საქართველოს მთავრობამ 2026 წლის რთვლის ორგანიზებულად ჩატარების მიზნით სპეციალური ღონისძიებების პაკეტი დაამტკიცა, რომლის მიხედვითაც სახელმწიფო რაჭის რეგიონში ყურძნის ჩაბარებას კვლავ დაასუბსიდირებს.
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ინფორმაციით, გადაწყვეტილება მთავრობის სხდომაზე განხილული და მოწონებული განკარგულების პროექტით მიიღეს. დოკუმენტი განსაზღვრავს როგორც ჭარბი ყურძნის შესყიდვის ფასებს, ისე რაჭაში „ხვანჭკარას“ მიკროზონაში მოწეული ყურძნის სუბსიდირების მექანიზმს. მთავრობის განმარტებით, აღნიშნული ღონისძიებები მიზნად ისახავს რთვლის პროცესის ორგანიზებულად წარმართვას და მევენახეების მიერ მიღებული მოსავლის რეალიზაციის ხელშეწყობას.
მოვლენების აღწერა
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, საქართველოს მთავრობამ განიხილა და დაამტკიცა პროექტი „2026 წლის რთვლის ორგანიზებულად ჩატარებისათვის განსახორციელებელი ღონისძიებების შესახებ“. დოკუმენტი ითვალისწინებს სახელმწიფო მხარდაჭერის მექანიზმებს, რომლებიც მიზნად ისახავს ყურძნის მოსავლის დაბინავებას და რთვლის პროცესის შეუფერხებლად წარმართვას.
პროექტის ფარგლებში განისაზღვრა სახელმწიფოს მიერ ჭარბი ყურძნის შესყიდვის პირობები და ფასები. აღნიშნული მექანიზმი ამოქმედდება იმ შემთხვევაში, თუ კერძო სექტორი არ გამოხატავს ინტერესს ყურძნის შესყიდვის მიმართ. ასეთ ვითარებაში სახელმწიფო შეძლებს ყურძნის მოსავლის მიღებას და შესაბამისი ფასით მის შეძენას, რაც მევენახეებისთვის მოსავლის რეალიზაციის დამატებით შესაძლებლობას შექმნის.
დადგენილი წესის მიხედვით, სახელმწიფო შესყიდვის ფასი დამოკიდებული იქნება ყურძნის ხარისხზე, კერძოდ კი შაქრიანობის მაჩვენებელზე. ეს მიდგომა მიზნად ისახავს ხარისხიანი პროდუქციის წარმოების სტიმულირებას და ბაზარზე კონკურენტული ღვინის სექტორის შენარჩუნებას.
კონტექსტი და ფონი
რთველი საქართველოში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი აგროეკონომიკური პროცესია, რომელიც ქვეყნის მევენახეობისა და მეღვინეობის სექტორის ფუნქციონირებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. მრავალი რეგიონი, განსაკუთრებით კახეთი, რაჭა-ლეჩხუმი და იმერეთი, ყურძნის წარმოებაზე მნიშვნელოვანწილად არის დამოკიდებული.
ბოლო წლების განმავლობაში სახელმწიფო პერიოდულად ახორციელებს რთვლის მხარდამჭერ პროგრამებს, განსაკუთრებით იმ შემთხვევებში, როდესაც ბაზარზე ჭარბი მოსავალი ფიქსირდება ან კერძო სექტორის მხრიდან მოთხოვნა საკმარისი არ არის. ასეთი ღონისძიებები მიზნად ისახავს სოფლის მეურნეობის სექტორში სტაბილურობის შენარჩუნებას და მევენახეების ეკონომიკური რისკების შემცირებას.
რაჭის რეგიონი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ქართული ღვინის კულტურისთვის, რადგან სწორედ აქ მდებარეობს „ხვანჭკარას“ მიკროზონა, რომელიც საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ და დაცულ ღვინის წარმოშობის ადგილად ითვლება. აღნიშნული მიკროზონა დაკავშირებულია ალექსანდროულისა და მუჯურეთულის ჯიშის ყურძნისგან დამზადებულ ბუნებრივ ნახევრადტკბილ წითელ ღვინოსთან, რომელიც საერთაშორისო ბაზრებზეც არის ცნობილი.
