ცხოვრება პანკისის ხეობაში…
როგორ მზადდება ტრადიციული ქისტური კერძები და ლუდი.
მინერალური სამკურნალო წყალი შუახევში
მინერალური სამკურნალო წყალი შუახევში, სოფელ ბუთურაულში, 8 წლის წინ აღმოაჩინეს საქართველოში. უცხოელ პარტნიორებთან ჩატარებული ექსპერიმენტებით დადგინდა, რომ წყალი სასარგებლოა დიაბეტთან საბრძოლველად, თუმცა ადგილობრივი მცოხვრებლები იმასაც ამბობენ, რომ იგი სხვა დაავადებებსაც კურნავს.
მოეწყო წყალთან მისასვლელი ბილიკი და დამონტაჟდა 1 ტონიანი რეზერვუარი. მუნიციპალიტეტის მერიაში ამბობენ, რომ შუახევის მინერალური წყლების რესურსი ბოლომდე შესწავლილი არ არის და ამ კუთხით მუშაობა კიდევ უფრო უნდა გაფართოვდეს.
ნიკოლოზ ხომასურიძე ქართული იარაღის მუზეუმში
ნიკოლოზ ხომასურიძე ქართული იარაღის მუზეუმში
„სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რესურსზე ხელმისაწვდომობის პროგრამის“ ფარგლებში კიდევ რამდენიმე მოიჯარეს 38,9 ჰა მიწის ნაკვეთის გამოსყიდვის უფლება მიეცა
აქტიურად გრძელდება საქართველოს მთავრობის მიერ 2020 წელს ინიცირებული „სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რესურსზე ხელმისაწვდომობის სახელმწიფო პროგრამა“, რომლის მიზანია სოფლის მეურნეობის დარგის განვითარება და დამატებითი აქტივების მოზიდვა.
აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში, დამატებით 8 მოიჯარეს, ამბროლაურის, ხობის, წყალტუბოს, ლაგოდეხის, ახალციხის და საგარეჯოს მუნიციპალიტეტებში, მათ მიერ იჯარით აღებული 13 ერთეული, ჯამურად – 38,9 ჰა სასოფლო-სამეურნეო (სახნავი/სათიბი) დანიშნულების მიწის ნაკვეთების გამოსყიდვის უფლება მიეცათ.
უძრავი ქონების ჯამური საბაზრო ფასი 634 828 ლარს შეადგენს. გადაწყვეტილება დღევანდელ მთავრობის სხდომაზე იქნა მიღებული.
შეგახსენებთ, რომ პროგრამა ითვალისწინებს იჯარით გაცემული სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთების, რომლებზეც განხორციელებულია სამეურნეო სამუშაოები, მოიჯარეთათვის გამოსყიდვის შესაძლებლობის მიცემას. ამასთან, სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში იჯარის უფლებით გადაცემული უძრავი ნივთების გამოსყიდვა ხორციელდება სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ დადგენილი შესაბამისი უძრავი ქონების საბაზრო ფასის 75%-ის ოდენობით.
მთლიანობაში, 2020 წლიდან დღემდე პროგრამით 242 პირმა ისარგებლა. იჯარა-გამოსყიდვა განხორციელდა 295 სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 1 365 ჰა მიწის ნაკვეთებზე, რომელთა ჯამური საპრივატიზებო ღირებულება 28 900 334 ლარს შეადგენს.აღსანიშნავია, რომ პროგრამით სარგებლობის შესაძლებლობა გააჩნია სააგენტოს ყველა მოიჯარეს, ვინც აკმაყოფილებს პროგრამით დადგენილ კრიტერიუმებს, ყოველგვარი გამონაკლისის გარეშე.
კისორეთი – მკურნალი სოფელი
კისორეთი – მკურნალი სოფელი
კისორეთი – მკურნალი სოფელი მდებარეობს ტყიბულის რაიონში, ტყიბულიდან 22 კილომეტრის დაშორებით. სოფელი გამორჩეულია კულტურული ღირსშესანიშნაობებით, ბუნებრივი პირობებით, ეკონომიკური და ტურისტული განვითარების პოტენციალით.
სოფელში არის სამკურნალო თვისებების მქონე ბუნებრივი წყარო.
