საგაზაფხულო სამუშაოები

ყველა მემამულისათვის გაზაფხული ნი­ადა­გის დამუშავებით იწყება, რაზეც დი­დად არის დამოკიდებული მოსავლის რაოდენობა და ხა­რისხი. კარგად დამუშავებულ ნი­ა­დაგში იქმნება მცენარის ზრდა-განვითარებისთვის აუცილებელი პირობები: სათანადო ტემპერატურა, ტენიანობა, ხელი ეშლება სარეველებისა და მავნებელი მწერების გამრავ­ლებას და ა. შ.
კარგად დამუშავებაში იგულისხმება: მთელი ბარისპირის სიღრმეზე დაბარვა, ბელტის ჩაშლა, სარეველების ფესვების, ქვა-ღორღის მოცილება, მოსწორება და დაკვალვა.
თუ შემოდგომით მოასწარით დაბარვა და სასუქის შეტანა, მაშინ მიწა ერთხელ კიდევ კარ­გად მოასწორეთ, დაკვალეთ და დათესეთ საადრეო თესვისათვის გათვალისწინებული კულტურები: თვის ბოლოკი, პრასი, ხახვი, სტაფილო, ოხრა­ხუში და ბარდა. ამ კულტურების თეს­ვა აღმოსავლეთ საქართველოში შეგიძლიათ 20 თებერვლიდან 20 მარტის ჩათვლით. ქვემოთ იხილეთ ცხრილი, რომელშიც მოცემულია ბოსტნეულის თესვისა და რგვის ვადები, თესლის ჩათესვის სიღრმე აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოსთვის (იხ. ცხრილი # 2 და # 3).

რა რის გვერდში დავთესოთ და დავ­რ­გოთ. დიდი ხნის გამოცდილებით ცხადი გახდა, რომ ბოსტნეულისა და ბაღჩეულის შერეული, ანუ ერთ კვალში რიგრიგობით სხვადას­ხვა მცენარის თესვა გაცილებით მეტ მოსავალს იძ­ლევა, ვიდრე მათი მოყვანა ცალკე კვლებზე. ყოველი მცენარე თავის გარშემო ქმნის ქიმიურ გარემოს, რომელიც დადებითად ან უარყოფითად მოქმედებს მეორე მცენარეზე. გთავაზობთ რამდენიმე ვარიანტს: მაგალითად, მიღებულია, კვალში ერთ რიგში დაირგოს პამიდორი, შემდეგ ისპანახი, პრასი, კამა და ბოლოს ოხრახუში. მეორეში – სტაფილო, ხახვი, ისპანახი, პამიდორი.
ლობიო ეგუება კომბოსტოს, სტაფილოს, ჭა­­რ­­ხალს, კიტრს, კარტოფილს, სიმინდს, პამიდორს, ხენდროს, ბადრიჯანს, გოგრას, საზამთროს, ნესვს; `ვერ იტანს~ ხახვსა და ნიორს.
სიმინდი „მეგობრობს“ ლობიოსთან, ბარ­დას­თან, ყაბაყთან, კიტრთან, გოგრასა და კარ­ტო­ფილთან.
კომბოსტო ეგუება ხახვს, პრასს, სალათას, კარტოფილს; ვერ ეგუება ხენდროს, პამიდორს, სარის ლობიოს.
კიტრი ხარობს ლობიოს, ბოლოკის, პა­მიდ­ვრის, კომბოსტოს, კამისა და ბარდის გვერ­დით; ვერ ხარობს კარტოფილსა და მწვანილთან.
ნიორს არ უყვარს პამიდორი და ხენდრო – ეგუება ლობიოსა და ბარდას.
პრასი იჩაგრება ნიახურის, ხახვისა და სტაფილოს გვერდით.
ისპანახს არ უყვარს ხენდრო.
პამიდორი ხარობს კომბოსტოს, ხახვის, ლობიოს, მწვანილის გვერდით, ოღონდ ვერ ეგუება კამას.
ნესვი ხარობს სიმინდთან ერთად, მაგრამ არ უყვარს კარტოფილი.
საზამთრო ეგუება კარტოფილს.
ხენდრო შეგიძლიათ დარგოთ ნივრის, დაბალი ლობიოს, სალათისა და ისპანახის გვერდით.

