როგორ იმყნობა კაკალი

კაკლის ვეგეტაციური გამრავლების ყველაზე გავრცელებული მეთოდი მყნობაა. მაგ­რამ ეს მე­თოდი არ ვრცელდება ასაკოვან ხეებზე. ამ­ყნო­ბენ წინასწარ ამ მიზნით გამოყვანილ თესლნერ­გებს. თესლნერგებს ამყნობენ სათბურებში იანვარ-თებერვალში. საძირეებად იყენებენ წვრილ­ნაყოფა კირკიტი კაკლის ძლიერი ჯიშების თესლნერგებს.
მყნობამდე 1,5 თვით ადრე თესლნერგები გადააქვთ 22 სმ სიმაღლისა და 12 სმ დიამეტრის თიხის ქოთნებში. იმისათვის, რომ საძირეს არ განუვითარდეს ღერძული ფესვი, რაც ამ კულტურის დამახასიათებელი თვისებაა, მას წვერს აჭრიან და ფესვთა სისტემა სიგანეში ვითარდება. ხარისხოვანი სანამყენეების მისაღებად, სასურველი ჯიშის ხეებს აახალგაზრდავებენ გადაბელვით, ხოლო შემდეგ არჩევენ საუკეთესო, მსხვილ და თავმომრგვალებულკვირტებიან კალმებს. კალმების გული გაცილებით ნაკლები სიგანის უნდა იყოს, ვიდრე მერქანი. მყნობის საუკეთესო ხერხია ე.წ. ენიანი კალმით მყნობა. საძირისა და სანამყენის დიამეტრი თანაბარი უნდა იყოს, რაც შეხორცების ხარისხს ზრდის.
კაკლის გაშენება ფერდობზე
მიუხედავად იმისა, რომ საქართველო კაკ­ლის სამშობლოდ ითვლება, დღეს სხვა ქვეყ­ნე­­ბიდან შემოგვაქვს ნიგოზი და არცთუ ისე იაფად. კაკალი ზღვის დონიდან 500-900მ-ზე თავს კარგად გრძნობს, 14ºჩ-მდე ყინვასაც იტანს, არც მეწლეობა იცის. განსაკუთრებით ხარისხოვან და უხვ მოსავალს კი იმ შემთხვე­ვაში იძლევა, თუ ფერდობიან ადგილებშია გა­შე­ნებული, მაგალითად რაჭა-ლეჩხუმში, ადიგე­ნის, დუშეთის, თეთრი­წყაროს, თიანეთისა და ახალციხის რაიონებში. ქართველი მეცნიერები გვთავაზობენ ბაღის გაშენების წესს: 15-17º დახრილობის ფერდობი მოიხნას გარდიგარდმო საპლანტაჟე გუთნით. კაკალი დარგეთ ისე, რომ რიგები ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილით იყოს დაშორებული. გადახრა არ უნდა აღემატებოდეს 2º-ს. ფერდობი უნდა დაიყოს ტერასებად ბულდოზერით. ნიადაგი უნდა გაფხვიერდეს 50-60 სმ-ის სიღრმეზე. ნარგა­ვებს უნდა ჰქონდეს კარგი განათება, რისთვისაც ძლიერ მოზარდი ჯიშები დავაშოროთ 10X10მ-ზე, ხოლო სუსტად მოზარდი – 10X8 მ-ზე.
60-70 სმ სიღრმის ორმოები უნდა ამოვიღოთ კაკლის დარგვამდე ორი კვირით ადრე და შევიტანოთ 1-1,5 კგ სუპერფოსფატი, ზემოდან დავაყაროთ ფხვიერი მიწა. ფესვებზე მისაყრელ მიწას კი უნდა დაემატოს 8-10 კგ გადამწვარი ნაკელი. კაკლის ჩარგვის შემდეგ მიწა უნდა დაიტკეპნოს და ნარგავს გაუკეთდეს სარწყავი ჯამი. ნერგი დარგვისთანავე კარგად უნდა მოირწყოს (2 ვედრო წყალი მაინც სჭირდება), ხოლო ზემოდან ფხვიერი მიწა მოეყაროს.

