რა განსხვავება შესქელებულ რძეებს შორის?
სურსათის უვნებლობის სფეროში გამოცდილი სპეციალისტის, ირაკლი არაბულის რეკომენდაციები:
მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის ჯიშგანახლების თანადაფინანსების პროგრამა დაიწყო – აგროსერვის ცენტრი
აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ა(ა)იპ აგროსერვის ცენტრის, 2026 წლის პროგრამის ფარგლებში, “აგროსერვისის განვითარება რეგიონში” მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის ჯიშგანახლების ხელშეწყობის მიმართულებით განცხადებების მიღება დაიწყო.
პროექტის ფარგლებში თანადაფინანსება :
მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის საკვები
(სილოსი)
პროექტის ღირებულების 70%.
განაცხადები მიიღება შემდეგ მისამართზე: ბათუმი, ბაქოს ქ. №18საკონტაქტო ინფორმაცია:+995 422 27 96 02 +995 422 27 64 65
ამინდის გაუარესებასთან დაკავშირებით 112 მოსახლეობას აფრთხილებს
ამინდის გაუარესებასთან დაკავშირებით 112 მოსახლეობას აფრთხილებს:
“გაცნობებთ, რომ 23-24 თებერვალს შავი ზღვის სანაპირო ზოლში მოსალოდნელია ამინდის მკვეთრი გაუარესება. მოსახლეობას მოვუწოდებთ სიფრთხილისკენ”
2025 წლის 1-ლი აპრილიდან, საქართველოში სიგარეტი მხოლოდ სადა შეფუთვით გაიყიდება
2025 წლის 1-ლი აპრილიდან, საქართველოში სიგარეტი მხოლოდ სადა შეფუთვით გაიყიდება. ამ დღიდან სიგარეტის სტანდარტიზებული შეფუთვის გარეშე რეალიზაცია გამოიწვევს დაჯარიმებას 5 000 ლარის ოდენობით, შესაბამისი თამბაქოს ნაწარმის კონფისკაციით.
2024 წლის 1 ოქტომბრიდან 2025 წლის 1 მარტამდე, 5 თვის განმავლობაში შესაძლებელია სიგარეტის ბრენდირებული შეფუთვით წარმოება/იმპორტი/ბაზარზე განთავსება და 2025 წლის 1 აპრილამდე იმ პროდუქციის რეალიზაცია, რომელიც ბაზარზე 2025 წლის 1 მარტამდე განთავსდა. 2025 წლის 1 აპრილიდან სიგარეტის რეალიზაცია მხოლოდ სადა, სტანდარტული შეფუთვით იქნება შესაძლებელი.
როგორც Business Insider Georgia-სთან დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის (NCDC) გენერალური დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელმა, თსუ-ს პროფესორმა პაატა იმნაძემ განაცხადა, თამბაქოს სტანდარტიზებული შეფუთვა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისათვის და თამბაქოს კონტროლის გაძლიერების კუთხით ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერ ინტერვენციაა. პაატა იმნაძე სამეცნიერო კვლევებზე დაყრდნობით აცხადებს, რომ თამბაქოს ნაწარმზე სადა შეფუთვა მოთხოვნის შემცირების ერთ-ერთ ძირითად მიმართულებას წარმოადგენს.
„ჯერ კიდევ 2017 წელს პარლამენტმა მიიღო საკანონმდებლო ცვლილებების მთელი პაკეტი, რითაც დაიხვეწა თამბაქოს კონტროლის კანონმდებლობა. და ის შესაბამისობაში მოვიდა თამბაქოს კონტროლის ჩარჩო კონვენციით გათვალისწინებულ დებულებებთან, რომელსაც საქართველო მიერთებულია. ეს ასევე ქვეყნის საერთაშორისო ვალდებულებაა. მეორეს მხრივ, ჩვენი კანონმდებლობა შესაბამისობაში მოვიდა ევროკავშირის და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანების წევრი სახელმწიფოების კანონმდებლობასთან. ასევე საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების დღის წესრიგის განხორციელების ეროვნული სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებულ ნორმებთან. ეს იყო ბევრი საერთაშორისო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ჩვენი, როგორც ქვეყნის ვალდებულება. რა არის სტანდარტიზებული შეფუთვის გარეშე თამბაქოს რეალიზაციის აკრძალვა, რასაც სადა შეფუთვა ჰქვია? ვიცით, რომ მისი ამოქმედება რამდენჯერმე გადავადდა და საბოლოო, 1-ელი აპრილიდან გადავადდება. ამაზე ჩატარებულია უამრავი ექსპერიმენტული კვლევა, მოკითხვები, ფოკუს ჯგუფების კვლევა და მეცნიერული მტკიცებულებები არსებობს, რომ სტანდარტიზებული შეფუთვა, ანუ სადა შეფუთვის შემოღება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისათვის და თამბაქოს კონტროლის გაძლიერებისთვის ძალიან მნიშვნელოვან და ძლიერ ინტერვენციებს შორისაა. ანუ თამბაქოს ნაწარმზე სადა შეფუთვა წარმოადგენს მოთხოვნის შემცირების ერთ-ერთ ძირითად მიმართულებას, ისევე როგორც სამედიცინო გაფრთხილებების განთავსება, რეკლამის და პოპულარიზაციის აკრძალვა და ასე შემდეგ. ის უზრუნველყოფს თამბაქოს მოხმარების მაჩვენებლის შემცირებას. ეს ყველაფერი სამედიცინო მტკიცებულებების საფუძველზეა მოპოვებული“, – აცხადებს NCDC-ის გენერალურ დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი.
