2024 წლის მოსახლეობისა და სასოფლო-სამეურნეო აღწერის საბოლოო მონაცემებით, საქართველოში 3 617 სოფელია, მათგან 3 417 დასახლებულია, ხოლო 200 სოფელში მოსახლეობა არ ფიქსირდება.
ამავე აღწერის მიხედვით, ქვეყნის სოფლის ტიპის დასახლებებში 1 474 137 ადამიანი ცხოვრობს, რაც მთლიანი მოსახლეობის 37.5 პროცენტს შეადგენს. საქალაქო დასახლებებში კი 2 455 444 ადამიანი ცხოვრობს, ანუ მოსახლეობის 62.5 პროცენტი. [1]
- 2024 წლის მოსახლეობისა და სასოფლო-სამეურნეო აღწერის საბოლოო მონაცემებით, საქართველოში 3 617 სოფელია, მათგან 3 417 დასახლებულია, ხოლო 200 სოფელში მოსახლეობა არ ფიქსირდება.
- მოვლენების აღწერა
- კონტექსტი და ფონი
- დეტალები და ფაქტები
- საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
- საქართველოს კონტექსტი
- ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
- წყაროები
მოვლენების აღწერა
სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მიერ 2026 წლის ივნისში გამოქვეყნებული 2024 წლის მოსახლეობისა და სასოფლო-სამეურნეო აღწერის საბოლოო შედეგები საქართველოს დასახლებების დემოგრაფიული სურათის დეტალურ მონაცემებს მოიცავს. აღწერის კრიტიკული მომენტი იყო 2024 წლის 13-14 ნოემბრის ღამე, ხოლო მონაცემთა შეგროვების ძირითადი პროცესი 14 ნოემბრიდან 31 დეკემბრამდე მიმდინარეობდა. აღწერა ქვეყნის მთელ ტერიტორიას მოიცავდა, ოკუპირებული ტერიტორიების გარდა. [1]
საბოლოო მონაცემებით, 2024 წლის 14 ნოემბრის მდგომარეობით საქართველოს მოსახლეობა 3 929 581 ადამიანს შეადგენდა. 2014 წლის საყოველთაო აღწერის მონაცემებთან შედარებით მოსახლეობის რაოდენობა 215 777 ადამიანით, ანუ 5.8 პროცენტით გაიზარდა. [1]
მოსახლეობის განაწილებაში მნიშვნელოვანი განსხვავება გამოვლინდა საქალაქო და სასოფლო დასახლებებს შორის. საქალაქო მოსახლეობამ 2 455 444 ადამიანი, ანუ 62.5 პროცენტი შეადგინა, სოფლის მოსახლეობამ კი — 1 474 137 ადამიანი, ანუ 37.5 პროცენტი. [1]
საქსტატის მონაცემებით, 2014 წელთან შედარებით საქალაქო დასახლებების მოსახლეობა 332 821 ადამიანით, ანუ 15.7 პროცენტით გაიზარდა, ხოლო სოფლის მოსახლეობა 117 044 ადამიანით, ანუ 7.4 პროცენტით შემცირდა. შედეგად, ათწლეულის განმავლობაში ქვეყნის მოსახლეობის ქალაქსა და სოფელს შორის განაწილების სტრუქტურაში ცვლილება დაფიქსირდა. [1]
კონტექსტი და ფონი
საქართველოს მოსახლეობის საქალაქო და სასოფლო დასახლებებს შორის განაწილება ბოლო ათწლეულებში თანდათან იცვლებოდა. 2024 წლის აღწერის მონაცემები ამ პროცესის კიდევ ერთ ეტაპს აჩვენებს — მოსახლეობის უფრო დიდი წილი საქალაქო დასახლებებშია თავმოყრილი.
საქსტატის საბოლოო მონაცემებით, 2024 წელს ქალაქის მოსახლეობის წილი 2014 წლის აღწერასთან შედარებით 5.3 პროცენტული პუნქტით გაიზარდა და 62.5 პროცენტს მიაღწია. ამავე პერიოდში სოფლის მოსახლეობის რაოდენობა შემცირდა. [1]
ეს მაჩვენებლები მხოლოდ მოსახლეობის რაოდენობას არ ასახავს. საქალაქო და სასოფლო დასახლებების დემოგრაფიული ცვლილებები დაკავშირებულია დასაქმების, განათლების, ჯანდაცვის, ინფრასტრუქტურისა და მომსახურებების სივრცით განაწილებასთან. ამიტომ დასახლებების მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობის შესახებ ზუსტი სტატისტიკა გამოიყენება როგორც სახელმწიფო დაგეგმვის, ისე მუნიციპალური და რეგიონული განვითარების პროცესებში.
