მონაცემები, რომელიც იუსტიციის სამინისტრომ საჯარო ინფორმაციის საფუძველზე მოაწოდა, ასახავს როგორც ქალის, ისე მამაკაცის 20-20 ყველაზე პოპულარულ სახელს, რომლებიც მოქალაქეებმა გასულ წელს ოფიციალურად დაირქვეს.
იუსტიციის სამინისტროს ინფორმაციით, 2023 წელს სახელის შეცვლის შედეგად 3549 ქალმა და 1622 მამაკაცმა აირჩია ახალი სახელი, რომლებიც ყველაზე ხშირად განმეორებად სიაში მოხვდა.
მდედრობითი სქესის შემთხვევაში, ყველაზე ხშირად არჩეული სახელი იყო მარინა — 467 შემთხვევა. მას მოჰყვება ნინო (300), თამარ (255), მარიამ (226) და ანა (224). სიაში ასევე შედის ეკატერინე (193), ლიკა (185), ნანა (181), ირინა (173), ნათია (157), ელენე (154), მედეა (146), ნინა (131), მარიამი (119), ქეთევან (119), ჯულიეტა (119), ნაზი (108), ანნა (102), მარინე (97) და თამარა (93).
მამრობითი სქესის შემთხვევაში, ყველაზე პოპულარული გახდა გიორგი — 331 შემთხვევა. შემდეგ მოდის ალექსანდრე (137), დავით (125), კონსტანტინე (106), თეიმურაზ (92), ნიკოლოზ (88), ლუკა (74), ანდრია (66), ვალერი (65), ილია (61), ვალერიან (60), მიხეილ (56), ზურაბ (49), სერგო (47), გია (46), ნიკა (46), შალვა (45), კახა (44), ლევან (43) და თენგიზ (41).
საქართველოს კანონმდებლობით მოქალაქეებს აქვთ უფლება, შეიცვალონ საკუთარი სახელი და გვარი ადმინისტრაციული წესით. პროცედურა ხორციელდება იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში და საჭიროებს შესაბამის განაცხადსა და დოკუმენტაციას.
სახელის შეცვლა სხვადასხვა მიზეზით ხდება — პირადი არჩევანი, რელიგიური ან კულტურული მოტივაცია, ოჯახური გარემოებები ან სხვა ინდივიდუალური ფაქტორები. მონაცემები აჩვენებს, რომ მოქალაქეები ხშირ შემთხვევაში არჩევანს აკეთებენ ტრადიციულ და ისტორიულად დამკვიდრებულ სახელებზე.
მდედრობითი სახელების სიაში აშკარად ჭარბობს კლასიკური ქართული და ბიბლიური წარმოშობის სახელები. მარინა, ნინო, თამარ და მარიამ საუკუნეების განმავლობაში გავრცელებული სახელებია ქართულ საზოგადოებაში. იგივე ტენდენცია იკვეთება მამრობითი სახელების შემთხვევაშიც — გიორგი, დავით და ალექსანდრე ისტორიულად ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სახელებია საქართველოში.
მნიშვნელოვანია, რომ წარმოდგენილი მონაცემები ასახავს მხოლოდ იმ შემთხვევებს, როდესაც მოქალაქეებმა უკვე არსებული სახელის შეცვლა გადაწყვიტეს და არა ახალშობილთა სახელების სტატისტიკას.
ციფრები მიუთითებს, რომ სახელის შეცვლის შედეგად არჩეული ყველაზე პოპულარული მდედრობითი სახელების ჯამური რაოდენობა 3549-ს შეადგენს, ხოლო მამრობითი სახელების — 1622-ს.
სახელის შეცვლის პრაქტიკა გავრცელებულია მრავალ ქვეყანაში და რეგულირდება ადმინისტრაციული ან სასამართლო წესით. სხვადასხვა სახელმწიფოში მოქალაქეები ხშირად ირჩევენ ტრადიციულ, რელიგიურ ან კულტურულად მნიშვნელოვან სახელებს, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც ცვლილება პირადი იდენტობის განმტკიცებას უკავშირდება.
