საქართველოში რთველის სუბსიდირების მოდელი იცვლება და სახელმწიფო, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის განცხადებით, პირდაპირი სუბსიდირების ნაცვლად ჭარბი მოსავლის შეძენის გარანტის როლში გადადის.

დავით სონღულაშვილის თქმით, ახალი მიდგომა ხარისხზე ორიენტირებულ მევენახეობას უნდა შეუწყოს ხელი და ყურძნის ფასი შაქრიანობის მიხედვით განისაზღვრება [1].

მოვლენების აღწერა

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა განაცხადა, რომ სახელმწიფო რთველის სუბსიდირების პრაქტიკიდან გამოდის და მიმდინარე პოლიტიკა ჭარბი მოსავლის მართვაზე გადადის.

მინისტრის განმარტებით, სახელმწიფო აღარ განიხილება როგორც მუდმივი სუბსიდირების წყარო, თუმცა რჩება იმ მექანიზმად, რომელიც მევენახეებს მოსავლის რეალიზების გარანტიას აძლევს იმ შემთხვევაში, თუ კერძო სექტორი ყურძნის შესყიდვის ინტერესს არ გამოხატავს [1].

სონღულაშვილის განცხადებით, 2025 წელს სატესტო რეჟიმში უკვე გამოიყენეს ყურძნის ხარისხობრივი დაყოფის სისტემა, ხოლო 2026 წლიდან ფასის განსაზღვრა ოფიციალურად იქნება დამოკიდებული შაქრიანობის მაჩვენებელზე.

მთავრობის ინფორმაციით, ჭარბი მოსავლის შემთხვევაში სახელმწიფო შესასყიდ ფასებს განსაზღვრავს „ვაზისა და ღვინის შესახებ“ კანონის საფუძველზე. ამ მიმართულებით მიმდინარე წლის ბიუჯეტში 60 მილიონი ლარია გათვალისწინებული, მაშინ როდესაც 2025 წელს შესაბამისი ხარჯი დაახლოებით 150 მილიონ ლარს აღწევდა [1].

კონტექსტი და ფონი

რთველის სუბსიდირების სისტემა საქართველოში წლების განმავლობაში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ინსტრუმენტად მიიჩნეოდა, განსაკუთრებით კახეთის რეგიონში, სადაც მევენახეობა ადგილობრივი ეკონომიკის მთავარი მიმართულებაა.

სახელმწიფო ინტერვენცია განსაკუთრებით აქტიური გახდა იმ წლებში, როდესაც ჭარბი მოსავალი, საექსპორტო ბაზრების არასტაბილურობა ან კერძო სექტორის მხრიდან დაბალი მოთხოვნა ყურძნის რეალიზების პრობლემას ქმნიდა.

სუბსიდირების მოდელის ძირითადი მიზანი იყო:

• მევენახეების შემოსავლების დაცვა;
• მოსავლის ჩაუბარებლობის რისკის შემცირება;
• რეგიონული ეკონომიკური სტაბილურობის შენარჩუნება;
• ღვინის სექტორის მხარდაჭერა.

თუმცა ეკონომისტებისა და აგრარული სექტორის ნაწილის შეფასებით, ხანგრძლივმა სუბსიდირებამ ბაზარზე გარკვეული დამოკიდებულებაც შექმნა. პერიოდულად ისმოდა შეფასებები, რომ სახელმწიფო მხარდაჭერის მუდმივმა პრაქტიკამ შესაძლოა კონკურენცია და ხარისხზე ორიენტაცია შეასუსტოს.

ახალი პოლიტიკა სწორედ ამ მიდგომის შეცვლას ისახავს მიზნად. სამინისტროს განცხადებით, ყურადღება გადადის არა მხოლოდ ყურძნის რაოდენობაზე, არამედ ხარისხობრივ მაჩვენებლებზე.

დეტალები და ფაქტები

მინისტრის განცხადებით, ახალი სისტემის ფარგლებში სახელმწიფოს ფუნქცია იქნება ჭარბი მოსავლის შეძენის გარანტიის უზრუნველყოფა და არა პირდაპირი სუბსიდირება [1].

მთავრობის გადაწყვეტილების მიხედვით, თუ კერძო სექტორი ყურძნის შესყიდვას არ განახორციელებს, სახელმწიფო განსაზღვრავს შესასყიდ ფასებს შაქრიანობის მიხედვით.

