ვინ მტერი და ვინ მოყვარე

როგორც წესი, ძველ ეზოში სახლის წინ აუცილებლად იდგა კაკლის ხე. ეს ტრადიცია ნაწილობრივ ახლაც გრძელდება. სახლის წინ კაკლის ხეს ჰქონდა ის დანიშნულება, რომ მას არ ეკარებიან ბუზები, კოღოები, კრაზანები და სხვა მწერები, რომლებიც აწუხებენ ადამიანს. კაკლის ხის ფოთოლი და ნაყოფის გარე მწვანე წენგო გამოყოფს თავისებურ შხამებს. კულტურული და ველური მცენარეებიც კი ვერ ხარობენ კაკლის ხის გვერდით; მაგალითად, ვაშლისა და მსხლის ხე ცუდად იზრდება და ნაყოფს არ იძლევა.
ყველა ხეს აქვს თავისი დამახასიათებელი სურ­ნელი, რომელიც განსაკუთრებით ინტენსიურია ყვავილობის პერიოდში. ამ სუნს გამოს­ცემს შემდეგ კვირტები, ფოთლები, ქერქი და ნაყოფი; ე.ი. ყოველი ხე თავის გარშემო დამახასიათებელ ქიმიურ გარემოს ქმნის. ამიტომ სხვადასხვა მცენარეს მისთვის სპეციფიკური ქი­მი­უ­რი გა­რემო ახასიათებს, ხშირად ერთი­მეორისთვის მი­უღებელიც.
ძველი რომაელი მეცნიერის პლინიუს უფ­როსის ნაშრომებში მითითებულია, რომ ვენახში არ შეიძლება კომბოსტოსა და ზოგიერთი ბაღ­­ჩე­ულის ერთად დარგვა, ვინაიდან ყურძნის მტე­ვანი მათ სიახლოვეს მეჩხერი გამოდის და ღვინოც ფუჭდება. ასევე მიუღებელია ვაზის გვერდით თხილის ბუჩქი.
ჯერ კიდევ XVII საუკუნეში მეცნიერები მივიდნენ იმ დასკვნამდე, რომ ერთი მცენარის მიერ გამოყოფილი ქიმიური ნაერთი მეორისათვის შეიძლება დამღუპველი ან სასარგებლო იყოს.
დადგენილია, რომ ახალგაშენებულ ბაღში კარტოფილის დათესვა იწვევს ხეხილის დაკ­ნინებას კარტოფილის მიერ გამოყოფილი ტო­ქ­­­სინების გამო, რის შედეგადაც ნიადაგში მცირ­­­დება აზოტის რაოდენობა. ასეთი ბაღის­თვის უფრო სასარგებლოა სოია, რომელიც ამ­დიდრებს ნიადაგს აზოტით. ასევე შეიძლება ვაშლისა და მსხლის ხეებთან ახლოს ალუბლის ხის დარგვა.
სადაც გაშენებულია თეთრი აკაცია, ცხენის წაბლი, სოჭი, ვარდი, იასამანი და ძახველი, სხვა მცენარეებს უჭირთ ზრდა-განვითარება. კოწა­ხუ­რი, მაგალითად, გამოყოფს ალკალოიდ ბერბერინს, რომელიც ჩაგრავს სხვა მცენარეებს.
გარეული მსხალი (პანტა) შესანიშნავად ხა­რობს შერეულ მუხის კორომში, მაგრამ მას ვერ შეხვდებით წიფლნარსა და წიწვოვან ტყეებში.
კოლორადოს ხოჭოს მავნებლობაზე მრა­ვალჯერ დაწერილა. მას შეიძლება ვებრძოლოთ ნივრით. კარტოფილის რიგთა შორის თუ ჩავ­რგავთ ნიორს, მას ხოჭო აღარ გაეკარება.

სა­დაც ხარობს ნიორი, მცირდება ლოკოკინების რაოდენობაც.
მიუღებელია გარგარისა და ალუბლის ერთად დარგვა, ასევე ბლის ხესთან მოცხა­რის, ხოლო კომშთან მსხლის ხის დარგვა.
მოცხარსა და სხვა კენკროვნებთან შეიძ­ლება ჩაირგოს ნიორი ან ხახვი.
ასევე ერთმანეთისგან მოშორებით უნდა იყოს პამიდვრისა და კიტრის კ­ვლები. ამრი­გად, ბაღის განაშენიანების დროს აუცილებლად უნდა გავითვალისწინოთ მცენარეების ურთი­ერთდამოკიდებულება, რათა მივიღოთ ხა­რის­ხიანი მოსავალი.

გახსოვდეთ

ნიადაგი, სადაც ჭიაყელების სიუხვეა, სა­კ­ვები ნივთიერებებითაც მდი­და­რია და სა­უკეთესო სტრუქტურაც აქვს. ამიტომ დაიცა­ვით ისინი: დაბარეთ თქვენი ნაკვეთი სპეციალური საბარავი ფიწლით, მოაცილეთ ჭიაყელების დაუძინებელი მტერი – თხუნელა. არასოდეს დაანთოთ ცეცხლი ნაკვეთში, ამ დროს ჭიაყელები იხოცებიან და მხო­ლოდ დიდი ხნის შემდეგ ჩნდებიან.

გააშენეთ ტირიფი

წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)

#datashvil #drpkhakadze #sheniambebi #shenisofeli

იცით თუ არა, რომ…
შუა საუკუნეების ადამიანისთვის ღვინო და ლუდი ფუფუნება კი არ იყო, არამედ აუცილებელი სასმელი. ქალაქებში სასმელი წყალი დაბინძურებული იყო, ხშირად სიცოცხლისთვის სახიფათოც. იმ პერიოდის პრიმიტიულ მედიცინაში ღვინო ანტისეპტიკად გამოიყენებოდა. მას წყალში ურევდნენ იმისთვის, რომ სასმელად ვარგისი გაეხადათ. სუფთა წყალს იშვიათად სვამდნენ, ყოველ შემთხვევაში ქალაქებში. `მარტო წყალი ინგლისელისთვის სასარგებლო არ არის~ _ წერ­და 1542 წელს ინგლისელი ერუდიტი ენდრიუ ბურდი.

ღვინის წარმოშობა – ვინ დააყენა პირველად ღვინო? სად გაშენდა პირველი ვენახი?

#datashvil #drpkhakadze #sheniambebi #shenisofeli