შეიძლება იყოს შოკოლადში ჩახვეული, ან კარამელიზებული.
გოზინაყის თანამედროვე ვარიაციები და კრეატიულობა
დღეს, გოზინაყის არაერთი ვარიაცია არსებობს, რომლის შეხამება და შემდგომი შემოქმედებითი მომზადება დიასახლისების კრეატიულობას დიდად აძლიერებს. თანამედროვე ტრადიციებში სუფრაზე შეგხვდებათ ნაჭუჭიანებისა და ჩირეულის ნაზავით დამზადებული გოზინაყი, რომელიც დამატებით შოკოლადში ამოვლებული და გემრიელად დამრგვალებული სახითაა წარმოდგენილი. ეს საკონდიტრო ნაწარმი ხშირად მზადდება კარამელიზირებული ინგრედიენტებით, რაც მას კიდევ უფრო მიმზიდველს ხდის.
გოზინაყი და მისი კალორიული მახასიათებლები
გოზინაყი, მიუხედავად იმისა, რომ ტრადიციულ და გემრიელ ნუგბარს წარმოადგენს, მეტად მაღალკალორიული პროდუქტია. ამიტომ, როგორც ამბობენ საქართველოში, ის “ყელის ჩასაკოკლოზინებელი” საჭმელია.
გოზინაყი და მისი პოპულარობა საქართველოში
გოზინაყი არა მხოლოდ სადღესასწაულო სუფრებზე, არამედ ყოველდღიურ ცხოვრებაშიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. მისი მრავალფეროვანი ვარიაციები და მდიდარი გემო ნამდვილად ზრდის მის პოპულარობას როგორც ადგილობრივად, ისე უცხოეთში. თუ გსურთ გაეცნოთ ქართული ტრადიციების ნაწარმოებს, გოზინაყი საუკეთესო არჩევანი იქნება, რომელიც შესაძლოა კრეატიულობით კიდევ უფრო დახვეწილი ვარიაციებით გამოგადგეთ.
გოზინაყს ყველა დიასახლისი თავისებურად ამზადებს, თუმცა ჩვენ გვინდა გაგიზიაროთ ის რეცეპტები, რომლებმას სოციალურ ქსელებში ყველაზე დიდი გამოხმაურება დაიმსახურეს.
ნინო დარბაისელის მეთოდი
ცნობილი პოეტი და ძალიან კარგი დიასახლისი ნინო დარბაისელი გოზინაყს მრავალი წელის, ერთი და იგივე მეთოდით ამზადებს. მის რეცეპტს უცვლელი სახით გთავაზობთ:
“ოცდათხუთმეტი წელი იქნება, რაც მთელ სანათესაოს მე ვუმზადებ გოზინაყს. სკოლის მოსწავლე ვიყავი, როცა ჩვენმა მეზობელმა, ნინო ბებიამ, გვარად შუბითიძემ მისი მომზადების საიდუმლო მასწავლა.
ახალი წლისთვის მზადებისას მუდამ თვალწინ მიდგას ეს ტკბილი ადამიანი. დღესაც ასეა. ნათელი დაადგეს!
ერთ კილო დაქნილ ნიგოზზე მაწვნის ქილას რომ ერთი თითის დადება აკლდეს, თაფლი და 5-7 ნატეხი შაქარი.
გაიმზადეთ ხის დაფა, საბრტყელებელი ჯოხი და სამუშაო მაგიდა შემდეგნაირად: ფიცარსა და საბრტყელებელ ჯოხზე გადაუსვით ხელისგულზე დასხმული მცენარეული ზეთი თანაბრად, მერე პატარა წყლის ჯამი დაიდგით ახლოს და იმ ჯამიდან ასევე პეშვით ამოღებული ცოტა წყალი გადაუსვით ფიცარსაც და ჯოხსაც. ძველი ხალხი ასე იქცეოდა. მე ცოტა გავამარტივე ეს წესი და პატარა ცელოფანის პარკს ვიცვამ ხელზე (ერჯერადი ცელოფნის პარკი). მოკლედ მაგიდაც მზადაა, დაზეთილ-დაწყლიანებული დაფითა და საბრტყელებლით, იქვე – წყლით სავსე იმხელა ჯამით, რომ ხელი თავისუფლად მოძრაობს შიგ, შესველება რომ დაგვჭირდეს.