პაატა იმნაძე დასძენს იმასაც, რომ აღნიშნული რეგულაცია მიმართულია ძირითადად პოტენციური მწეველების რიცხოვნობის შესამცირებლად. იმნაძე მიიჩნევს, რომ თამბაქოს ნაწარმის მიმზიდველობის შემცირება უნდა მოხდეს და შეფუთვის საშუალებით რეკლამირება უნდა აღმოიფხვრას.
„ეს არის იმაზე, რომ ახალგაზრდა თაობამ, ბავშვებმა არ დაიწყონ მოწევა. ძირითადი ჩვენი მიმართულება, რაც არის ყველა ჩვენს ძირითად დოკუმენტში, მთავარია, რომ ბავშვებმა, ახალგაზრდებმა არ დაიწყონ მოწევა. მთავარია, რომ თამბაქოს ნაწარმის მიმზიდველობის შემცირება მოხდეს და შეფუთვის საშუალებით რეკლამირება და პოპულარიზაცია უნდა აღმოიფხვრას. და რაც მთავარია, ისეთი შთაბეჭდილების შექმნა მომხმარებელში, რომ თითქოს თამბაქოს რომელიმე პროდუქტი სხვა პროდუქტზე ნაკლებად მავნებელია.
ის სამედიცინო გაფრთხილებები რაც არის შეფუთვებზე, ამ ეფექტის გაძლიერება უნდა მოხდეს“, – განმარტავს NCDC-ის ხელმძღვანელი.
პაატა იმნაძე არსებულ კვლევებზე დაყრდნობით აცხადებს იმასაც, რომ ქვეყანაში მწეველების რაოდენობა შემცირებულია, რაც თავის მხრივ იმ გატარებულ რეფორმებსა თუ რეგულაციებს უკავშირდება, რაც ქვეყანამ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კუთხით გააკეთა.
„თამბაქო რას აკეთებს ყველასათვის ცნობილია და ეს გლობალურ პრობლემაა. მსოფლიოს სამედიცინო საზოგადოება შეთანხმებულია, რომ ეს არის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ყველაზე მნიშვნელოვანი გლობალური პრობლემა, რომლის თავიდან აცილებაც შესაძლებელია. ის, რომ ყოველწლიურად 8 მლნ ადამიანის სიკვდილი უკავშირდება თამბაქოს და აქედან მილიონზე მეტი არამწეველია და იღუპება სწორედ მეორადი კვამლით, ანუ პასიური მოწევით. თუ მსოფლიოში სიკვდილის შემთხვევების სადღაც 12%-ი თამბაქოს უკავშირდება, საქართველოში ეს სამწუხაროდ, თითქმის 2-ჯერ მეტია. ჩვენთანაც ადამიანები იღუპებიან როგორც უშუალოდ მოწევის გამო და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, მათი თითქმის 20%-ი იღუპება იმიტომ, რომ პასიური მწეველები არიან. იცით, რომ როდესაც ქვეყანაში ჯანმრთელობის დაცვა პრიორიტეტად გამოცხადდა და 2013 წელს შეიქმნა თამბაქოს კონტროლის გაძლიერების სამთავრობო კომისია პრემიერის ხელმძღვანელობით, დამტკიცდა თამბაქოს კონტროლის მრავალწლიანი ეროვნული სტრატეგია, სამოქმედო გეგმა და ახალი კანონმდებლობა შემუშავდა. როგორც უკვე იცით, 2017 წელს ახალი საკანონმდებლო ცვლილებები შევიდა ძალაში და ამათი ყველა პუნქტის აღსრულება დაიწყო 2018 წლიდან. მინდა გითხრათ, რომ ქვეყანაში მართლაც მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადაიდგა და შემიძლია გითხრათ, რომ თამბაქოს მოხმარება ზრდასრულ მოსახლეობაში შემცირდა 31%-დან 28%-მდე. პირველი მაჩვენებლები არის 2016 წლის კვლევიდან, ხოლო შემდეგი 2020 წილის კვლევიდან. ამჟამადაც მიმდინარეობს კვლევა და ახალი მონაცემები 2025 წლის მეორე ნახევარში დაიდება. ის ფაქტი, რომ 2016 წლიდან 2020 წლამდე შემცირებაა, ეს უკვე იმედის მომცემია“ – ამბობს პაატა იმნაძე.