ბუნებრივი პირობებიდან გამომდინარე, სოფელს ახასიათებს მთიანი რაიონისთვის დამახასიათებელი ზომიერად მშრალი კლიმატი. აქ ჩამოედინება მდინარე “ლეხიდარი”. სოფელ კისორეთში ასევე არის წყარო, რომელსაც აქვს სამკურნალო თვისებები. მის წყალს კუჭ-ნაწლავის დაავადების მქონე ადამიანები სამკურნალოდ მოიხმარენ.
ულამაზესი სოფელია შესანიშნავი ბუნებისა და ხედების წიაღში. სოფელი ხალხის განსაკუთრებული სიმრავლით გამოირჩევა ,,ილიაობის’’ დღესასწაულზე, რომელიც აღინიშნება 2 აგვისტოს. “ილიაობას” სოფლის მკვიდრები “კისორეთის” დღესასწაულს უწოდებენ.
კულტურულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს კისორეთში მდებარე წმინდა გიორგის სახელობის, მეათე-მეთერთმეტე საუკუნეში აგებული ეკლესია, რომელშიც სიძველის მიუხედავად, შემორჩენილი არის კედლებზე მოხატული ძველი და უნიკალური ფრესკები. ეკლესიის ეზოში არის ასევე სამრეკლო ზარი, რომელიც იშვიათობას წარმოადგენს როგორც საქართველოში, ასევე სხვა ქვეყნებშიც მისი ზომით, წონით, მეტალის შემცველობით, სიძველით და მასზე ამოტიფრული წარწერის უნიკალურობით.
სოფელში ასევე არის მთვარანგელოზის სახელობის სალოცავი, რომლის მხოლოდ ნანგრევებიღა არის შემორჩენილი. მას სასწაულმოქმედი ძალა და მადლი აქვს სნეულების განკურნებაში. ასევე არის “თვალისჯვარი”, რომელ ადგილზეც გამუდმებით ხარობს მუხის ხე. აქაც სანთელს ანთებენ და ამ სალოცავს მხედველობის პრობლემების მქონე ადამიანები თვალის სიჯანმრთელეს სთხოვენ.
„ბავშვი უნდა გააქციო სოფლად და ბუნებაში, უნდა ირბინოს, იხტუნოს“
აკადემიკოსმა შალვა ამონაშვილმა ისაუბრა თემაზე, რამდენად მნიშვნელოვანია ბავშვთა განვითარებისთვის სოფლად დასვენება.
„ბავშვი უნდა გააქციო სოფლად და ბუნებაში, რომ ბავშვმა ამოცალოს თავისი ენერგია. მან უნდა ირბინოს, უნდა იხტუნოს. ეს უნდა როგორც ორი წლის, ხუთი წლის ბავშვს, ასევე მოზარდსაც, რომელსაც 15-17 წელი შეუსრულდა. მას სადღაც განმარტოება უნდა, ბუნებაში უნდა, რომ არავინ არ იყოს მის ირგვლივ. წინანდლის ბაღში უნდა დაკარგვა ბავშვს. ეს პირობები უნდა შევუქმნათ ბავშვებს.
სოფელი არის სილაღე. რა სივრცესაც ვუყურებ, ის ცნობიერება მიყალიბდება. მთებს ვუყურებ? მწვერვალებზე ასვლა მინდა. ხეებს ვუყურებ? იქ მინდა მოვექცე მაღლა. ყვავილებს ვუყურებ? დაკრეფა მინდა და ვიღაცას მინდა მივართვა. სოფელი სხვა გასაქანს ქმნის სულიერი და გონებრივი განვითარებისთვის. თუ სოფელში კეთილი ბებია ჰყავს ბავშვს, რომელმაც ლოცვები იცის და შეულოცავს შვილსა და შვილიშვილს საღამოობით, თუ პაპა ჰყავს ბრძენი, რომელიც გლეხურ სიტყვას ეტყვის და ბავშვს ეს სიბრძნე გაჰყვება თან, მე ვერ გეტყვით, ეს რანაირი აღზრდის მარაგია ბავშვისთვის“ – განაცხადა ამონაშვილმა „ფორმულას“ ეთერში.
საჭირო ბაღში, ვენახსა და ბოსტანში შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება, თორემ მერე გვიან იქნება
აპრილი
დადგა აპრილი, წელიწადის უმშვენიერესი თვე, გაიღვიძა ბუნებამ, ხემ, ბუჩქმა, ბალახმა. ეს ის დროა, როცა მამულის პატრონი მუხლჩაუხრელად უნდა შრომობდეს; ახლაა საჭირო ბაღში, ვენახსა და ბოსტანში შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება, თორემ მერე გვიან იქნება.