ალუმინის ან რაიმე მისი ტიპის ქვაბში ვასხამთ თაფლს. დაბალ ცეცხლზე ვადუღებთ, ბუშტები რომ კარგად აქაფდება და თაფლი ოდნავ შევარდისფრდება, მაშინ ჩავყრით ჩვენს შაქრის ნატეხებს და გრძელტარიანი ხის კოვზით ვურევთ. შაქარიც რომ გაიხსნება და ერთიან მასად იქცევა ეს ყველაფერი, ვყრით დაჭრილ ნიგოზს… არ დაიბნეთ, თავიდან მოგეჩვენებათ, ვაიმე, რაღაც მშრალივით არის, თაფლი ხომ არ დავაკელიო. ცოტას რომ მოურევთ, იგრძნობთ, რომ “წვენი” გამოუშვა, მუდმივად ურიეთ დაბალ ცეცხლზე, სულ ოდნავ მოვარდისფრო ფერი რომ იკრას. გადმოდგით ქვაბი ცეცხლიდან, ხის კოვზით მთელი ეს მასა ფიცარზე გადაიტანეთ, ჯამში დაისველეთ ხელი რამდენჯერაც დაგჭირდებათ და მასა კარგად “ცემეთ”, რომ ნიგვზები “ჩასხდნენ”. ამის მერე წყლით დასველებული ზეთიანი საბრტყელებლით გაზიდეთ სიგრძე-სიგანეში თანაბრად და ნაპირები ისე მოუსწორეთ თანდათანობით, რომ დაჭრისას ჩამონაჭრების ხარჯი არ მოგივიდეთ.
არ დაგავიწყდეთ, ბრტყელებას რომ დაამთავრებთ, ცხელივე დაჭერით და სახით დაბლა გადააწყვეთ ოდნავ ზეთწასმულ ლანგარზე”.
ძველებური რეცეპტი ხაშურელი დიასახლისისგან
როგორც ერთი ძალიან კარგი დიასახლისი, ქალბატონი ნარგიზა იხსენებს, მისი დედამთილი გოზინაყს ძველებური წესით აკეთებდა. თვითონაც არ აღვევს ამ ტრადიციას და მთელ სამეზობლოში განსხვავებული, საოცრად ერთგვაროვანი სტრუქტურის გოზინაყი აქვს.
მისი დამზადების მთავარი სირთულე თაფლის “მოწევაა”. ეს თბილი თაფლის განუწყვეტლივ და დიდი ხნის განმავლობაში ზელვას გულისხმობს.
დაგჭირდებათ:
1კგ ნიგოზი ნახევარი კგ თაფლი ერთი ჭიქა შაქარი
მომზადება
ნიგოზი დაჭერით ძალიან თხლად. მოათავსეთ ღუმელში და 100 გრადუს ტემპერატურაზე მოხალეთ ისე, რომ
ფერი არ შეიცვალოს.
განიერ ტაფაში ჩაასხით თაფლი. დადგით ცეცხლზე და განუწყვეტლივ ურიეთ, თითქოს ზელთ. რომ გაცხელდება და გათხელდება, გადმოდგით ცეცხლიდან და ისევ განაგრძეთ ზელა. ადუღება ვერ უნდა მოასწროს. ასე გავიმეოროთ დაახლოებით 10-ჯერ. ერთი წვეთი ცივ წყალში ჩააწვეთეთ. თუ კრისტალივით გამაგრდა, თაფლი მზადაა.
შემდეგ დააყარეთ 1 ჭიქა შაქარი და ისევ დადგით ცეცხლზე. შაქარი რომ გადნება, ჩაყარეთ დაჭრილი ნიგოზი. კვლავ დაიწყეთ მისი ზელა. კარგად რომ მოიშუშება, გადმოიღეთ სველ ფიცარზე. გააბრტყელეთ და ცხელივე დაჭერით. ნაჭრები კარგად რომ შეგრილდება, ჩაყარეთ ქილაში და თავი დაახურეთ. საჭიროებისამებრ გამოიყენეთ ხოლმე და კვლავ თავი დაახურეთ.
ეს გოზინაყი, როგორც აღვნიშნეთ, შეგიძლიათ მთელი წლის განმავლობაში შეინახოთ.