„ვაზისა და ღვინის შესახებ“ კანონის შესაბამისად, ფასები ასე განისაზღვრება:

• ნებადართული ჯიშების ყურძნის შემთხვევაში:
  • 20%-ზე მეტი შაქრიანობა — 1.30 ლარი;
  • 17%-დან 20%-მდე — 0.80 ლარი;
  • 17%-ზე ნაკლები — 0.30 ლარი.
• საფერავის შემთხვევაში:
  • 22%-ზე მეტი შაქრიანობა — 1.50 ლარი;
  • 17%-დან 22%-მდე — 0.90 ლარი;
  • 17%-ზე ნაკლები — 0.30 ლარი [2].

სამინისტროს განმარტებით, ეს სისტემა ხარისხიანი ყურძნის წარმოების წახალისებას ემსახურება. ხელისუფლების პოზიციით, მაღალი შაქრიანობა საბოლოო პროდუქტის ხარისხთან პირდაპირ კავშირშია.

ფინანსური მონაცემებიც მნიშვნელოვნად იცვლება. თუ 2025 წელს რთველთან დაკავშირებული სახელმწიფო დანახარჯი დაახლოებით 150 მილიონ ლარს აღწევდა, მიმდინარე წელს ამ მიმართულებით 60 მილიონი ლარია განსაზღვრული [1].

ოფიციალური ინფორმაციით, სახელმწიფო მხოლოდ იმ შემთხვევაში ჩაერევა, თუ კერძო სექტორი ჭარბი მოსავლის შესყიდვას ვერ უზრუნველყოფს.

საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა

ღვინის სექტორის სახელმწიფო მხარდაჭერის მოდელები მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში განსხვავებულია. ევროკავშირის ქვეყნებში მევენახეობა და მეღვინეობა საერთო სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკის ნაწილია და მხარდაჭერა ძირითადად მიმართულია:

• ხარისხის გაუმჯობესებაზე;
• ექსპორტის ხელშეწყობაზე;
• კლიმატურ რისკებთან ადაპტაციაზე;
• მცირე მწარმოებლების მხარდაჭერაზე [3].

ევროკავშირის ღვინის პოლიტიკა ბოლო წლებში განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს პროდუქციის ხარისხს, გეოგრაფიულ აღნიშვნებსა და ბაზრის კონკურენტუნარიანობას.

საერთაშორისო პრაქტიკაში პირდაპირი სუბსიდირებისგან ეტაპობრივი გასვლა ხშირად უკავშირდება ბაზრის ლიბერალიზაციის მცდელობას. ამავე დროს, სახელმწიფოები, როგორც წესი, ინარჩუნებენ კრიზისული ინტერვენციის მექანიზმებს, რათა ფერმერებმა მოსავლის სრულად დაკარგვის რისკი არ მიიღონ.

ღვინის საერთაშორისო ორგანიზაციის მონაცემებით, გლობალურ ბაზარზე კონკურენცია იზრდება და ხარისხობრივი სტანდარტები სულ უფრო მნიშვნელოვან როლს თამაშობს [4].

ამ ფონზე, საქართველოს მიერ ხარისხზე ორიენტირებული მოდელის გამოცხადება საერთაშორისო ტენდენციებს ნაწილობრივ ემთხვევა, თუმცა მისი ეფექტიანობა დიდწილად პრაქტიკულ განხორციელებაზე იქნება დამოკიდებული.

საქართველოს კონტექსტი

საქართველოში მევენახეობა მხოლოდ ეკონომიკური საქმიანობა არ არის და მას მნიშვნელოვანი კულტურული და რეგიონული დატვირთვაც აქვს. განსაკუთრებით კახეთის რეგიონში რთველი ადგილობრივი მოსახლეობის შემოსავლების ერთ-ერთი მთავარი წყაროა.

სახელმწიფოს ახალი მიდგომა გავლენას მოახდენს როგორც მცირე ფერმერებზე, ისე მსხვილ მწარმოებლებზე. ხარისხობრივი გრადაციის სისტემა შეიძლება უფრო მომგებიანი აღმოჩნდეს იმ მევენახეებისთვის, რომლებიც მაღალი ხარისხის ყურძენს აწარმოებენ, თუმცა შედარებით რთული იყოს მცირე მეურნეობებისთვის, რომლებსაც ტექნოლოგიური ან ფინანსური რესურსები შეზღუდული აქვთ.