NCDC-ის გენერალური დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი, თსუ-ს პროფესორი მიმდინარე ეტაპზე მთავარ გამოწვევად ელექტრონულ სიგარეტსა და გასახურებელ თამბაქოს ასახელებს.
„დღეს ყველგან მთავარი გამოწვევა და მათ შორის ჩვენთანაც არის „ალტერნატიული მწეველობა“: ელექტრონული სიგარეტი და გასახურებელი თამბაქო, რომელიც ნამდვილად უფრო პრობლემატური ხდება, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში. ზუსტი მონაცემები 2025 წლის მეორე ნახევარში, კვლევის შედეგად დაიდება. ახალგაზრდებში ტრადიციული სიგარეტის მოხმარება შემცირებულია და თუ შევადარებთ ერთმანეთს 2017-დან 2023 წლამდე პერიოდს, კლება 3%-ია – 8%-დან 5%-მდე.
ტრადიციულის სიგარეტის მოხმარება კი შემცირდა, მაგრამ ჩვენი მონაცემებით, ელექტრონული სიგარეტის მოხმარებაც შემცირებულია 13%-დან (2017 წლის მონაცემები) 11%-მდე (2023 წლის მონაცემები). შესაბამისად მცირდება ხოლმე პასიური მწეველობის მაჩვენებელი. აქედან გამომდინარე ყველაფერი მიმართული უნდა იყოს იმაზე, რომ მაჩვენებლები შემცირდეს. გასაგებია, რომ თამბაქოს ინდუსტრიას თავისი ინტერესები აქვს, მაგრამ ქვეყანას გაცილებით მეტი უჯდება შედეგები. მესმის, რომ ეკონომიკისთვის გარკვეული მნიშვნელობა აქვს, მაგრამ ამის შედარება არ შეიძლება იმასთან, რაც შემდეგ ჩვენი ჯანმრთელობის ხარჯზე ხდება“, – აცხადებს პაატა იმნაძე.
შეგახსენებთ, რომ 1-ლი აპრილიდან ძალაში შედის ახალი რეგულაცია და ქვეყნის მასშტაბით თამბაქოს ნაწარმი მხოლოდ სადა შეფუთვით უნდა გაიყიდოს. თუმცა, 2025 წლის 1 მარტამდე თამბაქოს მწარმოებლებს უფლება აქვთ, ახალ სადა შეფუთვასთან ერთად, დარჩენილი ნაწარმი ძველი შეფუთვითაც ამოყიდონ.
ხორცის შენახვის სახელმძღვანელო – როგორ დავიცვათ საკვების უსაფრთხოება?
ხორცის შენახვის სახელმძღვანელო – როგორ დავიცვათ საკვების უსაფრთხოება?
იცოდით, რომ არასწორად შენახული ხორცი შეიძლება გახდეს ბაქტერიების და საკვებით მოწამვლის წყარო?
ქათამი, საქონლის ხორცი, ძეხვი და ბეკონი განსაკუთრებით მაღალი რისკის მქონე პროდუქტებია, თუ ისინი სწორად არ ინახება.
საკვების უსაფრთხოება პირდაპირ კავშირშია ჩვენი ჯანმრთელობასთან – ამიტომ, აუცილებელია ვიცოდეთ როგორ შევინახოთ ხორცი ისე, რომ თავიდან ავიცილოთ ბაქტერიების (E. coli, სალმონელა, ლისტერია) გავრცელება!
როგორ შევინახოთ ხორცი უსაფრთხოდ?
ახალი, უმი ხორცი:
საქონლის, ღორის და ცხვრის ხორცი:
- მაცივარში (4°C ან ქვემოთ): 3-5 დღე
- საყინულეში (-18°C ან ქვემოთ): 4-12 თვე
ქათმის და ინდაურის ხორცი:
- მაცივარში: 1-2 დღე
- საყინულეში: 9-12 თვე
ექსპერტული რჩევა:
უმი ხორცის შენახვისას ყოველთვის მოათავსეთ იგი ქვედა თაროზე, რომ არ მოხდეს მისი წვენის სხვა პროდუქტებზე გადაცემა, რაც საკვების დაბინძურების (კროს-კონტამინაციის) რისკს ზრდის.