კვლევები მიუთითებს, რომ სახელის არჩევანი ხშირად ასახავს კულტურულ ტრადიციებსა და საზოგადოებრივ ღირებულებებს. მსგავს ტენდენციებს ვხვდებით როგორც ევროპულ, ისე პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში, სადაც ისტორიულად დამკვიდრებული სახელები კვლავ პოპულარულია.
საქართველოს შემთხვევაში 2023 წლის მონაცემები აჩვენებს, რომ სახელის შეცვლისას მოქალაქეები უპირატესობას ანიჭებენ ტრადიციულ ქართულ სახელებს, რომლებიც დაკავშირებულია როგორც რელიგიურ, ისე ისტორიულ კონტექსტთან.
აღნიშნული სტატისტიკა საინტერესოა როგორც დემოგრაფიული ტენდენციების, ისე კულტურული იდენტობის თვალსაზრისით. სახელების პოპულარობა გარკვეულწილად ასახავს საზოგადოების ღირებულებებსა და ტრადიციებისადმი დამოკიდებულებას.
საჯარო ინფორმაციის საფუძველზე მიღებული მონაცემები პერიოდულად ქვეყნდება სხვადასხვა მედია პლატფორმაზე, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge-ზე, სადაც იდება ოფიციალური უწყებების მიერ მოწოდებული სტატისტიკური ინფორმაცია.
2023 წლის მონაცემები მიუთითებს, რომ სახელის შეცვლისას საქართველოს მოქალაქეები ძირითადად არჩევენ ტრადიციულ, ფართოდ გავრცელებულ ქართულ სახელებს. როგორც ქალის, ისე მამაკაცის შემთხვევაში ლიდერობენ ისტორიულად დამკვიდრებული სახელები.
სტატისტიკა არ ასახავს ცვლილების მოტივაციას, თუმცა ციფრები აჩვენებს მკაფიო ტენდენციას — სახელის შეცვლის შემდეგ მოქალაქეები ხშირად უბრუნდებიან კულტურულად და რელიგიურად მნიშვნელოვან სახელებს. აღნიშნული მონაცემები საინტერესო საფუძველს ქმნის დემოგრაფიული და კულტურული ტენდენციების შემდგომი ანალიზისთვის.
ადგილობრივები აცხადებენ, რომ დაავადების რისკები არსებობს, თუმცა ვეტერინარული კონტროლის, იზოლაციისა და ბაზრის მაღალი მოთხოვნის პირობებში ღორის გაშენება რეგიონში კვლავ მომგებიანად მიიჩნევა.
გურიაში, მათ შორის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლებში, ღორის მოშენება ტრადიციულად გავრცელებული საქმიანობაა. მიუხედავად იმისა, რომ რეგიონში პერიოდულად ფიქსირდება აფრიკული ღორის ჭირის შემთხვევები და ზოგიერთ ფერმერს ზარალიც მიადგა, ადგილობრივები აცხადებენ, რომ საქმიანობას არ წყვეტენ.
ფერმერები აღნიშნავენ, რომ დაავადების პრევენციის მიზნით ღორებს ტყეში აღარ უშვებენ და ცდილობენ იზოლირებულ პირობებში მოშენებას. მათი თქმით, ვეტერინარული მომსახურება ხელმისაწვდომია და საჭიროების შემთხვევაში სპეციალისტი მოკლე დროში ახერხებს ადგილზე მისვლას.
აფრიკული ღორის ჭირი მაღალი ლეტალობის ვირუსული დაავადებაა, რომელიც აზიანებს შინაურ და გარეულ ღორებს. დაავადება ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს, თუმცა ეკონომიკური თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი ზარალის მიზეზი შეიძლება გახდეს [1].
საქართველოში აფრიკული ღორის ჭირი პირველად 2007 წელს დაფიქსირდა და მას შემდეგ პერიოდულად ვრცელდება სხვადასხვა რეგიონში [2]. დაავადების გავრცელება განსაკუთრებით პრობლემურია იმ ადგილებში, სადაც ღორები თავისუფალ საძოვრებზე ან ტყის მასივებთან ახლოს იზრდებიან.
გურიაში ღორის მოშენება ისტორიულად უკავშირდება ტყის ეკოსისტემას. ტრადიციულად, განსაკუთრებით ქართული ჯიშის ღორები ზაფხულის პერიოდში ტყეში იკვებებიან და გვიან შემოდგომამდე შინაურ საკვებზე ნაკლებად არიან დამოკიდებული.