ამ მიზეზით, სახელმწიფო ხშირად მიმართავს სპეციალურ ეკონომიკურ მექანიზმებს, რათა აღნიშნულ რეგიონში ყურძნის რეალიზაცია შეუფერხებლად განხორციელდეს და ადგილობრივი მევენახეები ბაზრის ცვლილებებისგან დაცული იყვნენ.
დეტალები და ფაქტები
მთავრობის მიერ დამტკიცებული პროექტი განსაზღვრავს სახელმწიფოს მიერ ჭარბი ყურძნის შესყიდვის ფასებს, რომლებიც დამოკიდებულია ყურძნის შაქრიანობაზე. დადგენილი ფასები ვრცელდება „ვაზისა და ღვინის შესახებ“ საქართველოს კანონით ნებადართული ვაზის ჯიშებიდან მიღებულ მოსავალზე.
დოკუმენტის მიხედვით, სახელმწიფოს მიერ შესყიდვის ფასები შემდეგნაირად განისაზღვრა:
ვაზის სხვადასხვა ჯიშის შემთხვევაში:
- შაქრიანობა 20 პროცენტზე მეტი – 1 კგ ყურძენზე 1,30 ლარი
- შაქრიანობა 17–დან 20 პროცენტამდე – 80 თეთრი
- შაქრიანობა 17 პროცენტზე ნაკლები – 30 თეთრი
საფერავის ჯიშის შემთხვევაში ფასები განსხვავებულია:
- შაქრიანობა 22 პროცენტზე მეტი – 1 კგ ყურძენზე 1,50 ლარი
- შაქრიანობა 17–დან 22 პროცენტამდე – 90 თეთრი
- შაქრიანობა 17 პროცენტზე ნაკლები – 30 თეთრი
ამ მექანიზმის ამოქმედება მოხდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ კერძო სექტორი არ შეიძენს ყურძენს და ბაზარზე ჭარბი მოსავალი დარჩება.
დოკუმენტი ასევე ითვალისწინებს სპეციალურ სუბსიდიას რაჭის რეგიონისთვის. კერძოდ, კომპანიები, რომლებიც „ხვანჭკარას“ მიკროზონაში მოწეულ ალექსანდროულის ან მუჯურეთულის ჯიშის ყურძენს მევენახეებისგან არანაკლებ 8 ლარად შეიძენენ, სახელმწიფოსგან დამატებით ფინანსურ მხარდაჭერას მიიღებენ.
სახელმწიფო სუბსიდიის ოდენობა ასეთ შემთხვევაში შეადგენს 4 ლარს თითო კილოგრამ ყურძენზე. სუბსიდია გავრცელდება როგორც ალექსანდროულის, ასევე მუჯურეთულის ჯიშის ყურძენზე.
ამგვარი მხარდაჭერის მიზანია კერძო სექტორის ჩართულობის გაზრდა და იმის უზრუნველყოფა, რომ რაჭაში მოწეული ყურძენი სრულად რეალიზდეს.
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ინფორმაციით, რთვლის პროცესის ეფექტიანად წარმართვის მიზნით შეიქმნება სპეციალური საკოორდინაციო შტაბი, რომელიც 24-საათიან რეჟიმში იმუშავებს და უზრუნველყოფს პროცესის მართვას.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ღვინის წარმოება და ყურძნის ბაზრის სტაბილიზაცია მრავალი მეღვინეობის ტრადიციის მქონე ქვეყანაში სახელმწიფო პოლიტიკის ნაწილია. განსაკუთრებით იმ რეგიონებში, სადაც ღვინო ადგილობრივი ეკონომიკის მნიშვნელოვანი სექტორია, მთავრობები ხშირად იყენებენ სხვადასხვა ეკონომიკურ ინსტრუმენტს, რათა თავიდან აიცილონ მოსავლის ჭარბი რაოდენობის შედეგად გამოწვეული ფასების მკვეთრი ვარდნა.
