რა საფრთხეებს შეიცავს საკვები ზეთის არასწორი მოხმარება

ზეთი თითქმის ყველა ოჯახის ყოველდღიური რაციონის ნაწილია, თუმცა სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ მისი სასარგებლო თვისებები მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული როგორც წარმოების მეთოდზე, ისე გამოყენებისა და შენახვის წესებზე.

სურსათის უვნებლობის ექსპერტმა მარიამ ჩაჩუამ გადაცემაში „შუა დღე“ სხვადასხვა სახეობის ზეთის თვისებებსა და მათი გამოყენების წესებზე ისაუბრა.

მისი განმარტებით, მზესუმზირის, სიმინდის, ზეითუნის, ქოქოსისა და სხვა ზეთებს საკუთარი სასარგებლო თვისებები აქვთ. მაგალითად, მზესუმზირის ზეთი ათეროსკლეროზის პროფილაქტიკისთვის გამოიყენება, სიმინდის ზეთი E ვიტამინით არის მდიდარი, ხოლო ზეითუნის ზეთი ორგანიზმის მიერ თითქმის სრულად შეითვისება.

ექსპერტის თქმით, განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმას, არის თუ არა ზეთი რაფინირებული. რაფინირება ქიმიური ან ფიზიკური წმენდის პროცესია, რომელიც ზეთს მაღალ ტემპერატურაზე გამძლეობას და შენახვის ხანგრძლივ ვადას აძლევს, თუმცა ამავე დროს გარკვეულ სასარგებლო თვისებებსაც აკარგვინებს.

მარიამ ჩაჩუას განმარტებით, არარაფინირებული ზეთები, მათ შორის ცივი დაწურვით მიღებული ე.წ. კახური ზეთი, მდიდარია სასარგებლო ნივთიერებებით, თუმცა მაღალი ტემპერატურის მიმართ ნაკლებად მდგრადია და შეწვისთვის არ გამოდგება.

სპეციალისტი საუკეთესო გამოსავლად უცხიმოდ ან მინიმალური ცხიმით მომზადებულ საკვებს მიიჩნევს, რომელსაც მოგვიანებით არარაფინირებული ზეთი დაემატება. მისი თქმით, მაღალი ტემპერატურის მიმართ ბუნებრივად გამძლეა ქოქოსისა და ავოკადოს ზეთი, თუმცა მათი ღირებულება ხშირად მაღალია.

ექსპერტი ასევე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შეცდომა ზეთის განმეორებით გაცხელებაა. მისი თქმით, გადახურებისას იწყება დაჟანგვის პროცესი და შესაძლოა წარმოიქმნას მავნე ნივთიერებები, რომლებიც ჯანმრთელობისთვის საფრთხის შემცველია.

ზეთის არჩევისას სპეციალისტი მომხმარებლებს ურჩევს ყურადღება მიაქციონ ეტიკეტს, წარმოების ქვეყანას და პროდუქტის გამჭვირვალობას. რაფინირებული ზეთი კრიალა და ნალექის გარეშე უნდა იყოს, ხოლო არარაფინირებულ ზეთში მცირე ნალექი დასაშვებია.

რაც შეეხება შენახვას, არარაფინირებული ზეთები რეკომენდებულია მაცივარში, მინის ჭურჭელში შეინახოთ. ექსპერტის თქმით, ვადაგასული ზეთის გამოყენება ჯანმრთელობისთვის საფრთხის შემცველია, ხოლო გახსნილი არარაფინირებული ზეთი, როგორც წესი, ერთ თვეში უნდა დაიხარჯოს.

მარიამ ჩაჩუა მომხმარებლებს მოუწოდებს, თუ ზეთს მძაღე გემო ან თევზის მსგავსი სუნი აქვს, აღნიშნული ფაქტი სურსათის ეროვნული სააგენტოს ცხელ ხაზზე – 1501-ზე დააფიქსირონ.

თანამედროვე სამყაროში ადამიანებს ძალიან უჭირთ მაცივრის გარეშე ცხოვრება, ამიტომ ეს საყოფაცხოვრებო ტექნიკა აუცილებელია ყველა სამზარეულოსთვის.

თუმცა, ზოგჯერ შეიძლება არასწორად გამოვიყენოთ ეს ნივთი, რაც საკვების უფრო სწრაფად გაფუჭებას იწვევს.

ცნობილია, რომ მაცივარს აქვს ცალკეული სექციები სხვადასხვა დანიშნულებით, კერძოდ, მათზე კარები და თაროები მოსახერხებელია, მაგრამ მათში ტემპერატურა იცვლება მუდმივი გაღების გამო.