ადგილობრივი ფერმერები აღნიშნავენ, რომ ბაზარზე მოთხოვნა მაღალია, განსაკუთრებით საშობაო და საახალწლო პერიოდში. მათი ინფორმაციით, დაახლოებით 10 კილოგრამიანი გოჭის ფასი 300 ლარს აღწევს და ზოგჯერ აღემატება კიდეც ამ ნიშნულს.
განსხვავებული მიდგომებია ჯიშის შერჩევასთან დაკავშირებით. გურიაში ფართოდ არის გავრცელებული ე.წ. უკრაინული წარმოშობის მსხვილი ჯიშები, რომლებიც 200 კილოგრამზე მეტ წონას აღწევენ. თუმცა ზოგიერთი ფერმერი აღნიშნავს, რომ ქართული ღორის ხორცი გემოვნური თვისებებით უფრო ფასეულია, მიუხედავად იმისა, რომ მას შედარებით ნაკლები წონა აქვს.
ტყესთან ახლოს მცხოვრები ფერმერები ხშირად უპირატესობას ანიჭებენ ქართულ ჯიშს, რადგან ის უკეთ არის ადაპტირებული ბუნებრივ პირობებთან. ამასთან, ღამით ღორების საღორეში დაბრუნება უსაფრთხოების დამატებით მექანიზმად მიიჩნევა, რაც იცავს მათ მტაცებლებისგან და ამცირებს დაავადების რისკს.
თანამედროვე ფერმებში ასევე გამოიყენება ხელოვნური განაყოფიერების მეთოდები და ევროპული წარმოშობის ჯიშები. თუმცა ადგილობრივები აღნიშნავენ, რომ ასეთი ჯიშები ვეტერინარული ზედამხედველობის მუდმივ საჭიროებას ქმნის და უფრო დიდი მასშტაბის ფერმებისთვის არის მიზანშეწონილი.
აფრიკული ღორის ჭირი ბოლო წლებში მნიშვნელოვან პრობლემად იქცა ევროპასა და აზიაში. ევროპის სურსათის უვნებლობის სააგენტო მიუთითებს, რომ დაავადების გავრცელება განსაკუთრებით სწრაფია თავისუფალ გარემოში გაზრდილ ცხოველებში და გარეული ღორების პოპულაციასთან კონტაქტის პირობებში [3].
საერთაშორისო პრაქტიკა დაავადების პრევენციისთვის მოიცავს ბიოუსაფრთხოების მკაცრ ზომებს, ცხოველების იზოლაციას, გადაადგილების კონტროლს და ვეტერინარული ზედამხედველობის გაძლიერებას [4]. მცირე ფერმერებისთვის რეკომენდებულია ცხოველების ტყეში თავისუფლად გაშვების შეზღუდვა და საკვების კონტროლირებადი მიწოდება.
საქართველოსთვის ღორის მოშენება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია რეგიონულ დონეზე, სადაც მცირე და საოჯახო მეურნეობები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ. გურიაში, ისევე როგორც სხვა რეგიონებში, ღორის ხორცი ტრადიციული საკვები კულტურის ნაწილია და სეზონურ ბაზარზე მოთხოვნა მაღალია.
რეგულაციებისა და ვეტერინარული ზედამხედველობის საკითხები პერიოდულად განიხილება როგორც სახელმწიფო უწყებებში, ისე მედია სივრცეში, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge-ზე გამოქვეყნებულ მასალებში.
ადგილობრივი ფერმერების განცხადებით, დაავადების რისკების მიუხედავად, თანამედროვე ვეტერინარული მომსახურების ხელმისაწვდომობა და ბაზრის მაღალი მოთხოვნა მათთვის მოტივაციის ფაქტორად რჩება. ამასთან, უცხოური ჯიშების მოშენება უფრო ხშირად დაკავშირებულია მსხვილ ფერმებთან, სადაც ფინანსური და ტექნიკური რესურსები მეტია.
გურიაში ღორის მოშენება კვლავ აქტიური ეკონომიკური საქმიანობაა, მიუხედავად აფრიკული ღორის ჭირის პერიოდული შემთხვევებისა. ფერმერები ცდილობენ დაავადების რისკების მართვას იზოლაციის, ვეტერინარულ კონტროლთან თანამშრომლობისა და ბიოუსაფრთხოების ზომების გამოყენებით.