ბაღი. თუ ბაღში ხეხილის სხვლა დღემდე ვერ მოახერხეთ, ყვავილობის დამთავრების შემდეგ ხმელი ტოტები მაინც მოაჭერით, ძირები ამოუბარეთ, თუ ნაკელი გაქვთ, ნაცარიც შეურიეთ და ჩაბარეთ. თუ თქვენი ბაღი სამხრეთ ექსპოზიციაზე მდებარეობს, ალბათ მორწყვაც დასჭირდება. თუ ეს ასეა, ჯერ სასუქი ჩაუბარეთ და მერე კარგად დაუტბორეთ ჯამები.
ეს ის პერიოდია, როცა შეგიძლიათ დარგოთ ყველა სახის ხეხილი და კენკროვანი ბუჩქები, მათ შორის ხენდროც (კულტურული მარწყვი), რომელიც ირგვება 40სმ-ის რიგთაშორისებში და 25 სმ – მცენარეთა შორის. შეიძლება 20 სმ მცენარეთა შორის და 60სმ – რიგთა შორის. ნერგი ისე უნდა დარგოთ, რომ მისი შუა ნაწილი მიწაში არ მოყვეს, ანუ იმავე სიღრმეზე, როგორც იყო დარგული. თუ საშუალება გაქვთ და ორმოებში 1-2 მუჭა ნაკელსაც ჩააყოლებთ, საუკეთესო მოსავალს მოიწევთ.
ვენახი. თუ ვაზი დღემდე არ გაგისხლავთ, ნუღარ გადადებთ, სასწრაფოდ ჩაატარეთ ეს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ოპერაცია. სხვლის დროს, გარდა იმისა, რომ თითოეული ვაზი შეძლებისდაგვარად უნდა დატვირთოთ, სხვაც ბევრია გასათვალისწინებელი;
პირველ რიგში, ყველა ფორმის ვაზს (შპალერს, ხეივანს, ჭიგოზე მიბმულს) დაუტოვეთ სამამულე – 2 კვირტზე გასხლული და სანაყოფე – ხეივანზე 3-4-კვირტიანი, შპალერზე – 5-7-კვირტიანი და ჭიგოზე მიბმულს – 7-9-კვირტიანი. სანაყოფე რქებისა და მათზე კვირტების რაოდენობა დამოკიდებულია ვაზის სიძლიერეზე. თუ, მაგალითად, შპალერზე გაშვებულ ვაზს ძლიერი, კარგად განვითარებული რქები აქვს, შეგიძლიათ 3-4 რქაც დაუტოვოთ, თითოეული – 5-7-კვირტიანი, 2-3 რქის დატოვება ჭიგომიდგმულ ვაზზეც შეიძლება, თუ მასზე რქების განლაგების საშუალება გვაქვს.
თუ გადასაწვენად ან ძირითადი მხრის გამოსაყვანად არ გჭირდებათ, შტამბზე ამოსული ყველა რქა მოაჭერით. მნიშვნელობა აქვს რქაზე მიყენებული ჭრილობის დახრილობას და მიმართულებას: თუ ვაზს ადრე გაზაფხულზე სხლავთ, ჭრილობა შეგიძლიათ მიაყენოთ ჰორიზონტალურად. მოგვიანებით, როცა წვენთა დენა, ანუ როგორც სხვანაირად უწოდებენ – ტირილი, დაწყებულია, ჭრილობა დახრილად მიაყენეთ ისე, რომ გადმოსულმა წვენმა კვირტზე არ იაროს, თორემ აუცილებლად დააზიანებს.
გასხვლის შემდეგ იწყებთ შეყელვას. შეყელვის დანიშნულებაა, არა მხოლოდ რქებისა და მრავალწლოვანი ნაწილების მავთულზე ან ჭიგოზე მიბმა, არამედ შესაყელი რქების ფრთხილად მოღუნვა ისე, რომ თითქმის მართი კუთხე შეიქმნას. ამას ისე ვერ გააკეთებთ, თუ რქას, ნელ-ნელა გადაწევით, ხელისგულებს შორის არ დაარბილებთ. მისაბმელ ადგილას აკეთებთ კანაფის მარყუჟს და რქის წვერს აბამთ მავთულზე. ამ პროცედურის ჩატარების ძირითადი მიზანი ის გახლავთ, რომ ვაზის რქას ახასიათებს კენწეროსკენ `გაქცევა~, ანუ პოლარობა. შეყელვის დროს კი ხელოვნურად ვაზიანებთ ჭურჭელ-ბოჭკოვან კონებს და ვაფერხებთ წვენის კენწეროსკენ გაქცევას, რაც ყლორტების თანაბარი სიძლიერით ზრდის საწინდარია.