გადამუშავებული ხორცი (ძეხვი, სოსისი, ბეკონი):
გახსნილი შეფუთვა:
- მაცივარი: 1 კვირა
- საყინულე: 1-2 თვე
გაუხსნელი შეფუთვა:
- მაცივარი: 2 კვირა
- საყინულე: 1-2 თვე
ბეკონი:
- მაცივარი: 1 კვირა
- საყინულე: 1 თვე
გაფრთხილება:
გახსოვდეთ, რომ დამუშავებული ხორცპროდუქტები ხშირად შეიცავს კონსერვანტებს, მარილს და ნიტრატებს, რაც დიდი ხნით ინარჩუნებს მათ სიგანჯეს. თუმცა, გახსნილი ძეხვი და ბეკონი სწრაფად კარგავს სისუფთავეს, ამიტომ შეფუთვის გახსნის შემდეგ მისი მაქსიმალური შენახვის დრო 7 დღეა.
მოხარშული ხორცი:
საქონლის, ღორის, ქათმის ხორცი:
- მაცივარი: 3-4 დღე
- საყინულე: 2-6 თვე
დამატებითი რჩევა:
მოხარშული ხორცი უმჯობესია შეინახოთ პატარა ულუფებად, ჰერმეტულად დახურულ კონტეინერებში, რათა თავიდან აიცილოთ ბაქტერიების გამრავლება და სუნის გადაცემა მაცივარში.
საკვების უსაფრთხოების მთავარი წესები:
ტემპერატურის კონტროლი:
- მაცივარი: 4°C ან ქვემოთ
- საყინულე: -18°C ან ქვემოთ
შეფუთვა:
- ხორცის შეფუთვის გახსნის შემდეგ, გადაიტანეთ ჰერმეტულ კონტეინერში ან გამოიყენეთ საყინულის ქაღალდი, პლასტმასის კონტეინერი ან მჭიდრო პარკი.
არასოდეს გაალღოთ ხორცი ოთახის ტემპერატურაზე!
- გალღობის უსაფრთხო მეთოდები:
მაცივარში გალღობა (საუკეთესო და უსაფრთხო მეთოდი!)
ცივი წყლით გალღობა (ხორცი ჩადეთ ჰერმეტულ პაკეტში და შეცვალეთ წყალი ყოველ 30 წუთში)
მიკროტალღური ღუმელის დეფროსტ რეჟიმი (გალღობისთანავე მოხარშეთ)
გალღობილი ხორცის ხელახალი გაყინვა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ხორცი მაცივარში გალღვა და 2 საათზე მეტი არ გაატარა ოთახის ტემპერატურაზე.
ვადების კონტროლი:
შეამოწმეთ ხორცის ვადა! – ვადაგასული ან უცნაური სუნის მქონე ხორცი არ უნდა მიირთვათ, რადგან ეს ბაქტერიული დაბინძურების ნიშანი შეიძლება იყოს.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
“არასწორად შენახული ხორცი შეიძლება იყოს სალმონელას, ეშერიხია კოლისა და სხვა საშიში ბაქტერიების გავრცელების წყარო.
განსაკუთრებით ფრთხილად უნდა ვიყოთ ქათმის და საქონლის ხორცის შენახვისას, რადგან საკვებით მოწამლვის შემთხვევების 50%-ზე მეტი სწორედ ამ პროდუქტებს უკავშირდება.
მნიშვნელოვანია, რომ დავიცვათ ტემპერატურული რეჟიმი, შენახვის ვადები და ჰიგიენური წესები, რათა თავიდან ავიცილოთ ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემები!”
დამატებითი ინფორმაცია:
Cold Food Storage Chart – FoodSafety.gov
https://www.foodsafety.gov/food…/cold-food-storage-charts
Refrigerator & Freezer Storage Chart – FDA
https://www.fda.gov/media/74435/download
შენი მედიცინა – ჯანმრთელობა და კვების რეკომენდაციები
შენი ექიმი – ბუნებრივი მკურნალობა და ჰოლისტიკური ჯანმრთელობა
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.
#გიორგიფხაკაძე #საკვებისუსაფრთხოება #ხორცისშენახვა #ჯანმრთელიკვება #შენიექიმი #შენიმედიცინა #drpkhakadze Giorgi Pkhakadze @[61552603185704:2048:SheniEkimi.ge • http://xn--podalbard8ewa.ge/] SheniSupra.ge SheniMedicina.ge Sheni
ქვევრში უძველესი ტრადიციული წესით მომზადებული წითელი ღვინო, ზომიერად მიღებული, აუმჯობესებს ტვინის მუშაობას და ნერვულ უჯრედებს უფრო სიცოცხლისუნარიანს ხდის
ღვინის სამშობლო კავკასიაა. ჩანაწერებში მოხსენიებული პირველი მეღვინე ნოეა და ღვინოს ის კავკასიაში აყენებს – სავარაუდოდ, უძრახ ხეობაში (მდინარე ოცხეს ხეობა, ობსერვატორიამდე გზის მე 8 მოსახვევი).