მაღალი საბაზრო ფასი და სეზონური მოთხოვნა საქმიანობის ეკონომიკურ სტიმულს ქმნის, ხოლო ჯიშის შერჩევა დამოკიდებულია როგორც გემოვნურ თვისებებზე, ისე მასშტაბსა და ინფრასტრუქტურულ შესაძლებლობებზე. რეგიონში არსებული პრაქტიკა აჩვენებს, რომ ტრადიციული მეთოდები თანდათან ერწყმის თანამედროვე ვეტერინარულ და ტექნოლოგიურ მიდგომებს.
სურსათის უვნებლობის სფეროში გამოცდილი სპეციალისტის, ირაკლი არაბულის რეკომენდაციები:
პროექტის ფარგლებში თანადაფინანსება :
მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის საკვები
(სილოსი)
პროექტის ღირებულების 70%.
განაცხადები მიიღება შემდეგ მისამართზე: ბათუმი, ბაქოს ქ. №18საკონტაქტო ინფორმაცია:+995 422 27 96 02 +995 422 27 64 65
“გაცნობებთ, რომ 23-24 თებერვალს შავი ზღვის სანაპირო ზოლში მოსალოდნელია ამინდის მკვეთრი გაუარესება. მოსახლეობას მოვუწოდებთ სიფრთხილისკენ”
2024 წლის 1 ოქტომბრიდან 2025 წლის 1 მარტამდე, 5 თვის განმავლობაში შესაძლებელია სიგარეტის ბრენდირებული შეფუთვით წარმოება/იმპორტი/ბაზარზე განთავსება და 2025 წლის 1 აპრილამდე იმ პროდუქციის რეალიზაცია, რომელიც ბაზარზე 2025 წლის 1 მარტამდე განთავსდა. 2025 წლის 1 აპრილიდან სიგარეტის რეალიზაცია მხოლოდ სადა, სტანდარტული შეფუთვით იქნება შესაძლებელი.
როგორც Business Insider Georgia-სთან დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის (NCDC) გენერალური დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელმა, თსუ-ს პროფესორმა პაატა იმნაძემ განაცხადა, თამბაქოს სტანდარტიზებული შეფუთვა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისათვის და თამბაქოს კონტროლის გაძლიერების კუთხით ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერ ინტერვენციაა. პაატა იმნაძე სამეცნიერო კვლევებზე დაყრდნობით აცხადებს, რომ თამბაქოს ნაწარმზე სადა შეფუთვა მოთხოვნის შემცირების ერთ-ერთ ძირითად მიმართულებას წარმოადგენს.
„ჯერ კიდევ 2017 წელს პარლამენტმა მიიღო საკანონმდებლო ცვლილებების მთელი პაკეტი, რითაც დაიხვეწა თამბაქოს კონტროლის კანონმდებლობა. და ის შესაბამისობაში მოვიდა თამბაქოს კონტროლის ჩარჩო კონვენციით გათვალისწინებულ დებულებებთან, რომელსაც საქართველო მიერთებულია. ეს ასევე ქვეყნის საერთაშორისო ვალდებულებაა. მეორეს მხრივ, ჩვენი კანონმდებლობა შესაბამისობაში მოვიდა ევროკავშირის და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანების წევრი სახელმწიფოების კანონმდებლობასთან. ასევე საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების დღის წესრიგის განხორციელების ეროვნული სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებულ ნორმებთან. ეს იყო ბევრი საერთაშორისო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ჩვენი, როგორც ქვეყნის ვალდებულება. რა არის სტანდარტიზებული შეფუთვის გარეშე თამბაქოს რეალიზაციის აკრძალვა, რასაც სადა შეფუთვა ჰქვია? ვიცით, რომ მისი ამოქმედება რამდენჯერმე გადავადდა და საბოლოო, 1-ელი აპრილიდან გადავადდება. ამაზე ჩატარებულია უამრავი ექსპერიმენტული კვლევა, მოკითხვები, ფოკუს ჯგუფების კვლევა და მეცნიერული მტკიცებულებები არსებობს, რომ სტანდარტიზებული შეფუთვა, ანუ სადა შეფუთვის შემოღება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისათვის და თამბაქოს კონტროლის გაძლიერებისთვის ძალიან მნიშვნელოვან და ძლიერ ინტერვენციებს შორისაა. ანუ თამბაქოს ნაწარმზე სადა შეფუთვა წარმოადგენს მოთხოვნის შემცირების ერთ-ერთ ძირითად მიმართულებას, ისევე როგორც სამედიცინო გაფრთხილებების განთავსება, რეკლამის და პოპულარიზაციის აკრძალვა და ასე შემდეგ. ის უზრუნველყოფს თამბაქოს მოხმარების მაჩვენებლის შემცირებას. ეს ყველაფერი სამედიცინო მტკიცებულებების საფუძველზეა მოპოვებული“, – აცხადებს NCDC-ის გენერალურ დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი.