ამიტომ, სითბოს მატების გამო, მაცივრის ზედა თარო უფრო თბილია, ვიდრე ქვედა.

აქ არის წარმოდგენილი პროდუქტები, რომლებიც არ უნდა შევინახოთ მაცივრის ქვედა თაროზე, რადგან ისინი უფრო ზედა ნაწილისთვისაა შესაფერისი.

მორჩენილი საკვები

„მაცივარში ყველაზე უსაფრთხო ადგილი ზედა თაროა, ამიტომ იქ უნდა შეინახოთ ყველაფერი, რაც უკვე მომზადებულია, მაგალითად, ნარჩენები. გარდა ამისა, რადგან ზედა თარო, როგორც წესი, ყველაზე თვალსაჩინო ადგილია, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ დაგავიწყდეთ ნარჩენების ჭამა“, – ამბობს დიეტოლოგი.

მყარად მოხარშული კვერცხი

მოხარშული კვერცხი უმ კვერცხთან ერთად არ უნდა შეინახოთ, რადგან ნაჭუჭმა შეიძლება მოხარშული კვერცხის ჯვარედინი დაბინძურება გამოიწვიოს. ამიტომ, გაფცქვნილი და გაუფცქვნელი კვერცხი მაცივრის ზედა თაროზე უნდა მოათავსოთ, რადგან ის ერთ კვირამდე შეინარჩუნებს სიახლეს.

მოხარშული გარნირი

თუ ბრინჯი, მაკარონი ან სხვა მარცვლეული დაგრჩათ, ისინი ზედა თაროზე მოათავსეთ და არა ქვედაზე.

„უკვე მოხარშული ან საჭმელად მომზადებული საკვები დაბინძურების უფრო მაღალი რისკის ქვეშაა, ამიტომ როდესაც მათ მაცივრის ზედა თაროზე ინახავთ, ისინი დაცულია დაბინძურებისგან“, – განმარტა ბიანჩინიმ.

მომზადებული ხორცის პროდუქტები

„სრულად მოხარშული ხორცი, როგორიცაა ბეკონი ან ძეხვი, შეიძლება ზედა თაროზე შეინახოთ. უმი ხორცი და ფრინველი ცივად, სხვა საკვებისგან განცალკევებით, ქვედა თაროზე უნდა შეინახოთ. ჩვენ არ გვინდა, რომ უმი ხორცის წვენი იმ საკვებზე დაეწვეთოს, რომელსაც არ მოვამზადებთ“, – თქვა ექსპერტმა.

მწვანილი

მწვანილი თაიგულის სახით უნდა შეინახოთ წყლის პატარა ჭიქაში ან ქილაში. ის კარგად შეინახება მაცივრის ზედა თაროზე, მაგრამ წყალი ყოველ ორ დღეში ერთხელ უნდა ვუცვალოთ და საჭიროებისამებრ მწვანილს ღეროები მოვაჭრათ

საცხობი

„გამომცხვარი პროდუქტები, რომლებიც მაცივარში შენახვას საჭიროებენ, მაგალითად, ღვეზელები ან ტორტილები, ზედა თაროზე უნდა შეინახოთ“, – დასძინა ექსპერტმა.

კენკრა

ექსპერტების აზრით, კენკრა მაცივრის ყველაზე ცივ ნაწილში არ უნდა შეინახოთ. მათთვის იდეალური ადგილი შუა ან ზედა თაროები იქნება.

მზა კერძები

სალათების ნაკრებები, საჭმლის პაკეტები, სუში და სხვა მზა კერძები ზედა თაროზე სხვა ნარჩენებთან ერთად უნდა შეინახოთ.

სანელებლები

მაცივრის ზედა თაროზე შეგიძლიათ შეინახოთ ნებისმიერი სანელებელი, განსაკუთრებით ის, რაც მაცივარში შენახვას არ საჭიროებს, მაგალითად, თხილისა და თესლის კარაქი, ძმარი და სხვა.

საკვების გაძვირების ფონზე, ბევრი ადამიანი ცდილობს, პროდუქტები მაქსიმალურად გამოიყენოს და ნაკლები გადააგდოს.

თუმცა, სპეციალისტები გვაფრთხილებენ, რომ მნიშვნელოვანია ერთმანეთისგან გავარჩიოთ საკვები, რომელიც უბრალოდ დაძველებულია და ის, რომელიც უკვე ჯანმრთელობისთვის საფრთხეს წარმოადგენს.