ქრისტემ, ქორწილში წყალი ღვინოდ აქცია დედის თხოვნების შემდეგ, საიდუმლო სერობისას კი, ზიარებისას, წყალი ღვინოში გააზავა.
სხვა მცენარეებისგან დამზადებულ ალკოჰოლურ სასმელებს ღვინოს ვერ ვუწოდებთ. საქართველოში ნაპოვნია ღვინის დაყენების გენიალური ჭურჭელი- ქვევრი- რომლის ასაკი 8000 წლისაა. ღვინოს ოდითგან სასულიერო პირები აფასებდნენ როგორც რიტუალურ სასმელს, მკურნალები კი როგორც წამალს. ამიტომაც ღვინო გავრცელებულია მხოლოდ ტრადიციულ, ძველ კულტურებში და არაა ალკოჰოლური თრობის წყარო.
ქვევრში უძველესი ტრადიციული წესით მომზადებული წითელი ღვინო, ზომიერად მიღებული, აუმჯობესებს ტვინის მუშაობას და ნერვულ უჯრედებს უფრო სიცოცხლისუნარიანს ხდის; აჯერებს ორგანიზმს ანტიოქსიდანტებით, ზრდის ჯანსაღი ძვლებისთვის საჭირო ჰორმონების დონეს; უზრუნველყოფს გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ნორმალურ ფუნქციონირებას; დროებით ხსნის სტრესს და ხელს უწყობს სისხლძარღვების მოდუნებას; ანელებს სმენის ორგანოების დაბერებას. თეთრი ღვინის ძმარი უძველესი დროიდან მზადდებოდა თეთრი ღვინისგან. მაჭარი ახალგაზრდა ღვინო არის ნედლეული ღვინის საფუვრის დასამზადებლად, რომელიც გამოიყენება ღვინის პურის დასამზადებლად.
თუ კვირაში სვამთ 14 ერთეულზე მეტ ალკოჰოლურ ერთეულს (140 გრამი სუფთა ალკოჰოლს), მაშინ, როგორც ნებისმიერი დიდი დოზით მიღებული წამალი, ის შხამად იქცევა. და როგორც ნებისმიერ წამალს, ღვინოსაც აქვს თავისი მიღების წესები. გამოყენებამდე მისი კოლოიდური კონსისტენცია უნდა გარდაიქმნას ნაყენად – ჭიქაში ღვინოს დაამატეთ ცოტა წყალი. გამოცდილი თამადა სუფრაზე გაუნათლებელი ადამიანების დაცინვის თავიდან აცილების მიზნით, სვავს ჯერ წყალს ღვინის ჭიქით, ტოვებს ცოტა წყალს ჭიქაში და შემდეგ იმავე ჭიქაში ასხამს ღვინოს.
ღვინოს იღებენ ჭამის წინ, შემდეგ კი ჭამის დროს. აკეთილშობილებენ მრავალ კერძს: სოუსებს, სალათებს, წვნიანს, ჩაქაფულს. მასში ხორცს, თევზს, ხილს ალბობენ. ღვინო ხელს უწყობს ცომის მოზელისას, განსაკუთრებით ღვინის საფუვრით დამზადებულს.
ღვინის არჩევისას გადამწყვეტია მისი დამზადების ტექნოლოგია.
მხოლოდ ქვევრში მომზადებულ ღვინოს აქვს სამკურნალო თვისებები. ევროპულ სტილში მომზადებული არცერთი „ღვინო“ არ არის წამალი და უფრო დათრობის საშუალებად, შხამად განიხილება. დასალევად უპირატესობა უნდა მიენიჭოს წითელ ღვინოებს – ისინი შეიცავენ ყველაზე მეტ რესვერატროლს, ძლიერ მცენარეულ ანტიოქსიდანტს. წითელი ღვინოები ინარჩუნებენ სტრუქტურას 3-5 წლის განმავლობაში, თეთრი ღვინოები – არა უმეტეს 3 წელი. როგორც კი ისინი კარგავენ სტრუქტურას, ისინი კარგავენ სამკურნალო თვისებებს. მას შემდეგ, რაც ღვინო ქვევრიდან ამოღებულია, უმჯობესია შეინახოთ მინის ჭურჭელში გრილ, ბნელ ადგილას.
ძველი ღვინოები მარკეტინგული ხრიკია მათთვის, ვინც ნაკლები რამ იცის ღვინის შესახებ.
დამყნობილი და თესლიდან მოყვანილი ხეხილი — როდის იწყებს ნაყოფს
ხეხილის კულტურების მსხმოარობის დაწყების ვადები განსხვავდება მცენარის სახეობის, ჯიშის, საძირის, აგროტექნიკური პირობებისა და კლიმატის მიხედვით.