პაატა იმნაძე დასძენს იმასაც, რომ აღნიშნული რეგულაცია მიმართულია ძირითადად პოტენციური მწეველების რიცხოვნობის შესამცირებლად. იმნაძე მიიჩნევს, რომ თამბაქოს ნაწარმის მიმზიდველობის შემცირება უნდა მოხდეს და შეფუთვის საშუალებით რეკლამირება უნდა აღმოიფხვრას.
„ეს არის იმაზე, რომ ახალგაზრდა თაობამ, ბავშვებმა არ დაიწყონ მოწევა. ძირითადი ჩვენი მიმართულება, რაც არის ყველა ჩვენს ძირითად დოკუმენტში, მთავარია, რომ ბავშვებმა, ახალგაზრდებმა არ დაიწყონ მოწევა. მთავარია, რომ თამბაქოს ნაწარმის მიმზიდველობის შემცირება მოხდეს და შეფუთვის საშუალებით რეკლამირება და პოპულარიზაცია უნდა აღმოიფხვრას. და რაც მთავარია, ისეთი შთაბეჭდილების შექმნა მომხმარებელში, რომ თითქოს თამბაქოს რომელიმე პროდუქტი სხვა პროდუქტზე ნაკლებად მავნებელია.
ის სამედიცინო გაფრთხილებები რაც არის შეფუთვებზე, ამ ეფექტის გაძლიერება უნდა მოხდეს“, – განმარტავს NCDC-ის ხელმძღვანელი.
პაატა იმნაძე არსებულ კვლევებზე დაყრდნობით აცხადებს იმასაც, რომ ქვეყანაში მწეველების რაოდენობა შემცირებულია, რაც თავის მხრივ იმ გატარებულ რეფორმებსა თუ რეგულაციებს უკავშირდება, რაც ქვეყანამ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კუთხით გააკეთა.
„თამბაქო რას აკეთებს ყველასათვის ცნობილია და ეს გლობალურ პრობლემაა. მსოფლიოს სამედიცინო საზოგადოება შეთანხმებულია, რომ ეს არის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ყველაზე მნიშვნელოვანი გლობალური პრობლემა, რომლის თავიდან აცილებაც შესაძლებელია. ის, რომ ყოველწლიურად 8 მლნ ადამიანის სიკვდილი უკავშირდება თამბაქოს და აქედან მილიონზე მეტი არამწეველია და იღუპება სწორედ მეორადი კვამლით, ანუ პასიური მოწევით. თუ მსოფლიოში სიკვდილის შემთხვევების სადღაც 12%-ი თამბაქოს უკავშირდება, საქართველოში ეს სამწუხაროდ, თითქმის 2-ჯერ მეტია. ჩვენთანაც ადამიანები იღუპებიან როგორც უშუალოდ მოწევის გამო და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, მათი თითქმის 20%-ი იღუპება იმიტომ, რომ პასიური მწეველები არიან. იცით, რომ როდესაც ქვეყანაში ჯანმრთელობის დაცვა პრიორიტეტად გამოცხადდა და 2013 წელს შეიქმნა თამბაქოს კონტროლის გაძლიერების სამთავრობო კომისია პრემიერის ხელმძღვანელობით, დამტკიცდა თამბაქოს კონტროლის მრავალწლიანი ეროვნული სტრატეგია, სამოქმედო გეგმა და ახალი კანონმდებლობა შემუშავდა. როგორც უკვე იცით, 2017 წელს ახალი საკანონმდებლო ცვლილებები შევიდა ძალაში და ამათი ყველა პუნქტის აღსრულება დაიწყო 2018 წლიდან. მინდა გითხრათ, რომ ქვეყანაში მართლაც მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადაიდგა და შემიძლია გითხრათ, რომ თამბაქოს მოხმარება ზრდასრულ მოსახლეობაში შემცირდა 31%-დან 28%-მდე. პირველი მაჩვენებლები არის 2016 წლის კვლევიდან, ხოლო შემდეგი 2020 წილის კვლევიდან. ამჟამადაც მიმდინარეობს კვლევა და ახალი მონაცემები 2025 წლის მეორე ნახევარში დაიდება. ის ფაქტი, რომ 2016 წლიდან 2020 წლამდე შემცირებაა, ეს უკვე იმედის მომცემია“ – ამბობს პაატა იმნაძე.