ეკონომიკური თვალსაზრისით, ბიუჯეტური ხარჯის შემცირება სახელმწიფოსთვის ფინანსური ტვირთის კლებას ნიშნავს, თუმცა სექტორის წარმომადგენლების ნაწილი ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ ბაზრის მერყეობის პირობებში მცირე ფერმერებისთვის რისკები შეიძლება გაიზარდოს.

საქართველოში ღვინის სექტორი ექსპორტზეც მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული. ეროვნული ღვინის სააგენტოს მონაცემებით, ქართული ღვინის ძირითადი საექსპორტო ბაზრები კვლავ პოსტსაბჭოთა და ევროპული ქვეყნებია [5].

აგროსექტორში მიმდინარე ცვლილებები პერიოდულად განიხილება ეკონომიკური და რეგიონული პოლიტიკის კონტექსტშიც, მათ შორის SheniAmbebi.ge-ზე გამოქვეყნებულ მასალებში, რომლებიც სოფლის მეურნეობისა და რეგიონული განვითარების საკითხებს ეხება.

ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება

სახელმწიფოს მიერ რთველის სუბსიდირების მოდელის ცვლილება აგროსექტორის პოლიტიკაში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ცვლილებად შეიძლება შეფასდეს. ახალი მიდგომა ხაზს უსვამს ხარისხობრივ კრიტერიუმებს და ამცირებს პირდაპირი საბიუჯეტო სუბსიდირების მასშტაბს.

მოდელის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ სახელმწიფო რჩება ბაზრის სტაბილიზაციის მექანიზმად, თუმცა მისი ჩარევა მხოლოდ ჭარბი მოსავლის შემთხვევებში განხორციელდება.

სისტემის პრაქტიკული ეფექტიანობა დამოკიდებული იქნება რამდენიმე ფაქტორზე:

• რამდენად აქტიურად ჩაერთვება კერძო სექტორი შესყიდვებში;
• შეძლებენ თუ არა მცირე ფერმერები ხარისხობრივი მოთხოვნების დაკმაყოფილებას;
• როგორ იმუშავებს ფასების გრადაციის მექანიზმი რეალურ ბაზარზე.

მომდევნო რთველის სეზონი შესაძლოა ერთგვარი ტესტი გახდეს იმისთვის, თუ რამდენად ეფექტიანი იქნება ხარისხზე ორიენტირებული ახალი პოლიტიკა საქართველოს მევენახეობის სექტორისთვის.

წყაროები

1. გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. დავით სონღულაშვილის განცხადება რთველის სუბსიდირების მოდელის ცვლილების შესახებ. თბილისი; 2026.
2. საქართველოს კანონი „ვაზისა და ღვინის შესახებ“. თბილისი; განახლებული რედაქცია 2026. ხელმისაწვდომია: https://matsne.gov.ge
3. European Commission. Wine sector support policy in the European Union. Brussels; 2026. ხელმისაწვდომია: https://agriculture.ec.europa.eu
4. International Organisation of Vine and Wine. State of the World Vine and Wine Sector 2025. Paris; 2025. ხელმისაწვდომია: https://www.oiv.int
5. ღვინის ეროვნული სააგენტო. ქართული ღვინის ექსპორტის სტატისტიკა. თბილისი; 2026. ხელმისაწვდომია: https://www.georgianwine.gov.ge

საქართველოში ღვინის ფალსიფიკაციის წინააღმდეგ კონტროლი კიდევ უფრო გამკაცრდება — ამის შესახებ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის ეთერში, ვენახის გაშენების რეგულირების საკითხზე გამართული დებატებისას განაცხადა.