როდის რა გავაკეთოთ, რა არის პირველ რიგში საჭირო

წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)

#datashvil #drpkhakadze #sheniambebi #shenisofeli

როგორ იმყნობა კაკალი

კაკლის ვეგეტაციური გამრავლების ყველაზე გავრცელებული მეთოდი მყნობაა. მაგ­რამ ეს მე­თოდი არ ვრცელდება ასაკოვან ხეებზე. ამ­ყნო­ბენ წინასწარ ამ მიზნით გამოყვანილ თესლნერ­გებს. თესლნერგებს ამყნობენ სათბურებში იანვარ-თებერვალში. საძირეებად იყენებენ წვრილ­ნაყოფა კირკიტი კაკლის ძლიერი ჯიშების თესლნერგებს.
მყნობამდე 1,5 თვით ადრე თესლნერგები გადააქვთ 22 სმ სიმაღლისა და 12 სმ დიამეტრის თიხის ქოთნებში. იმისათვის, რომ საძირეს არ განუვითარდეს ღერძული ფესვი, რაც ამ კულტურის დამახასიათებელი თვისებაა, მას წვერს აჭრიან და ფესვთა სისტემა სიგანეში ვითარდება. ხარისხოვანი სანამყენეების მისაღებად, სასურველი ჯიშის ხეებს აახალგაზრდავებენ გადაბელვით, ხოლო შემდეგ არჩევენ საუკეთესო, მსხვილ და თავმომრგვალებულკვირტებიან კალმებს. კალმების გული გაცილებით ნაკლები სიგანის უნდა იყოს, ვიდრე მერქანი. მყნობის საუკეთესო ხერხია ე.წ. ენიანი კალმით მყნობა. საძირისა და სანამყენის დიამეტრი თანაბარი უნდა იყოს, რაც შეხორცების ხარისხს ზრდის.
კაკლის გაშენება ფერდობზე
მიუხედავად იმისა, რომ საქართველო კაკ­ლის სამშობლოდ ითვლება, დღეს სხვა ქვეყ­ნე­­ბიდან შემოგვაქვს ნიგოზი და არცთუ ისე იაფად. კაკალი ზღვის დონიდან 500-900მ-ზე თავს კარგად გრძნობს, 14ºჩ-მდე ყინვასაც იტანს, არც მეწლეობა იცის. განსაკუთრებით ხარისხოვან და უხვ მოსავალს კი იმ შემთხვე­ვაში იძლევა, თუ ფერდობიან ადგილებშია გა­შე­ნებული, მაგალითად რაჭა-ლეჩხუმში, ადიგე­ნის, დუშეთის, თეთრი­წყაროს, თიანეთისა და ახალციხის რაიონებში. ქართველი მეცნიერები გვთავაზობენ ბაღის გაშენების წესს: 15-17º დახრილობის ფერდობი მოიხნას გარდიგარდმო საპლანტაჟე გუთნით. კაკალი დარგეთ ისე, რომ რიგები ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილით იყოს დაშორებული. გადახრა არ უნდა აღემატებოდეს 2º-ს. ფერდობი უნდა დაიყოს ტერასებად ბულდოზერით. ნიადაგი უნდა გაფხვიერდეს 50-60 სმ-ის სიღრმეზე. ნარგა­ვებს უნდა ჰქონდეს კარგი განათება, რისთვისაც ძლიერ მოზარდი ჯიშები დავაშოროთ 10X10მ-ზე, ხოლო სუსტად მოზარდი – 10X8 მ-ზე.
60-70 სმ სიღრმის ორმოები უნდა ამოვიღოთ კაკლის დარგვამდე ორი კვირით ადრე და შევიტანოთ 1-1,5 კგ სუპერფოსფატი, ზემოდან დავაყაროთ ფხვიერი მიწა. ფესვებზე მისაყრელ მიწას კი უნდა დაემატოს 8-10 კგ გადამწვარი ნაკელი. კაკლის ჩარგვის შემდეგ მიწა უნდა დაიტკეპნოს და ნარგავს გაუკეთდეს სარწყავი ჯამი. ნერგი დარგვისთანავე კარგად უნდა მოირწყოს (2 ვედრო წყალი მაინც სჭირდება), ხოლო ზემოდან ფხვიერი მიწა მოეყაროს.

რა მოსწონს და რას ვერ იტანს კაკალი

წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)