შესანიშნავი დროა მცენარეთა ვეგეტაციური გამრავლებისათვის: აპრილში ხდება გადაწიდვნა, კალმების დაფესვიანება, ბუჩქების ამონაყრებით გამრავლება და მყნობა, აი, რა სამუშაოები შეგიძლიათ შეასრულოთ. არასოდეს იფიქროთ, რომ თქვენ რაიმეს ვერ შეძლებთ. აბა, სცადეთ, ვაზის შტამბის ქვედა ნაწილში განვითარებული ლერწი გადაწიდნეთ და რომ გაიხარებს, თქვენს სიხარულს საზღვარი არ ექნება. გათხარეთ 30-40 სმ სიღრმის არხი, გაამზადეთ ლერწი მიწაში ჩასაწვენად, ანუ `დააბრმავეთ~ ყველა ის კვირტი, რომლებიც მიწაში უნდა მოყვეს, წვერის 2-3 კვირტი კი დაუზიანებლად დატოვეთ. ჩააწვინეთ ლერწი თხრილში. შუა წელში დაუსვით მსხვილი მავთულის ან ხის ორკაპი და არხის ფსკერზე ლერწი კარგად დაამაგრეთ, დააყარეთ მიწა და მაგრად დატკეპნეთ, წვერის მხარეზე სარი ჩაარჭვეთ მიწაში და ორ ადგილას წვერი კარგად მიაბით. მომავალ წელს უკვე სრულფასოვანი ნერგი გექნებათ. თუ იქვე გჭირდებათ გაცდენილი ადგილის შესავსებად – დატოვეთ, ოღონდ მომავალ წელს დედა ვაზთან გადანაწიდნი ჩაჭერით. აი, სულ ეს არის.
ამ წესით შეგიძლიათ დააფესვიანოთ: ლეღვი, კომში, მოცხარი, ბროწეული, ტყემალი, ალუჩა და სხვ.
ვაზის კალმების დასაფესვიანებლად გათხარეთ არხი (30-40 სმ სიღრმის), წინასწარ გამზადებული კალმები დაჭერით ისე, რომ თითოეულზე 3-4 კარგად განვითარებული კვირტი დარჩეს. დასაფესვიანებლად გრძელმუხლთშორისიანი რქები არც ისე სახარბიელოა, ჯობია, თუ მუხლთშორისების ზომა 12-15 სმ-ს არ აღემატება. იმისათვის, რომ არ შეგეშალოთ და რქა უკუღმა არ ჩაფლათ, დააკვირდით კვირტის წვერის მიმართულებას; იგი ზემოთ უნდა იყოს მიმართული და ქვეშ ფოთლის ყუნწის ადგილიც კარგად ემჩნეოდეს. ქვედა კვირტი ზუსტად შუაზე გაჭერით. ის კვირტები, რომლებიც მიწაში მოყვება, აათალეთ, რომ იქიდან ყლორტის მაგივრად ფესვი განვითარდეს. ზედა 1-2 კვირტი მიწის ზემოთ დატოვეთ, რქები ოდნავ დააწვინეთ ისე, რომ მიწას კარგად ეხებოდეს, მაგრად მიტკეპნეთ და მიწის ზემოთ დატოვებულ კვირტებს ფხვიერი მიწა დააყარეთ, რომ კვირტები არ გამოშრეს. ამის შემდეგ მიწა კარგად გაჟღინთეთ. ასე ფესვიანდება: ბროწეულის, ლეღვის, კომშისა და სხვა ხეხილის კალმებიც.
თუ რომელიმე ბუჩქის ან ხის ტოტის `მიწის ზემოთ დაფესვიანება~ გინდათ, პოლიეთილენის ბოთლს ხრახნიანი მხარე მოაჭერით, ერთ მხარეს მთლიანად გაჭერით, ფსკერზე გაუკეთეთ იმ დიამეტრის ჭრილი, როგორითაც ტოტის დაფესვიანებას აპირებთ. გაატარეთ შიგ ტოტი, შეავსეთ მიწით, ბოთლი თავსა და ბოლოში შეკარით ისე, რომ მიწა არ დაიბნეს და რომელიმე ტოტზე მიამაგრეთ. მიწა ბოთლში მუდმივად სველი უნდა იყოს. ამ წესით ვარდების დაფესვიანებაც შეიძლება.
