საქართველოში ღვინის ფალსიფიკაციის წინააღმდეგ კონტროლი კიდევ უფრო გამკაცრდება — ამის შესახებ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის ეთერში, ვენახის გაშენების რეგულირების საკითხზე გამართული დებატებისას განაცხადა.
მინისტრის თქმით, სახელმწიფო ფალსიფიცირებული ღვინის წარმოებისა და რეალიზაციის მიმართ „მკაცრ და შეურიგებელ“ პოლიტიკას გაატარებს, რადგან მსგავსი პროდუქციის არსებობა აზიანებს როგორც ადგილობრივ ბაზარს, ისე ქართული ღვინის საერთაშორისო რეპუტაციას. [1]
მოვლენების აღწერა
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის განცხადებით, ღვინის ფალსიფიკაციის წინააღმდეგ სახელმწიფო უწყებები — სურსათის ეროვნული სააგენტო და ღვინის ეროვნული სააგენტო — ბაზრის მონიტორინგს სისტემატურად ახორციელებენ. დავით სონღულაშვილის თქმით, კონტროლი მოიცავს როგორც რესტორნებსა და სარესტორნო დარბაზებს, ისე ქსელურ მარკეტებს, სადაც პერიოდულად ტარდება საკონტროლო შესყიდვები. [1]
მინისტრმა აღნიშნა, რომ ბოლო პერიოდში არაერთი შემთხვევა გამოვლინდა, როდესაც ფალსიფიცირებული პროდუქცია ბაზრიდან მთლიანად ამოიღეს და კონფისკაცია განხორციელდა. მისი განცხადებით, უწყება ამ მიმართულებით „რადიკალურ“ მიდგომას ინარჩუნებს და პროცესში ჩართულია როგორც სურსათის უსაფრთხოების, ისე ღვინის ხარისხის მაკონტროლებელი მექანიზმები. [2]
დავით სონღულაშვილის განცხადებით, სახელმწიფოს მიზანია ღვინის ხარისხის კონტროლის გამკაცრება მთლიან საწარმოო ციკლში — რთველიდან დაწყებული, ვენახის გაშენებით დასრულებული. მინისტრმა განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა ყურძნის ხარისხობრივ გრადაციაზე და აღნიშნა, რომ მიმდინარე წელს შაქრიანობის მაჩვენებლის მიხედვით კონტროლი კიდევ უფრო გამკაცრდა. [1]
მისივე თქმით, 17 გრადუსამდე შაქრიანობის მქონე ყურძენი ღვინის წარმოებისთვის აღარ ჩაითვლება შესაბამის ნედლეულად და მისი ფასი 30 თეთრით განისაზღვრება. მინისტრმა განმარტა, რომ ასეთი ყურძენი შესაძლოა გამოყენებულ იქნას სხვა დანიშნულებით, თუმცა არა იმ პროდუქციისთვის, რომელსაც ოფიციალურად „ღვინო“ ეწოდება. [1]
კონტექსტი და ფონი
ღვინის სექტორი საქართველოს ეკონომიკისა და კულტურული იდენტობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებად მიიჩნევა. ქართული ღვინო ქვეყნის საექსპორტო პროდუქციის მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს, ხოლო საერთაშორისო ბაზრებზე კონკურენტუნარიანობა დიდწილად დამოკიდებულია პროდუქციის ხარისხსა და სანდოობაზე. [3]
ფალსიფიცირებული ღვინის საკითხი მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში განიხილება როგორც ეკონომიკური და სურსათის უსაფრთხოების პრობლემა. ექსპერტების შეფასებით, ყალბი ან არასტანდარტული პროდუქცია არა მხოლოდ მომხმარებლის უფლებებს აზიანებს, არამედ საფრთხეს უქმნის მთლიან სექტორს, რადგან მცირდება ნდობა ადგილობრივი წარმოების მიმართ. [4]
საქართველოში ღვინის სექტორის რეგულირება ბოლო წლებში ეტაპობრივად გამკაცრდა. სახელმწიფო უწყებები განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევენ წარმოშობის კონტროლს, ყურძნის ხარისხს, ეტიკეტირების წესებსა და ლაბორატორიულ მონიტორინგს. აღნიშნული პროცესები უკავშირდება როგორც ევროკავშირის ბაზრის მოთხოვნებთან დაახლოებას, ისე საერთაშორისო ექსპორტის ზრდას. [5]
ყურძნის ხარისხობრივი გრადაციის სისტემა, რომელზეც მინისტრმა ისაუბრა, დაკავშირებულია სახელმწიფოს მცდელობასთან, რომ ღვინის წარმოებაში გამოყენებული ნედლეულის ხარისხი უფრო მკაფიოდ დარეგულირდეს. სპეციალისტების ნაწილი მიიჩნევს, რომ შაქრიანობის მინიმალური ზღვრის განსაზღვრა ხელს უწყობს სტანდარტიზაციას და პროდუქციის ხარისხის პროგნოზირებადობას. [6]
დეტალები და ფაქტები
