ხეზე კვეთის ხელოვნების შესახებ მითები – მიხეილ ოდიშვილის გამოცდილებით

საოკუპაციო ხაზთან მდებარე სოფელ ოძისში მიხეილ ოდიშვილის მსგავსი ოსტატები საუკუნეების განმავლობაში ინარჩუნებენ ხეზე კვეთის ტრადიციულ ხელოვნებას. ამ უძველეს რეწვას ხშირად თან ახლავს არასწორი წარმოდგენები.

❌ მითი: ხეზე კვეთა მხოლოდ კაცების საქმეა

ხეზე კვეთა ტრადიციულად მამაკაცების პროფესიად ითვლებოდა და ეს შეხედულება დღესაც გავრცელებულია.

✅ რეალობა: თანამედროვე საქართველოში მრავალი ქალი ოსტატი აქტიურად მუშაობს ამ სფეროში. მაგალითად, მცხეთის რეგიონში არაერთი ქალი ქმნის გამორჩეულ ხის ნამუშევრებს და ტრადიციულ ქართულ ორნამენტებს.

❌ მითი: ხისგან ნებისმიერი საგანი შეიძლება გაკეთდეს

არსებობს მოსაზრება, რომ ყველა ხის ჯიშისგან ნებისმიერი ნივთის დამზადებაა შესაძლებელი.

✅ რეალობა: თითოეულ ხის ჯიშს თავისი უნიკალური თვისებები აქვს. წიფელი ხშირად გამოიყენება სამუშაო ხელსაწყოებისთვის, მუხა – ავეჯისთვის, ხოლო ხურმის ხისგან ტრადიციულ საკულტო ნივთებს ამზადებენ. სოფლის მედიცინაში ცნობილია, რომ ზოგიერთი ხის ჯიში სამკურნალო თვისებებითაც გამოირჩევა.

❌ მითი: ხეზე კვეთა იწყება ნებისმიერ დროს

ბევრს ჰგონია, რომ ხის მოჭრა და დამუშავება წლის ნებისმიერ დროს შეიძლება.

✅ რეალობა: გამოცდილ ოსტატებს კარგად იციან, რომ ხე უმჯობესია მოჭრან ოქტომბერ-ნოემბერში, როცა ხის წვენი ნაკლებია. ამ პერიოდში მოჭრილი ხე უფრო გამძლეა და ნაკლებად იბზარება.

❌ მითი: მოდერნული ხელსაწყოები აუცილებელია

ზოგი ფიქრობს, რომ ელექტრო ხელსაწყოების გარეშე ხეზე კვეთა შეუძლებელია.

✅ რეალობა: მიხეილ ოდიშვილისა და მისი თაობის ოსტატები კვლავ ტრადიციულ ხელსაწყოებს იყენებენ. სატყუარი, რანდი და სკობელი დღესაც მთავარი ინსტრუმენტებია. მათი გამოცდილებით ხელნაკეთი ხელსაწყოები მეტ სიზუსტეს უზრუნველყოფს.

❌ მითი: ხეზე კვეთა მხოლოდ დეკორატიული ხელოვნებაა

ხშირად ფიქრობენ, რომ ხეზე კვეთას მხოლოდ ესთეტიკური დანიშნულება აქვს.

✅ რეალობა: საოკუპაციო ხაზთან მცხოვრები ოჯახები ხისგან ამზადებენ ყოველდღიურ პრაქტიკულ ნივთებს. ხის ჭურჭელი, სამუშაო ხელსაწყოები და საოჯახო საგნები ადგილობრივი მოსახლეობისთვის აუცილებელი და ხელმისაწვდომია. აგრარული პოლიტიკის ფარგლებში ადგილობრივი ხელნაკეთობების მხარდაჭერა სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება.

❌ მითი: ხეზე კვეთის სწავლა მხოლოდ ოჯახში ხდება

გავრცელებულია აზრი, რომ ეს უნარი მხოლოდ თაობიდან თაობაზე გადაცემით ისწავლება.

✅ რეალობა: დღეს მოქმედებს სხვადასხვა საგანმანათლებლო პროგრამა და სახელოსნო, სადაც ნებისმიერ მსურველს შეუძლია ხეზე კვეთის შესწავლა. რეგიონულ ცენტრებში ხშირად ტარდება მასტერკლასები და ტრენინგები.

❌ მითი: ხეზე კვეთილი ნამუშევრები მარტივი მოვლაა

ბევრს ჰგონია, რომ ხის ნამუშევრებს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება.

✅ რეალობა: ხის ნამუშევრები რეგულარულ მოვლას საჭიროებს. მათ პერიოდულად უნდა წაუსვათ ზეთი, დაიცვათ ტენიანობისგან და უზრუნველყოთ სწორი შენახვა. სამცხე-ჯავახეთში მცხოვრები ოსტატები ტრადიციული რეცეპტებით ამზადებენ ბუნებრივ დამცავ ზეთებს.

მთავარი დასკვნები:

• ხეზე კვეთა ხელმისაწვდომია როგორც ქალებისთვის, ისე კაცებისთვის
• ხის ჯიშის და მოჭრის დროის სწორად შერჩევა გადამწყვეტია
• ტრადიციული ხელსაწყოები კვლავ ეფექტურია თანამედროვე ალტერნატივებთან შედარებით

მიხეილ ოდიშვილისა და სხვა ოსტატების მსგავსი ადამიანები ინარჩუნებენ ჩვენი კულტურის მნიშვნელოვან ნაწილს. მათი ცოდნა და გამოცდილება ფასდაუდებელი რესურსია, რომლის დაფასება და მომავალი თაობებისთვის გადაცემა ჩვენი ვალია.

წყარო: shenisofeli.ge — სარედაქციო მასალა