NCDC-ის გენერალური დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი, თსუ-ს პროფესორი მიმდინარე ეტაპზე მთავარ გამოწვევად ელექტრონულ სიგარეტსა და გასახურებელ თამბაქოს ასახელებს.
„დღეს ყველგან მთავარი გამოწვევა და მათ შორის ჩვენთანაც არის „ალტერნატიული მწეველობა“: ელექტრონული სიგარეტი და გასახურებელი თამბაქო, რომელიც ნამდვილად უფრო პრობლემატური ხდება, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში. ზუსტი მონაცემები 2025 წლის მეორე ნახევარში, კვლევის შედეგად დაიდება. ახალგაზრდებში ტრადიციული სიგარეტის მოხმარება შემცირებულია და თუ შევადარებთ ერთმანეთს 2017-დან 2023 წლამდე პერიოდს, კლება 3%-ია – 8%-დან 5%-მდე.
ტრადიციულის სიგარეტის მოხმარება კი შემცირდა, მაგრამ ჩვენი მონაცემებით, ელექტრონული სიგარეტის მოხმარებაც შემცირებულია 13%-დან (2017 წლის მონაცემები) 11%-მდე (2023 წლის მონაცემები). შესაბამისად მცირდება ხოლმე პასიური მწეველობის მაჩვენებელი. აქედან გამომდინარე ყველაფერი მიმართული უნდა იყოს იმაზე, რომ მაჩვენებლები შემცირდეს. გასაგებია, რომ თამბაქოს ინდუსტრიას თავისი ინტერესები აქვს, მაგრამ ქვეყანას გაცილებით მეტი უჯდება შედეგები. მესმის, რომ ეკონომიკისთვის გარკვეული მნიშვნელობა აქვს, მაგრამ ამის შედარება არ შეიძლება იმასთან, რაც შემდეგ ჩვენი ჯანმრთელობის ხარჯზე ხდება“, – აცხადებს პაატა იმნაძე.
შეგახსენებთ, რომ 1-ლი აპრილიდან ძალაში შედის ახალი რეგულაცია და ქვეყნის მასშტაბით თამბაქოს ნაწარმი მხოლოდ სადა შეფუთვით უნდა გაიყიდოს. თუმცა, 2025 წლის 1 მარტამდე თამბაქოს მწარმოებლებს უფლება აქვთ, ახალ სადა შეფუთვასთან ერთად, დარჩენილი ნაწარმი ძველი შეფუთვითაც ამოყიდონ.
იცოდით, რომ არასწორად შენახული ხორცი შეიძლება გახდეს ბაქტერიების და საკვებით მოწამვლის წყარო?
ქათამი, საქონლის ხორცი, ძეხვი და ბეკონი განსაკუთრებით მაღალი რისკის მქონე პროდუქტებია, თუ ისინი სწორად არ ინახება.
საკვების უსაფრთხოება პირდაპირ კავშირშია ჩვენი ჯანმრთელობასთან – ამიტომ, აუცილებელია ვიცოდეთ როგორ შევინახოთ ხორცი ისე, რომ თავიდან ავიცილოთ ბაქტერიების (E. coli, სალმონელა, ლისტერია) გავრცელება!
როგორ შევინახოთ ხორცი უსაფრთხოდ?