აგრონომიული რეკომენდაციების თანახმად, დამყნობილი ნერგები, როგორც წესი, ნაყოფს უფრო ადრე იძლევა, ვიდრე თესლიდან აღმოცენებული მცენარეები. ქვემოთ წარმოდგენილია ზოგადი დროითი ჩარჩოები, თუ რომელი წლიდან იწყებს სხვადასხვა ხეხილი მსხმოარობას.
მოვლენების აღწერა
მებაღეობის პრაქტიკაში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კითხვაა, რამდენი წელი სჭირდება ნერგს ნაყოფის მიღებამდე. სპეციალისტების განმარტებით, მსხმოარობის დაწყების დრო დამოკიდებულია მცენარის ბიოლოგიურ თავისებურებებზე და აგროტექნიკურ მართვაზე.
ხეხილის უმრავლესობა ნაყოფს მესამე-მეხუთე წლიდან იძლევა, თუმცა არსებობს გამონაკლისებიც, როდესაც მოსავლის მიღებას მეტი დრო სჭირდება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, დამყნობილია თუ არა ნერგი, რადგან დამყნობილი მცენარეები ჩვეულებრივ უფრო ადრე შედის მსხმოარობაში.
დეტალები და ფაქტები
ვაშლი ნაყოფის მოცემას საშუალოდ მესამე-მეხუთე წლიდან იწყებს. ჯუჯა საძირეზე დამყნობილი ვაშლი მოსავალს ხშირად მეორე-მესამე წლიდან იძლევა.
მსხალი მსხმოარობას მესამე-მეექვსე წლიდან იწყებს. არსებობს ისეთი ჯიშებიც, რომელთაც ნაყოფის მისაღებად შვიდი წელი სჭირდება. ჯუჯა საძირეზე დამყნობილი მსხალი, როგორც წესი, მეორე-მესამე წლიდან იძლევა მოსავალს.
ატამი ნაყოფს მეორე-მესამე წლიდან იძლევა, თუმცა ზოგიერთი ჯიში მეოთხე წლიდან შედის მსხმოარობაში.
ბალი ნაყოფის მოცემას მეოთხე-მეხუთე წლიდან იწყებს, ხოლო ალუბალი — მეორე-მეოთხე წლიდან.
ქლიავი მსხმოარობას მესამე-მეხუთე წლიდან იწყებს.
ყურძენი ნაყოფს მეორე-მესამე წლიდან იძლევა, თუმცა სრულფასოვან მოსავალს, როგორც წესი, მეოთხე-მეხუთე წლიდან იღებენ.
კომში ნაყოფს მესამე-მეხუთე წლიდან იძლევა.
შინდი მსხმოარობას მესამე-მეოთხე წლიდან იწყებს.
ტყემალი ნაყოფს მესამე-მეოთხე წლიდან იძლევა, ხოლო ალუჩა — მესამე-მეხუთე წლიდან.
კაკლის შემთხვევაში განსხვავება განსაკუთრებით თვალსაჩინოა. დამყნობილი კაკალი ნაყოფს მეოთხე-მეექვსე წლიდან იძლევა, ხოლო თესლიდან მოყვანილ მცენარეს მოსავლის მისაღებად ხშირად რვა-ათი წელი სჭირდება.
თხილი მსხმოარობას მესამე-მეხუთე წლიდან იწყებს.
ნუში ნაყოფს მესამე-მეოთხე წლიდან იძლევა.
ციტრუსები — ფორთოხალი, მანდარინი და ლიმონი — დამყნობილი ფორმით, როგორც წესი, მესამე-მეხუთე წლიდან შედის მსხმოარობაში.
კარალიოკი ნაყოფს მესამე-მეხუთე წლიდან იძლევა.
ბროწეული მსხმოარობას მესამე-მეხუთე წლიდან იწყებს.
კონტექსტი და ფონი
აგრონომიული პრაქტიკა მიუთითებს, რომ დამყნობილი ნერგი უფრო სწრაფად შედის მსხმოარობაში, რადგან საძირე და ზედა ნაწილი უკვე განვითარებული ქსოვილებით ერთიანდება. ამგვარი მცენარეები ხშირად უფრო ერთგვაროვან და პროგნოზირებად მოსავალს იძლევა.
თესლიდან აღმოცენებული ხეხილი, მიუხედავად იმისა, რომ შეიძლება იყოს უფრო სიცოცხლისუნარიანი და გამძლე, მსხმოარობას შედარებით გვიან იწყებს. ამას განაპირობებს მცენარის სრული ვეგეტაციური ციკლის გავლა და გენეტიკური თავისებურებები.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოს სხვადასხვა აგროკლიმატურ ზონაში მსხმოარობის ვადები შესაძლოა განსხვავდებოდეს. ნიადაგის ტიპი, ტენიანობა, ტემპერატურული რეჟიმი და მოვლის ხარისხი მნიშვნელოვნად მოქმედებს ნაყოფის მიღების დროზე.