მინისტრის თქმით, სახელმწიფო ფალსიფიცირებული ღვინის წარმოებისა და რეალიზაციის მიმართ „მკაცრ და შეურიგებელ“ პოლიტიკას გაატარებს, რადგან მსგავსი პროდუქციის არსებობა აზიანებს როგორც ადგილობრივ ბაზარს, ისე ქართული ღვინის საერთაშორისო რეპუტაციას. [1]

მოვლენების აღწერა

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის განცხადებით, ღვინის ფალსიფიკაციის წინააღმდეგ სახელმწიფო უწყებები — სურსათის ეროვნული სააგენტო და ღვინის ეროვნული სააგენტო — ბაზრის მონიტორინგს სისტემატურად ახორციელებენ. დავით სონღულაშვილის თქმით, კონტროლი მოიცავს როგორც რესტორნებსა და სარესტორნო დარბაზებს, ისე ქსელურ მარკეტებს, სადაც პერიოდულად ტარდება საკონტროლო შესყიდვები. [1]

მინისტრმა აღნიშნა, რომ ბოლო პერიოდში არაერთი შემთხვევა გამოვლინდა, როდესაც ფალსიფიცირებული პროდუქცია ბაზრიდან მთლიანად ამოიღეს და კონფისკაცია განხორციელდა. მისი განცხადებით, უწყება ამ მიმართულებით „რადიკალურ“ მიდგომას ინარჩუნებს და პროცესში ჩართულია როგორც სურსათის უსაფრთხოების, ისე ღვინის ხარისხის მაკონტროლებელი მექანიზმები. [2]

დავით სონღულაშვილის განცხადებით, სახელმწიფოს მიზანია ღვინის ხარისხის კონტროლის გამკაცრება მთლიან საწარმოო ციკლში — რთველიდან დაწყებული, ვენახის გაშენებით დასრულებული. მინისტრმა განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა ყურძნის ხარისხობრივ გრადაციაზე და აღნიშნა, რომ მიმდინარე წელს შაქრიანობის მაჩვენებლის მიხედვით კონტროლი კიდევ უფრო გამკაცრდა. [1]

მისივე თქმით, 17 გრადუსამდე შაქრიანობის მქონე ყურძენი ღვინის წარმოებისთვის აღარ ჩაითვლება შესაბამის ნედლეულად და მისი ფასი 30 თეთრით განისაზღვრება. მინისტრმა განმარტა, რომ ასეთი ყურძენი შესაძლოა გამოყენებულ იქნას სხვა დანიშნულებით, თუმცა არა იმ პროდუქციისთვის, რომელსაც ოფიციალურად „ღვინო“ ეწოდება. [1]

კონტექსტი და ფონი

ღვინის სექტორი საქართველოს ეკონომიკისა და კულტურული იდენტობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებად მიიჩნევა. ქართული ღვინო ქვეყნის საექსპორტო პროდუქციის მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს, ხოლო საერთაშორისო ბაზრებზე კონკურენტუნარიანობა დიდწილად დამოკიდებულია პროდუქციის ხარისხსა და სანდოობაზე. [3]

ფალსიფიცირებული ღვინის საკითხი მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში განიხილება როგორც ეკონომიკური და სურსათის უსაფრთხოების პრობლემა. ექსპერტების შეფასებით, ყალბი ან არასტანდარტული პროდუქცია არა მხოლოდ მომხმარებლის უფლებებს აზიანებს, არამედ საფრთხეს უქმნის მთლიან სექტორს, რადგან მცირდება ნდობა ადგილობრივი წარმოების მიმართ. [4]

საქართველოში ღვინის სექტორის რეგულირება ბოლო წლებში ეტაპობრივად გამკაცრდა. სახელმწიფო უწყებები განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევენ წარმოშობის კონტროლს, ყურძნის ხარისხს, ეტიკეტირების წესებსა და ლაბორატორიულ მონიტორინგს. აღნიშნული პროცესები უკავშირდება როგორც ევროკავშირის ბაზრის მოთხოვნებთან დაახლოებას, ისე საერთაშორისო ექსპორტის ზრდას. [5]

ყურძნის ხარისხობრივი გრადაციის სისტემა, რომელზეც მინისტრმა ისაუბრა, დაკავშირებულია სახელმწიფოს მცდელობასთან, რომ ღვინის წარმოებაში გამოყენებული ნედლეულის ხარისხი უფრო მკაფიოდ დარეგულირდეს. სპეციალისტების ნაწილი მიიჩნევს, რომ შაქრიანობის მინიმალური ზღვრის განსაზღვრა ხელს უწყობს სტანდარტიზაციას და პროდუქციის ხარისხის პროგნოზირებადობას. [6]