მოცხარის, ხურტკმელის, თხილის, ლეღვის, ბროწეულისა და ა.შ. ამონაყრები პირდაპირ ამოთხარეთ და თქვენთვის სასურველ ადგილზე დარგეთ, მიწა კარგად მიუტკეპნეთ და აუცილებლად მორწყეთ.
ბოსტანი. თუ ზამთარში ან ადრე გაზაფხულზე ნიადაგი დაბარულ-დამუშავებული გქონდათ, ახლა ისღა დაგრჩენიათ, კვლები გააკეთოთ; რაც კი რამ ხელის შემშლელი შეგხვდებათ – ქვა-ღორღი, მსხვილი ფესვი და ა.შ. ფოცხით მოასუფთავეთ და დათესეთ ნებისმიერი ბოსტნეული თუ ბაღჩეული (გოგრა, ნესვი, საზამთრო, ყაბაყი). უმჯობესია, თუ თესლის ჩათესვის წინ კვლებზე ჯოხით ხაზებს (ღარებს) გააკეთებთ, ჩათესავთ და შემდეგ დაფოცხავთ.
ამავე თვის 20 რიცხვიდან ითესება: პამიდორი, ბადრიჯანი, წიწაკა, 10-დან 20 აპრილამდე – კიტრი, გოგრა, ყაბაყი, ნესვი, საზამთრო და სხვ.
მცენარეთა დაცვის საშუალებები და დრო
წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)
მყნობის წესები და ვადები
მყნობის წესები და ვადები
კვირტით მყნობა. კვირტით მყნობის ვადაა – ივლისი-აგვისტო.
1. როგორც წესი, საძირეებად გამოიყენება ერთწლიანი ნათესარები. შემოდგომით ან ზამთარში საძირეები გადარგეთ ღია გრუნტში. კარგად მოუარეთ, არ მოაკლოთ წყალი, მოაცილეთ სარეველები და მიწა გააფხვიერეთ;
2. ზაფხულში მიწიდან კენწეროსკენ 30სმ სიმაღლეზე შეაცალეთ ყველა ამონაყარი და ფოთოლი;
3. საძირის ქერქზე გააკეთეთ ასო თ-ს მაგვარი ჭრილი და ქერქის გვერდები ოდნავ მოილეთ მერქანს;
4. სანამყენეზე არჩევენ ერთწლიან, კარგად განვითარებულ ყლორტს, საიდანაც ათლიან ასევე საუკეთესო კვირტს;
5. კვირტზე არსებულ ფოთოლს აჭრიან ისე, რომ ზედ შერჩეს ყუნწის ნახევარი;
6. ათლას იწყებენ ქვემოდან, კვირტამდე 6-7 მილიმეტრის დაცილებით;
7. ათლიან, რაც შეიძლება, თხლად, რათა მერქანი არ გაჰყვეს;
8. კვირტს ჩასვამენ ჭრილში და ზედა ნაწილს აჭრიან ჰორიზონტალური ჭრილის ზომაზე ისე, რომ თ-ჭრილის ზედა ნაწილში ჩაჯდეს;
9. კვირტს ისე, რომ არ დაიფაროს, ახვევენ გამჭვირვალე, წებოვან პოლიეთილენის ლენტს;
10. დატოვებული ყუნწის ნახევრის დანიშნულებაა ნამყენის შემოწმება: თუ თითის ოდნავი შეხებით ყუნწი მოსძვრა, ე.ი. შეხორცება კარგია;
11. როცა დარწმუნდებით, რომ ოპერაციამ კარგად ჩაიარა, ლენტი მოხსენით;
12. ადრე გაზაფხულზე კვირტის ზემოთ დარჩენილი ღერო სეკატორით ფრთხილად მოჭერით;
სანამყენე დანა და სეკატორი უნდა იყოს სუფთა და ძალიან კარგად გალესილი. რა თქმა უნდა, ხელების სისუფთავეც აუცილებელია. კვირტით მყნობის საუკეთესო პერიოდია აგვისტო.
კალმით მყნობა. კანქვეშ მყნობა:
გადახერხეთ საძირის ტოტი ჰორიზონტალურად. ჩაჭერით ბასრი დანით 3-4 სმ სიგრძეზე, გათალეთ კალამი ისე, რომ გული არ გააყოლოთ, გადაუწიეთ ნაპირები ჩაჭრილ ქერქს და ჩასვით შიგ კალამი. შემდეგ მჭიდროდ შემოახვიეთ პოლიეთილენის სახვევი, ხოლო გადანაჭერზე წაუსვით ბაღის მალამო.