ახალი, უმი ხორცი:
საქონლის, ღორის და ცხვრის ხორცი:
ქათმის და ინდაურის ხორცი:
ექსპერტული რჩევა:
უმი ხორცის შენახვისას ყოველთვის მოათავსეთ იგი ქვედა თაროზე, რომ არ მოხდეს მისი წვენის სხვა პროდუქტებზე გადაცემა, რაც საკვების დაბინძურების (კროს-კონტამინაციის) რისკს ზრდის.
გადამუშავებული ხორცი (ძეხვი, სოსისი, ბეკონი):
გახსნილი შეფუთვა:
გაუხსნელი შეფუთვა:
ბეკონი:
გაფრთხილება:
გახსოვდეთ, რომ დამუშავებული ხორცპროდუქტები ხშირად შეიცავს კონსერვანტებს, მარილს და ნიტრატებს, რაც დიდი ხნით ინარჩუნებს მათ სიგანჯეს. თუმცა, გახსნილი ძეხვი და ბეკონი სწრაფად კარგავს სისუფთავეს, ამიტომ შეფუთვის გახსნის შემდეგ მისი მაქსიმალური შენახვის დრო 7 დღეა.
მოხარშული ხორცი:
საქონლის, ღორის, ქათმის ხორცი:
დამატებითი რჩევა:
მოხარშული ხორცი უმჯობესია შეინახოთ პატარა ულუფებად, ჰერმეტულად დახურულ კონტეინერებში, რათა თავიდან აიცილოთ ბაქტერიების გამრავლება და სუნის გადაცემა მაცივარში.
საკვების უსაფრთხოების მთავარი წესები:
ტემპერატურის კონტროლი:
შეფუთვა:
არასოდეს გაალღოთ ხორცი ოთახის ტემპერატურაზე!
მაცივარში გალღობა (საუკეთესო და უსაფრთხო მეთოდი!)
ცივი წყლით გალღობა (ხორცი ჩადეთ ჰერმეტულ პაკეტში და შეცვალეთ წყალი ყოველ 30 წუთში)
მიკროტალღური ღუმელის დეფროსტ რეჟიმი (გალღობისთანავე მოხარშეთ)
გალღობილი ხორცის ხელახალი გაყინვა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ხორცი მაცივარში გალღვა და 2 საათზე მეტი არ გაატარა ოთახის ტემპერატურაზე.
ვადების კონტროლი:
შეამოწმეთ ხორცის ვადა! – ვადაგასული ან უცნაური სუნის მქონე ხორცი არ უნდა მიირთვათ, რადგან ეს ბაქტერიული დაბინძურების ნიშანი შეიძლება იყოს.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
“არასწორად შენახული ხორცი შეიძლება იყოს სალმონელას, ეშერიხია კოლისა და სხვა საშიში ბაქტერიების გავრცელების წყარო.
განსაკუთრებით ფრთხილად უნდა ვიყოთ ქათმის და საქონლის ხორცის შენახვისას, რადგან საკვებით მოწამლვის შემთხვევების 50%-ზე მეტი სწორედ ამ პროდუქტებს უკავშირდება.
მნიშვნელოვანია, რომ დავიცვათ ტემპერატურული რეჟიმი, შენახვის ვადები და ჰიგიენური წესები, რათა თავიდან ავიცილოთ ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემები!”
დამატებითი ინფორმაცია:
Cold Food Storage Chart – FoodSafety.gov
https://www.foodsafety.gov/food…/cold-food-storage-charts
Refrigerator & Freezer Storage Chart – FDA
https://www.fda.gov/media/74435/download
შენი მედიცინა – ჯანმრთელობა და კვების რეკომენდაციები
შენი ექიმი – ბუნებრივი მკურნალობა და ჰოლისტიკური ჯანმრთელობა
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.
#გიორგიფხაკაძე #საკვებისუსაფრთხოება #ხორცისშენახვა #ჯანმრთელიკვება #შენიექიმი #შენიმედიცინა #drpkhakadze Giorgi Pkhakadze @[61552603185704:2048:SheniEkimi.ge • http://xn--podalbard8ewa.ge/] SheniSupra.ge SheniMedicina.ge Sheni
© SheniEkimi.ge