დავით სონღულაშვილის განცხადებით, ღვინის ფალსიფიკაციასთან ბრძოლა მრავალსაფეხურიან სისტემას ეფუძნება. მისი თქმით, პროცესში მონაწილეობენ როგორც სურსათის ეროვნული სააგენტო, ისე ღვინის ეროვნული სააგენტო, რომლებიც ბაზრის მონიტორინგს უწყვეტ რეჟიმში ახორციელებენ. [1]
მინისტრის განცხადებით:
- საკონტროლო შესყიდვები ტარდება ყოველთვიურად;
- მონიტორინგი მოიცავს რესტორნებს, სარესტორნო დარბაზებსა და სავაჭრო ქსელებს;
- ფალსიფიცირებული პროდუქციის გამოვლენის შემთხვევაში ხდება მისი ამოღება და კონფისკაცია;
- ხარისხის კონტროლი ეხება როგორც ღვინოს, ისე ყურძნის წარმოების პროცესს. [1]
მინისტრმა ასევე ისაუბრა რთველის პროცესში დანერგილ ხარისხობრივ კატეგორიებზე. მისი თქმით, გასულ წელს განხორციელდა საპილოტე პროექტი, რომლის ფარგლებშიც განისაზღვრა ყურძნის შაქრიანობის კონკრეტული მაჩვენებლები და მოხდა ხარისხობრივი კლასიფიკაცია. [1]
სონღულაშვილის განცხადებით, მიმდინარე წელს კონტროლის სისტემა უფრო მკაცრი გახდა და სახელმწიფო მკაფიოდ განსაზღვრავს, თუ რომელი კატეგორიის ნედლეული შეიძლება გამოყენებულ იქნას მაღალი ხარისხის ღვინის წარმოებისთვის. [2]
მინისტრის განმარტებით, 17 გრადუსამდე შაქრიანობის მქონე ყურძენი ღვინის საწარმოო სტანდარტებს ვერ აკმაყოფილებს. მისი თქმით, მსგავსი პროდუქცია შესაძლოა გამოყენებულ იქნეს პირადი მოხმარებისთვის ან სხვა ტექნოლოგიური დანიშნულებით, თუმცა ოფიციალური ღვინის წარმოებისთვის შესაბამის ნედლეულად არ ჩაითვლება. [1]
სექტორის წარმომადგენლების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ხარისხობრივი კონტროლის გამკაცრება გრძელვადიან პერსპექტივაში ხელს შეუწყობს ქართული ღვინის რეპუტაციის გაძლიერებას, თუმცა პროცესს შესაძლოა თან ახლდეს მცირე მეწარმეების დამატებითი ხარჯებიც, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც კლიმატური ფაქტორები ყურძნის ხარისხზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს. [6]
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ღვინის ფალსიფიკაციასთან ბრძოლა საერთაშორისო ღვინის ინდუსტრიაში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებად ითვლება. ევროკავშირის ქვეყნებში ღვინის წარმოშობის, ეტიკეტირებისა და ხარისხის კონტროლი მკაცრი რეგულაციების ფარგლებში მიმდინარეობს. [7]
ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში მოქმედებს სპეციალური მონიტორინგის სისტემები, რომლებიც პროდუქციის წარმოშობას, ქიმიურ შემადგენლობასა და წარმოების პროცესს აკონტროლებენ. მსგავსი სისტემების მიზანია მომხმარებლის დაცვა და ადგილობრივი ღვინის ინდუსტრიის რეპუტაციის შენარჩუნება. [8]
საერთაშორისო ვაჭრობის პირობებში ღვინის ხარისხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ფაქტორია ექსპორტიორი ქვეყნებისთვის. საერთაშორისო ვაზისა და ღვინის ორგანიზაციის მონაცემებით, ბაზარზე არასტანდარტული ან ყალბი პროდუქციის არსებობა გავლენას ახდენს როგორც გაყიდვებზე, ისე ქვეყნის ბრენდულ იმიჯზე. [9]
რეგიონში ღვინის სექტორში ხარისხობრივი კონტროლის გამკაცრება აქტუალური თემაა კავკასიის სხვა ქვეყნებშიც. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ თანამედროვე ბაზარზე კონკურენცია მხოლოდ წარმოების მოცულობით აღარ განისაზღვრება და სულ უფრო დიდი მნიშვნელობა ენიჭება პროდუქციის ავთენტურობასა და სტანდარტებთან შესაბამისობას. [8]
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში მევენახეობა-მეღვინეობა ეკონომიკის ერთ-ერთ სტრატეგიულ სექტორად რჩება. ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონში ათასობით ოჯახი სწორედ ყურძნის წარმოებასა და ღვინის ინდუსტრიაზეა დამოკიდებული. ამიტომ ღვინის ხარისხთან დაკავშირებული რეგულაციები პირდაპირ აისახება როგორც ეკონომიკურ პროცესებზე, ისე რეგიონულ განვითარებაზე.