რა მოსწონს და რას ვერ იტანს კაკალი

წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)

#drpkhakadze

ქართული ნუში ჩვენი ენდემია

ამ გვარში 40-მდე სახეობა შედის, რო­მელიც გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის­პირეთიდან ცენტრალურ აზიამდე. სა­ქართველოში ორი სა­ხეობის ნუში იზრდება – ჩვეულებრივი, კულტივირებული და ველური – ქართული ნუში, რომელიც ჩვენი ქვეყნის ენდემია.
ჩვეულებრივი ნუში თავისთავად იყოფა ტკბილ, მწარე, თხელნაჭუჭა და სქელნაჭუჭა ჯიშებად. ჩვე­ულებრივი ტკბილი ნუშის გული შეიცავს 40-60% ზეთს და 20-30% ც­ილებს. ნუშის გულს მი­ირთმევენ ნედლად, მოხალულს. იხმარება კუ­ლინარიაში. ნუშის ზეთი გამოიყენება კვების მრე­წველობაში, პარფიუმერიასა და მედიცინა­ში; იხმარება საინიექციო ქაფურის გამხსნელად, სამკურნალო და კოსმეტიკური მალამოების ნედლეულად, ინიშნება როგორც კუჭში გამ­ხსნელი საშუალება. კოპტონი კი გამოიყენება ცხოველების საკვებად.
ნაჭუჭი გამოიყენება გააქტიურებული ნახში­რის მისაღებად. მისგანვე გამოიმუშა­ვებენ ნივთიერებას, რომელსაც იყენებენ ახალგამოხდი­ლი საკონიაკე სპირტისა და თეთრი ღვინის არო­მატისათვის.
ამრავლებენ თესლით. თესავენ ნოემბერ-­დეკემბერში, 1-2-წლიან საძირეებზე ამყნობენ სასურველი ჯიშის კვირტებს.
ნუშის საძირედ ვარგა აგრეთვე: ჭერამი, ატამი, ქლიავი, ტყემალი და, რა თქმა უნდა, ყველა ჯიშის ველური ნუში.
ნუშის დარგვა-გახარების აგროტექნიკა არ განსხვავდება სხვა დანარჩენი მერქ­ნიანი კულტურებისგან.

რა უნდა ვიცოდეთ თხილის კულტურის გაშენებისას

წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)