სოლით მყნობა:
კალამს ორი მხრიდან ჩაათალეთ ისე, რომ მიიღოს სოლის ფორმა. ჩაჭერით საძირეზე (გააპეთ) ზუსტად იმ სოლის ზომაზე, ჩასვით კალამი, შემოუჭირეთ მჭიდროდ პოლიეთილენის სახვევი და გადანახერხზე წაუსვით ბაღის მალამო. კალამი ისე უნდა ჩასვათ ჭრილში, რომ კალმის ქერქი ზუსტად ემთხვეოდეს საძირის ქერქს.
შენიშვნა: კალმები უნდა იყოს ორკვირტიანი, დანა აუცილებლად სუფთა და ბასრი. თუ ერთ ცდაზე არ გაგიმართლათ, სცადეთ მეორეჯერ.
ორივე ზემოხსენებული ხერხით ერთ საძირეზე შეგიძლიათ დაამყნოთ ორი კალამი, თუნდაც სხვადასხვა ჯიშისა, მაგალითად – საადრეოც და საგვიანოც.
კალმით მყნობა ტარდება გაზაფხულზე, აპრილის თვეში, როცა ინტენსიურად მიმდინარეობს წვენის მოძრაობა.
სანამყენე კალმებად იანვარ-თებერვალში იჭრება გასამრავლებლად სასურველი ჯიშის ერთწლიანი, 3-4-კვირტიანი კარგად განვითარებული კალმები. შეკარით კონებად, ჩაფალით სველქვიშიან ყუთებში და შეინახეთ სარდაფში, სადაც ტემპერატურა 0ºჩ-მდეა.
როცა ლაპარაკია კალმით მყნობაზე, აქ არასოდეს იგულისხმება ასაკობრივი საძირეები, მათზე კვირტისა და კალმის ჩამყნობა – წყლის ნაყვაა. ამყნობენ მხოლოდ ერთწლიან ნათესარებს. საძირე ფესვის ყელის არეში, იქ, სადაც უნდა ჩაჯდეს სანამყენის კალამი, უნდა იყოს არანაკლებ 12 მილიმეტრისა, ხოლო აღმონაცენის სიმაღლე 15-20 სმ, ღერძულა ფესვი და მისი ძირითადი განტოტებები კი კარგად განვითარებული.
გადამწყვეტი ფაქტორი მყნობისას არის ტემპერატურა და ჰაერის ტენიანობა. ოპტიმალურად ითვლება 25-27ºჩ და 70-80% ჰაერის ტენიანობა. იმის გამო, რომ მყნობა მიმდინარეობს დახურულ გრუნტში, ამ პირობების დაცვა შესაძლებელია.
კალმები იჭრება ახალგაზრდა მსხმოიარე ხეებიდან. არჩევენ კარგად განვითარებულ 30სმ სიგრძისა და 7მმ დიამეტრის კალმებს, საიდანაც ჩასამყნობად იღებენ ორკვირტიან ნაწილს. ქვედა კვირტის იმ ნაწილს, რომელიც უნდა ჩაჯდეს საძირეში, ორი მხრიდან ჩამოთლიან ბასრი სანამყენე დანით და ჩასვამენ შესაბამისი დიამეტრის იმავე ფორმის ჭრილში, როგორიც გაუკეთდა კალამს; კეთდება ირიბი სოლისებრი ჩანაჭერი კალამზე და შესაბამისად – საძირეზეც.
კვირტით მყნობისას ყველაზე ადვილი ხერხია საძირეზე ასო თ-ს მაგვარი ჭრილის გაკეთება და შიგ კვირტის ჩასმა ისე, როგორც ეს კეთდება სხვა მერქნიან მცენარეებზე.
რაც შეეხება კვირტებს, მათი აჭრა შეიძლება შემოდგომა-ზამთარში აღებული კალმებიდან ან უშუალოდ მყნობის დროს.
კვირტით მყნობის საუკეთესო პერიოდია ივნისის ბოლო და ივლისის შუა რიცხვები.
რაღა თქმა უნდა, კალმითა და კვირტით მყნობის დროს აუცილებელია ნამყენი ადგილის მჭიდროდ შეკვრა.
წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)