მებაღეობის სპეციალისტები მიუთითებენ, რომ დროული გასხვლა, სარწყავი წყლის სწორი მართვა და სასუქების დაბალანსებული გამოყენება ხელს უწყობს ნერგის სწრაფ განვითარებას და მოსავლის მიღების დაჩქარებას. ამ საკითხებზე მეტი ინფორმაცია ხელმისაწვდომია აგროსექტორულ მასალებში, რომლებიც ქვეყნდება მათ შორის https://www.sheniambebi.ge-ზე.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ხეხილის მსხმოარობის დაწყების ვადები საშუალოდ მესამე-მეხუთე წელს ემთხვევა, თუმცა კონკრეტული პერიოდი დამოკიდებულია კულტურაზე, ჯიშზე და აგროტექნიკურ პირობებზე. დამყნობილი ნერგები, როგორც წესი, უფრო ადრე იძლევა მოსავალს, ვიდრე თესლიდან მოყვანილი მცენარეები.
ნიადაგი, კლიმატი და მოვლა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საბოლოო შედეგზე. შესაბამისად, მოსავლის დაგეგმვისას საჭიროა როგორც ბიოლოგიური თავისებურებების, ისე გარემო პირობების გათვალისწინება, რათა მიღწეული იყოს სტაბილური და პროგნოზირებადი შედეგი.
ყავა და წყალი – რატომ უნდა მივაყოლოთ ყავას წყალი
ყავა და წყალი – რატომ უნდა მივაყოლოთ ყავას წყალი.
საქართველოში ყავა ჩვენი ყოველდღიურობის განუყოფელი ნაწილია – დილიდან საღამომდე სვამენ როგორც სახლში, ისე კაფეებში. თუმცა, ბევრმა არ იცის, რატომ გვთავაზობენ კაფეებში ყავასთან ერთად წყალს და რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი არა მხოლოდ ეტიკეტის, არამედ ჯანმრთელობის თვალსაზრისითაც.
მართალია, რომ ყავა ორგანიზმს აუწყლოებს?
კვლევებმა აჩვენებს, რომ ყავას აქვს შარდმდენი ეფექტი, რაც ნიშნავს, რომ ის ორგანიზმიდან სითხეს გამოდევნის.
WHO-ის მონაცემებით, დღეში მეტი ვიდრე 3-4 ჭიქა ყავის დალევა ზრდის გაუწყლოების რისკს, განსაკუთრებით მათთვის, ვინც საკმარისი რაოდენობის წყალს არ იღებს.
თუ თქვენ ყავას სვამთ ყოველ დღე, მაგრამ საკმარის წყალს არ იღებთ, შესაძლოა გრძნობდეთ დაღლილობას, თავის ტკივილს და კონცენტრაციის შემცირებას – რაც გაუწყლოების ერთ-ერთი სიმპტომია.
რატომ უნდა მივაყოლოთ ყავას წყალი?
- უკეთესი ჰიდრატაცია
რადგან ყავა სითხის გამოდევნას უწყობს ხელს, წყლის დალევა ამ ბალანსს აღადგენს და ხელს უშლის გაუწყლოების პროცესს.
განსაკუთრებით ცხელ ამინდში, როდესაც ორგანიზმი დამატებით სითხეს კარგავს, ყავის შემდეგ წყლის დალევა აუცილებელია.
- ყავის არომატის უკეთ აღქმა
პროფესიონალი ბარისტები ყოველთვის გვირჩევენ, რომ ყავამდე რამდენიმე ყლუპი წყალი დავლიოთ, რათა გემო უკეთ აღვიქვათ.
ყავა შეიცავს 800-ზე მეტ არომატულ ნაერთს და სუფთა სასმელი წყლის დალევა გვეხმარება მათ სრულად აღქმაში.
- კუჭ-ნაწლავის სისტემის დაცვა
ყავაში არსებული კოფეინი და მჟავები მუცლის ლორწოვან გარსს აღიზიანებს, რაც განსაკუთრებით მათთვისაა პრობლემური, ვისაც გასტრიტი ან რეფლუქსი აწუხებს.
ყავის მიღების შემდეგ წყლის დალევა ხელს უწყობს კუჭის ლორწოვანის დაცვას და მჟავიანობის დაბალანსებას.
- სხეულზე კოფეინის ზემოქმედების კონტროლი
კოფეინი სისხლის წნევას დროებით ზრდის და გულისცემას აჩქარებს.
თუ ყავას თან წყალს მიაყოლებთ, ეს კოფეინის მეტაბოლიზმს ხელს შეუწყობს და მისი ეფექტი ნაკლებად მძაფრი იქნება.
რამდენი წყალი უნდა დავლიოთ ყავის შემდეგ?