სახელმწიფოს მიერ ხარისხის კონტროლის გამკაცრება უკავშირდება ქართული ღვინის საერთაშორისო პოზიციების შენარჩუნების მცდელობასაც. ბოლო წლებში ექსპორტის ზრდასთან ერთად გაიზარდა მოთხოვნა სტანდარტიზაციასა და სერტიფიცირებაზე. [3]
მინისტრის განცხადებები ასევე უკავშირდება ფართო რეფორმას, რომელიც რთველის პროცესის, ვენახების რეგისტრაციის, ხარისხობრივი მონიტორინგისა და ლაბორატორიული კონტროლის გაძლიერებას მოიცავს. ამ საკითხებზე ინფორმაცია პერიოდულად ქვეყნდება პლატფორმაზე SheniAmbebi.ge, სადაც ყურადღება ეთმობა აგრარულ პოლიტიკასა და რეგიონული ეკონომიკის საკითხებს.
სექტორის წარმომადგენლები აღნიშნავენ, რომ ხარისხობრივი მოთხოვნების გამკაცრება შესაძლოა მოკლევადიან პერიოდში გარკვეულ ეკონომიკურ გამოწვევებს უკავშირდებოდეს, თუმცა გრძელვადიან პერსპექტივაში ეს პროცესი ქართული ღვინის კონკურენტუნარიანობის ზრდასთან არის დაკავშირებული. [6]
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ღვინის ფალსიფიკაციის წინააღმდეგ სახელმწიფოს მიერ გამოცხადებული მკაცრი პოლიტიკა მეღვინეობის სექტორში მიმდინარე უფრო ფართო რეგულაციების ნაწილია. ხელისუფლება პროცესს უკავშირებს როგორც მომხმარებლის ინტერესების დაცვას, ისე ქართული ღვინის საერთაშორისო რეპუტაციის შენარჩუნებას.
ყურძნის ხარისხობრივი გრადაციისა და ბაზრის მონიტორინგის გამკაცრება მიუთითებს იმაზე, რომ სახელმწიფო ცდილობს წარმოების სხვადასხვა ეტაპზე ერთიანი სტანდარტების დანერგვას. ამ პროცესის გავლენა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იქნება იმ ფონზე, როდესაც ქართული ღვინის ექსპორტი და საერთაშორისო ბაზრებზე კონკურენცია კვლავ იზრდება.
წყაროები
- დავით სონღულაშვილის განცხადება, ტელეკომპანია „რუსთავი 2“, გადაცემა „დებატები“.
- საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. ღვინის სექტორის რეგულაციები და მონიტორინგი. ხელმისაწვდომია: https://mepa.gov.ge
- საქართველოს ღვინის ეროვნული სააგენტო. ღვინის ექსპორტისა და სექტორის სტატისტიკა. ხელმისაწვდომია: https://wine.gov.ge
- Food and Agriculture Organization (FAO). Food fraud and authenticity in agricultural products. ხელმისაწვდომია: https://www.fao.org
- European Commission. Wine market standards and regulation framework. ხელმისაწვდომია: https://agriculture.ec.europa.eu
- International Organisation of Vine and Wine (OIV). Wine quality and grape maturity standards. ხელმისაწვდომია: https://www.oiv.int
- European Union Wine Regulations Framework. ხელმისაწვდომია: https://eur-lex.europa.eu
- OECD. Agricultural product traceability and authenticity systems. ხელმისაწვდომია: https://www.oecd.org
- International Organisation of Vine and Wine (OIV). Global wine market and authenticity challenges. ხელმისაწვდომია: https://www.oiv.int