ქართული ვაზის ძირითადი ჯიშები გავ­რცე­ლების მიხედვით

ქართული ვაზის ძირითადი ჯიშები…

თეთრყურძნიანი:
რქაწითელი – კახეთი
კახური მწვანე – კახეთი
ხიხვი – კახეთი
წულუკიძის თეთრა – რაჭა
გორულა მწვანე – ქართლი
სუფრის მწვანე – ქართლი
ჩინური – ქართლი
ცოლიკაური – იმერეთი, გურია, სამეგრელო, აჭარა, აფხაზეთი
ციცქა – იმერეთი
კრახუნა – იმერეთი
წითელყურძნიანი:
საფერავი – კახეთი
ალექსანდრიული – ქვემო რაჭა
უსახელაური – ლეჩხუმი
ოჯალეში – სამეგრელო
ჩხავერი – გურია
ადესა – გურია, იმერეთი, აჭარა, სამეგრელო, ქართლი, კახეთი
ალადასტური – გურია, იმერეთი
რქაწითელი – საქართველოს უძველეს ჯიშ­თა ჯგუფს ეკუთვნის, კახეთის ვენა­ხების თი­თ­ქმის 70% რქაწითლისაგან შედგება. ხელშემწყობ ეკოლოგიურ პირობებში უხვმოსავლიანობით ხასიათდება. მტევანი საშუალო სიდიდის, ხშირ შემთხვევაში, ცი­ლინდრული ფორმისაა. მარცვალი საკმაოდ თხელკანიანია. სრული მწიფობის პერიოდში მარცვალი მომწვანო-ყვითელ ფერს იღებს, წვნიანი და მეტად სასიამოვნო ტკბილი, ოდნავ მომჟავო გემოთი.
რქაწითლის ღვინოს აქვს ყველა ის ჰარმო­ნიული თვისება, რაც უნდა ახასიათებდეს მა­ღალხარისხოვან სუფრის ღვინოს, ამასთანა­ვე, ის ტრანსპორტაბელურია და დიდ­ხანსაც ინახება.
რქაწითლის ყურძენი საუკეთესოა, როგორც სასუფრეც; კახეთის პირობებში სრულ მწიფობაში სექტემბრის შუა რიცხვებიდან შედის.
კახური მწვანე – ერთ-ერთი საუკეთესო ჯიშ­თაგანია. თბილი ზომიერი ჰავის პირობებში და არაგადამეტებულ მშრალ ნიადაგურ რაიონებში კარგი მოსავლიანობით ხასიათდება.
მტევანი ფორმით კონუსისებური, ფრთიანი და უფრო ხშირად თხელია; მარცვალი თხელკანიანია, წვნიანი, მეტად სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.
კლიმატური პირობების მიმართ კახური მწვა­ველის ხანაში სინაზესთან ერთად მეტად სასიამოვნო ბუკეტს ივითარებს. კახეთის პირობებში ყურძენი სრულ მწიფობაში სექტემბრის შუა რიცხვებიდან შედის.
გორულა მწვანე – ძვირფასი საღვინე ჯიშია. ვაზი ღონიერი ზრდითა და საშუალო მოსავლიანობით ხასიათდება.
მტევანი დიდი ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ფორმით განიერკონუსისებური და გ­ანტოტვი­ლია, მარცვალი -ოდნავ ოვალური, თხელკანიანი, მკვრივი. სრულ მწიფობაში მომწვანო ფერისაა მოყვითალო ელფერით; რბილობი წვნია­ნია, სასიამოვნოდ ტ­კბილი. მას ფართოდ იყენებენ მაღალხარისხოვანი შუშხუნა („შამპანური“) ღვი­ნოების დასამზადებლად.
ეს ჯიში ძირითადად გავრცელებულია გორისა და კასპის რაიონებში, გვხვდება აგრეთვე ხაშურის, დუშეთისა და ცხინვალის რაიონებში.
ჩინური – თავიდანვე იცოდეთ, რომ ამ ჯიშს ჩინეთთან არავითარი კავშირი არა აქვს. მისი სახელი წარმოდგება სიტყვა „ჩინებულიდან“. საქართველოში, რაც საუკეთესო იყო, ჩინებულს უწოდებდნენ.
ეს ჯიში მართლაც ჩინებულია საღვინე და სა­შამპანურე მასალად. ვაზი ძლიერი ზრდი­თა და უხვმოსავლიანობით ხასიათდება. მტე­ვანი მოგ­რძო ცილინდრული, ზოგჯერ ცილინ­დრულ-კონუსისებურია, საკმაოდ კუმსი. მარცვალი თხელ­კანიანია, ხორციანი, წვნიანი, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი. ყურძენი სრულ სიმწიფეში შედის ოქტომბრის პირველი ნახევრიდან.
ჩინური ჯიში საუკეთესო სასუფრე ყურძნადაც ითვლება.
საფერავი – წითელყურძნიან ჯიშებს შორის კახეთის ზონაში უპირველესია, სამეურნეო და­ნიშნულებით – მეტად ძვირფასი. ვაზი ღონიერი ზრდით ხასიათდება და სათანადოდ შერჩეულ ნიადაგურ პირობებში კარგ მოსავალს იძლევა.

ვაზის გრუნტში მყნობა

წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)