დეტალები და ფაქტები

დავით სონღულაშვილის განცხადებით, ღვინის ფალსიფიკაციასთან ბრძოლა მრავალსაფეხურიან სისტემას ეფუძნება. მისი თქმით, პროცესში მონაწილეობენ როგორც სურსათის ეროვნული სააგენტო, ისე ღვინის ეროვნული სააგენტო, რომლებიც ბაზრის მონიტორინგს უწყვეტ რეჟიმში ახორციელებენ. [1]

მინისტრის განცხადებით:

• საკონტროლო შესყიდვები ტარდება ყოველთვიურად;
• მონიტორინგი მოიცავს რესტორნებს, სარესტორნო დარბაზებსა და სავაჭრო ქსელებს;
• ფალსიფიცირებული პროდუქციის გამოვლენის შემთხვევაში ხდება მისი ამოღება და კონფისკაცია;
• ხარისხის კონტროლი ეხება როგორც ღვინოს, ისე ყურძნის წარმოების პროცესს. [1]

მინისტრმა ასევე ისაუბრა რთველის პროცესში დანერგილ ხარისხობრივ კატეგორიებზე. მისი თქმით, გასულ წელს განხორციელდა საპილოტე პროექტი, რომლის ფარგლებშიც განისაზღვრა ყურძნის შაქრიანობის კონკრეტული მაჩვენებლები და მოხდა ხარისხობრივი კლასიფიკაცია. [1]

სონღულაშვილის განცხადებით, მიმდინარე წელს კონტროლის სისტემა უფრო მკაცრი გახდა და სახელმწიფო მკაფიოდ განსაზღვრავს, თუ რომელი კატეგორიის ნედლეული შეიძლება გამოყენებულ იქნას მაღალი ხარისხის ღვინის წარმოებისთვის. [2]

მინისტრის განმარტებით, 17 გრადუსამდე შაქრიანობის მქონე ყურძენი ღვინის საწარმოო სტანდარტებს ვერ აკმაყოფილებს. მისი თქმით, მსგავსი პროდუქცია შესაძლოა გამოყენებულ იქნეს პირადი მოხმარებისთვის ან სხვა ტექნოლოგიური დანიშნულებით, თუმცა ოფიციალური ღვინის წარმოებისთვის შესაბამის ნედლეულად არ ჩაითვლება. [1]

სექტორის წარმომადგენლების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ხარისხობრივი კონტროლის გამკაცრება გრძელვადიან პერსპექტივაში ხელს შეუწყობს ქართული ღვინის რეპუტაციის გაძლიერებას, თუმცა პროცესს შესაძლოა თან ახლდეს მცირე მეწარმეების დამატებითი ხარჯებიც, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც კლიმატური ფაქტორები ყურძნის ხარისხზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს. [6]

საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა

ღვინის ფალსიფიკაციასთან ბრძოლა საერთაშორისო ღვინის ინდუსტრიაში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებად ითვლება. ევროკავშირის ქვეყნებში ღვინის წარმოშობის, ეტიკეტირებისა და ხარისხის კონტროლი მკაცრი რეგულაციების ფარგლებში მიმდინარეობს. [7]

ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში მოქმედებს სპეციალური მონიტორინგის სისტემები, რომლებიც პროდუქციის წარმოშობას, ქიმიურ შემადგენლობასა და წარმოების პროცესს აკონტროლებენ. მსგავსი სისტემების მიზანია მომხმარებლის დაცვა და ადგილობრივი ღვინის ინდუსტრიის რეპუტაციის შენარჩუნება. [8]

საერთაშორისო ვაჭრობის პირობებში ღვინის ხარისხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ფაქტორია ექსპორტიორი ქვეყნებისთვის. საერთაშორისო ვაზისა და ღვინის ორგანიზაციის მონაცემებით, ბაზარზე არასტანდარტული ან ყალბი პროდუქციის არსებობა გავლენას ახდენს როგორც გაყიდვებზე, ისე ქვეყნის ბრენდულ იმიჯზე. [9]

რეგიონში ღვინის სექტორში ხარისხობრივი კონტროლის გამკაცრება აქტუალური თემაა კავკასიის სხვა ქვეყნებშიც. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ თანამედროვე ბაზარზე კონკურენცია მხოლოდ წარმოების მოცულობით აღარ განისაზღვრება და სულ უფრო დიდი მნიშვნელობა ენიჭება პროდუქციის ავთენტურობასა და სტანდარტებთან შესაბამისობას. [8]