როდის უნდა გადააგდოთ საკვები?

თუ პროდუქტზე შეამჩნევთ ერთ ან რამდენიმე ნიშანს, მისი მოხმარება არ არის რეკომენდებული:

🔹 ხილული ობი;
🔹 ლორწოვანი ზედაპირი;
🔹 გამოჟონილი სითხე;
🔹 ძლიერი ან მჟავე სუნი.

ექსპერტების თქმით, ასეთმა საკვებმა შესაძლოა საკვებით მოწამვლა გამოიწვიოს, რაც მუცლის ტკივილით, გულისრევით, ღებინებითა და დიარეით ვლინდება.

რა შეიძლება გამოიყენოთ უსაფრთხოდ?
  ხილი

🔹 გაყავისფრებული ან გაშავებული ბანანი კვლავ უსაფრთხოა და შეგიძლიათ გამოიყენოთ ბლინების, ნამცხვრებისა და სმუზების მოსამზადებლად;

🔹 დაჭმუჭნილი ვაშლი, რომელიც ტენს კარგავს, როგორც წესი, კვლავ ვარგისია საკვებად;

🔹 გამხმარი ლიმონისა და ფორთოხლის ქერქი შეგიძლიათ გამოიყენოთ ცხობაში, მარმელადებში ან სხვა კერძებში;

🔹 თუ ობი დიდ და მკვრივ ხილზე გაჩნდა, შესაძლებელია დაზიანებული ნაწილისა და მის გარშემო რამდენიმე სანტიმეტრი ჯანსაღი ფენის მოჭრა;

🔹 კენკრისა და სხვა რბილი ხილის შემთხვევაში, ობის აღმოჩენისას პროდუქტი მთლიანად უნდა გადააგდოთ.

ბოსტნეული

🔹 დამჭკნარი ან გამომშრალი ბოსტნეული ხშირად მხოლოდ ტენის დაკარგვის შედეგია და მისი გამოყენება კვლავ შესაძლებელია;

🔹 ისპანახისა და კომბოსტოს ფოთლების გამოცოცხლება ყინულიან წყალში დაახლოებით 30 წუთით გაჩერებით არის შესაძლებელი;

🔹 კარტოფილზე, სტაფილოსა და გოგრაზე დაზიანებული ნაწილების მოჭრა ხშირად საკმარისია;

🔹 სპეციალისტები გვაფრთხილებენ, რომ გამწვანებული ან ძლიერ გაღივებული კარტოფილი ბუნებრივ ტოქსინებს შეიცავს და მისი მიღება სიფრთხილეს მოითხოვს;

🔹 სოკოზე არსებული თეთრი ბუსუსები ხშირად მიცელიუმია და არა ობი, თუმცა ფერადი ლაქების შემთხვევაში პროდუქტის გამოყენება არ არის რეკომენდებული.

 პური, ბრინჯი და მაკარონი

🔹 დაობებული პური აუცილებლად უნდა გადააგდოთ, რადგან ობი ფოროვან პროდუქტებში სწრაფად ვრცელდება;

🔹 გამხმარი, მაგრამ ობის გარეშე დარჩენილი პური კვლავ უსაფრთხოა;

🔹 მოხარშული ბრინჯისა და მაკარონის ნარჩენების გამოყენება შესაძლებელია, თუ ისინი მაცივარში სწორად ინახებოდა და ხელახლა სრულად გაცხელდება;

🔹 დარჩენილი საკვები ოთახის ტემპერატურაზე ორ საათზე მეტხანს არ უნდა დარჩეს.

რძის პროდუქტები

🔹 ვადაგასული რძისა და იოგურტის მოხმარება არ არის რეკომენდებული;

🔹 ჭყინტ ყველზე ობის აღმოჩენის შემთხვევაში უმჯობესია დიდი ნაწილი ან მთელი პროდუქტი გადააგდოთ;

🔹 მაგარი ყველის შემთხვევაში ხშირად საკმარისია მხოლოდ დაზიანებული ნაწილის მოჭრა.

როგორ შევამციროთ საკვების გადაყრა?სპეციალისტების თქმით, საკვების უსაფრთხოების ძირითადი წესების დაცვითა და პროდუქტების სწორად გამოყენებით შესაძლებელია როგორც ნარჩენების შემცირება, ისე ოჯახის ბიუჯეტის დაზოგვა. მთავარია, ერთმანეთისგან გავარჩიოთ დაძველებული და რეალურად გაფუჭებული საკვები.