დამტკიცებულია, რომ 1 ჭიქა ყავას 1-1.5 ჭიქა წყალი უნდა მოჰყვეს ჰიდრატაციის ბალანსის შესანარჩუნებლად.
მათთვის, ვინც დღეში 3 ჭიქაზე მეტ ყავას სვამს, რეკომენდებულია დამატებით 1-2 ჭიქა წყლის მიღება.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
**„ჩვენი ყოველდღიური ჩვევები პირდაპირ მოქმედებს ჩვენს ჯანმრთელობაზე. ბევრ ჩვენგანს ყავა დილის აუცილებელი რიტუალია, მაგრამ უნდა გვახსოვდეს, რომ კოფეინი ორგანიზმიდან სითხეს გამოდევნის.
გირჩევთ:
- ყავის მიღებისას აუცილებლად მიაყოლოთ მინიმუმ ერთი ჭიქა წყალი.
- შეზღუდოთ ყავის რაოდენობა დღეში 3-4 ჭიქაზე მეტად, რათა თავიდან აიცილოთ გაუწყლოება.
- თუ შარდის ფერი მუქი ყვითელია, ეს სიგნალია, რომ საკმარისად არ სვამთ წყალს!
- ეს მარტივი ცვლილება დაგეხმარებათ ორგანიზმის ჰიდრატაციის შენარჩუნებაში, კონცენტრაციის გაუმჯობესებასა და ჯანმრთელობის დაცვაში!“**
წყაროები:
WHO – Caffeine and Hydration: https://www.who.int
Harvard Medical School – Coffee and Health: https://www.health.harvard.edu
Mayo Clinic – Coffee and Acid Reflux: https://www.mayoclinic.org
შენი მედიცინა – ჯანმრთელობა და კვების რეკომენდაციები: https://www.shenimedicina.ge
შენი ექიმი – ბუნებრივი მკურნალობა და ჰოლისტიკური ჯანმრთელობა: https://www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი, გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
გაუზიარეთ ეს ინფორმაცია, რათა მეტი ადამიანი სწორად მოიხმარდეს ყავას და იზრუნოს საკუთარ ჯანმრთელობაზე!
#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #აქხარისხია #ყავა #წყალი #ჰიდრატაცია #ჯანმრთელიარჩევანი Giorgi Pkhakadze @ [61552603185704:2048:SheniEkimi.ge • http://xn--podalbard8ewa.ge/] @ [61554408115760:2048:SheniAmbebi.ge • http://xn--lodcajcveug2j.ge/] SheniMedicina.ge Sheni SheniSupra.ge SheniSilamaze.ge @ [61565067681848:2048:SheniPositivi.ge • http://xn--podcchbab0akj1cwd.ge/] SheniAcademia DrPkhakadze
როგორ ბოლავენ და ინახავენ სულგუნს სამეგრელოში, რომელსაც ჩვენს სუფრაზე განსაკუთრებული ადგილი უკავია
როგორ ბოლავენ და ინახავენ სულგუნს სამეგრელოში, რომელსაც ჩვენს სუფრაზე განსაკუთრებული ადგილი უკავია
რას ნიშნავს “გორჯგინ ყვარიას” რიტუალი” და რა დატვირთვა აქვს ყველიერის ყველს?
UNESCO-ს კაცობრიობის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის წარმომადგენლობით ნუსხაში ნომინაციამ – „ქართული ხორბლის კულტურა: ტრადიციები და რიტუალები“ – განხილვის პირველი ეტაპი წარმატებით გაიარა
საქართველოს მიერ UNESCO-ს კაცობრიობის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის წარმომადგენლობით ნუსხაში 2024 წლის 28 მარტს წარდგენილმა ახალმა ნომინაციამ – „ქართული ხორბლის კულტურა: ტრადიციები და რიტუალები“ – განხილვის პროცესის პირველი, ტექნიკური შეფასების ეტაპი, წარმატებით გაიარა.
ნომინაციის შინაარსობრივი შეფასების მეორე ეტაპი 2025 წლის ნოემბერში დასრულდება, ხოლო საბოლოო განხილვა გაიმართება UNESCO-ს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის მთავრობათაშორისი კომიტეტის მე-20 სესიაზე 2025 წლის 8-13 დეკემბერს ინდოეთში, ქალაქ დელიში.
არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს – „ქართული ხორბლის კულტურა: ტრადიციები და რიტუალები“ – საქართველოს მთავრობის 2024 წლის 27 მარტის №98 დადგენილებით განესაზღვრა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია. საქართველოს კულტურის სამინისტრო მადლობას უხდის საქართველოს პარლამენტის აგრარულ საკითხთა კომიტეტს და ნომინაციის მომზადების მონაწილე ყველა მხარეს.
ინფორმაციას საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო ავრცელებს.