საქართველოს კონტექსტი

საქართველოში მევენახეობა-მეღვინეობა ეკონომიკის ერთ-ერთ სტრატეგიულ სექტორად რჩება. ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონში ათასობით ოჯახი სწორედ ყურძნის წარმოებასა და ღვინის ინდუსტრიაზეა დამოკიდებული. ამიტომ ღვინის ხარისხთან დაკავშირებული რეგულაციები პირდაპირ აისახება როგორც ეკონომიკურ პროცესებზე, ისე რეგიონულ განვითარებაზე.

სახელმწიფოს მიერ ხარისხის კონტროლის გამკაცრება უკავშირდება ქართული ღვინის საერთაშორისო პოზიციების შენარჩუნების მცდელობასაც. ბოლო წლებში ექსპორტის ზრდასთან ერთად გაიზარდა მოთხოვნა სტანდარტიზაციასა და სერტიფიცირებაზე. [3]

მინისტრის განცხადებები ასევე უკავშირდება ფართო რეფორმას, რომელიც რთველის პროცესის, ვენახების რეგისტრაციის, ხარისხობრივი მონიტორინგისა და ლაბორატორიული კონტროლის გაძლიერებას მოიცავს. ამ საკითხებზე ინფორმაცია პერიოდულად ქვეყნდება პლატფორმაზე SheniAmbebi.ge, სადაც ყურადღება ეთმობა აგრარულ პოლიტიკასა და რეგიონული ეკონომიკის საკითხებს.

სექტორის წარმომადგენლები აღნიშნავენ, რომ ხარისხობრივი მოთხოვნების გამკაცრება შესაძლოა მოკლევადიან პერიოდში გარკვეულ ეკონომიკურ გამოწვევებს უკავშირდებოდეს, თუმცა გრძელვადიან პერსპექტივაში ეს პროცესი ქართული ღვინის კონკურენტუნარიანობის ზრდასთან არის დაკავშირებული. [6]

ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება

ღვინის ფალსიფიკაციის წინააღმდეგ სახელმწიფოს მიერ გამოცხადებული მკაცრი პოლიტიკა მეღვინეობის სექტორში მიმდინარე უფრო ფართო რეგულაციების ნაწილია. ხელისუფლება პროცესს უკავშირებს როგორც მომხმარებლის ინტერესების დაცვას, ისე ქართული ღვინის საერთაშორისო რეპუტაციის შენარჩუნებას.

ყურძნის ხარისხობრივი გრადაციისა და ბაზრის მონიტორინგის გამკაცრება მიუთითებს იმაზე, რომ სახელმწიფო ცდილობს წარმოების სხვადასხვა ეტაპზე ერთიანი სტანდარტების დანერგვას. ამ პროცესის გავლენა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იქნება იმ ფონზე, როდესაც ქართული ღვინის ექსპორტი და საერთაშორისო ბაზრებზე კონკურენცია კვლავ იზრდება.

წყაროები

1. დავით სონღულაშვილის განცხადება, ტელეკომპანია „რუსთავი 2“, გადაცემა „დებატები“.
2. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. ღვინის სექტორის რეგულაციები და მონიტორინგი. ხელმისაწვდომია: https://mepa.gov.ge
3. საქართველოს ღვინის ეროვნული სააგენტო. ღვინის ექსპორტისა და სექტორის სტატისტიკა. ხელმისაწვდომია: https://wine.gov.ge
4. Food and Agriculture Organization (FAO). Food fraud and authenticity in agricultural products. ხელმისაწვდომია: https://www.fao.org
5. European Commission. Wine market standards and regulation framework. ხელმისაწვდომია: https://agriculture.ec.europa.eu
6. International Organisation of Vine and Wine (OIV). Wine quality and grape maturity standards. ხელმისაწვდომია: https://www.oiv.int
7. European Union Wine Regulations Framework. ხელმისაწვდომია: https://eur-lex.europa.eu
8. OECD. Agricultural product traceability and authenticity systems. ხელმისაწვდომია: https://www.oecd.org
9. International Organisation of Vine and Wine (OIV). Global wine market and authenticity challenges. ხელმისაწვდომია: https://www.oiv.int