ევროპის კავშირში მოქმედი აგროსასურსათო პოლიტიკის ფარგლებში ღვინის სექტორისთვის არაერთი მხარდაჭერის მექანიზმია განსაზღვრული. მათ შორის არის ბაზრის რეგულირების პროგრამები, რომლებიც რთვლის პერიოდში მევენახეების ეკონომიკურ სტაბილურობას უწყობს ხელს [1].
საერთაშორისო პრაქტიკაში ასევე გამოიყენება მექანიზმი, რომლის მიხედვითაც ჭარბი ყურძენი ან ღვინო შეიძლება გადამუშავდეს სხვა პროდუქტებად, მაგალითად სპირტად ან ტექნოლოგიურ ნედლეულად. მსგავსი ღონისძიებები მიზნად ისახავს ბაზარზე ფასების სტაბილიზაციას და პროდუქციის დაბინავებას [2].
ამგვარი მიდგომები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მცირე რეგიონებისთვის, სადაც ყურძნის წარმოება ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი ეკონომიკური საქმიანობაა.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში რთვლის მხარდამჭერი პროგრამები სხვადასხვა წლებში განსხვავებული ფორმით განხორციელდა. სახელმწიფოს ჩარევა განსაკუთრებით აქტიურია იმ რეგიონებში, სადაც მევენახეობა მოსახლეობის შემოსავლის ერთ-ერთი მთავარი წყაროა.
რაჭა-ლეჩხუმის რეგიონში ყურძნის წარმოება დაკავშირებულია „ხვანჭკარას“ მიკროზონასთან, რომელიც დაცული გეოგრაფიული წარმოშობის ზონად ითვლება. აღნიშნული ზონის ღვინოები საერთაშორისო ბაზრებზეც ცნობილია, რის გამოც რეგიონში ყურძნის რეალიზაციის საკითხი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს.
სახელმწიფო სუბსიდირების პროგრამა მიზნად ისახავს კერძო სექტორისთვის დამატებითი სტიმულის შექმნას, რათა კომპანიებმა ადგილობრივი მევენახეებისგან ყურძნის შესყიდვა გააგრძელონ. ამგვარი მიდგომა ასევე ხელს უწყობს რეგიონში ეკონომიკური აქტივობის შენარჩუნებას.
საქართველოს აგროსექტორისა და ღვინის ინდუსტრიის განვითარების საკითხები პერიოდულად განიხილება ქართულ მედიაშიც, მათ შორის საინფორმაციო პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც ხშირად ქვეყნდება ინფორმაცია სოფლის მეურნეობის პოლიტიკისა და რთვლის პროცესთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების შესახებ.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული ღონისძიებები „რთველი 2026“-ის ფარგლებში მიზნად ისახავს მევენახეების მხარდაჭერას და ყურძნის მოსავლის რეალიზაციის უზრუნველყოფას იმ შემთხვევებში, როდესაც ბაზარზე ჭარბი პროდუქცია წარმოიქმნება. დადგენილი ფასები და სუბსიდირების მექანიზმი წარმოადგენს ინსტრუმენტს, რომელიც საშუალებას აძლევს სახელმწიფოს, საჭიროების შემთხვევაში ჩაერთოს ბაზრის სტაბილიზაციის პროცესში.
რაჭის რეგიონისთვის განსაზღვრული სუბსიდია განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს „ხვანჭკარას“ მიკროზონის ყურძნის რეალიზაციას და კერძო სექტორის აქტიურ ჩართულობას. მსგავსი ღონისძიებები მიმართულია როგორც ადგილობრივი მევენახეების ეკონომიკური ინტერესების დაცვისკენ, ისე რთვლის პროცესის ორგანიზებულად ჩატარებისკენ.
რთვლის საკოორდინაციო შტაბის შექმნა და სახელმწიფოს მხრიდან განსაზღვრული ფინანსური მექანიზმები მიუთითებს იმაზე, რომ ხელისუფლება ცდილობს წინასწარ მართოს შესაძლო ბაზრის რისკები და უზრუნველყოს მოსავლის სრულად დაბინავება.
წყაროები
- European Commission. Wine sector support measures in the European Union. https://agriculture.ec.europa.eu/farming/crop-productions-and-plant-based-products/wine_en
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. Global wine market and policy instruments. https://www.fao.org