2024 წლის აღწერის შედეგები ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან აღწერა მოსახლეობის შესახებ განახლებულ მონაცემებს არა მხოლოდ ქვეყნისა და რეგიონების, არამედ ცალკეული დასახლებების დონეზეც იძლევა. [1]
დეტალები და ფაქტები
საქსტატის სპეციალურ ანალიტიკურ მასალაში აღნიშნულია, რომ საქართველოში 3 617 სოფელია. მათგან 3 417 დასახლებულია, ხოლო 200 დაუსახლებელია. ამავე მონაცემების მიხედვით, 278 სოფელში 10 ან ნაკლები ადამიანი ცხოვრობს, რაც სოფლის დასახლებებში მოსახლეობის ძალიან მცირე რაოდენობის მქონე პუნქტების არსებობას აჩვენებს. [2]
მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, ყველაზე დიდი სოფელი დიღომია, რომელიც საბურთალოს რაიონში მდებარეობს. 2024 წლის აღწერის მიხედვით, დიღომში 22 136 ადამიანი ცხოვრობს. [2]
მოსახლეობის რაოდენობით ათი ყველაზე დიდი სოფლის ჩამონათვალში შემდეგი დასახლებებია:
- დიღომი, საბურთალოს რაიონი — 22 136 მცხოვრები;
- სადახლო, მარნეულის მუნიციპალიტეტი — 10 032 მცხოვრები;
- ყიზილ-აჯლო, მარნეულის მუნიციპალიტეტი — 8 855 მცხოვრები;
- წეროვანი, მცხეთის მუნიციპალიტეტი — 7 662 მცხოვრები;
- მარტყოფი, გარდაბნის მუნიციპალიტეტი — 6 859 მცხოვრები;
- სართიჭალა, გარდაბნის მუნიციპალიტეტი — 6 621 მცხოვრები;
- კარალეთი, გორის მუნიციპალიტეტი — 6 028 მცხოვრები;
- მუხრანი, მცხეთის მუნიციპალიტეტი — 5 924 მცხოვრები;
- ქესალო, გარდაბნის მუნიციპალიტეტი — 5 199 მცხოვრები;
- ყარაჯალა, თელავის მუნიციპალიტეტი — 5 063 მცხოვრები. [2]
ამ ჩამონათვალში განსაკუთრებით გამოირჩევა დიღომი, რომლის მოსახლეობა 22 ათასს აღემატება. მეორე ადგილზეა სადახლო, სადაც 10 ათასზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს. დანარჩენი დასახლებების მოსახლეობა 5-დან 9 ათასამდე მერყეობს. [2]
საქსტატის ანალიტიკური მასალა ასევე აჩვენებს, რომ სოფლების რაოდენობა რეგიონების მიხედვით მნიშვნელოვნად განსხვავდება. ყველაზე მეტი სოფელი იმერეთშია — 534. მას მოსდევს მცხეთა-მთიანეთი 423 სოფლით, ქვემო ქართლი — 335-ით, შიდა ქართლი — 324-ით და აჭარა — 313-ით. [2]
ამავე მონაცემებით, 5 001 და მეტი მცხოვრების მქონე სოფლების რაოდენობა შედარებით მცირეა. თბილისში ასეთი 22 სოფელია, რომელთა ჯამური მოსახლეობა 45 077 ადამიანს შეადგენს. ქვემო ქართლში 335 სოფელში 246 976 ადამიანი ცხოვრობს, ხოლო იმერეთში 534 სოფელში — 236 999 ადამიანი. [2]
ეს მონაცემები აჩვენებს, რომ სოფლების რაოდენობა და მათი მოსახლეობის საერთო მოცულობა ერთმანეთის პირდაპირი მაჩვენებელი არ არის. ზოგიერთ რეგიონში ბევრი მცირე სოფელია, მაშინ როდესაც სხვა ტერიტორიებზე შედარებით ნაკლები, მაგრამ უფრო მრავალრიცხოვანი დასახლებებია.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
სოფლისა და ქალაქის მოსახლეობის თანაფარდობის ცვლილება მხოლოდ საქართველოსთვის დამახასიათებელი პროცესი არ არის. მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში მოსახლეობის სივრცითი განაწილება იცვლება ეკონომიკური შესაძლებლობების, დასაქმების, განათლების, ტრანსპორტის, საცხოვრებელი პირობებისა და მომსახურებებზე ხელმისაწვდომობის ცვლილების პარალელურად.
დასახლებების დემოგრაფიული მონაცემების რეგულარული აღწერა ამ პროცესების შესაფასებლად ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სტატისტიკური ინსტრუმენტია. სწორედ ამიტომ მოსახლეობის აღწერები საერთაშორისო პრაქტიკაში ტარდება პერიოდულად და მათი შედეგები გამოიყენება ინფრასტრუქტურის, სოციალური მომსახურებებისა და ტერიტორიული განვითარების დაგეგმვისთვის.
საქართველოში 2024 წლის აღწერა საერთაშორისო მეთოდოლოგიის შესაბამისად ჩატარდა. მონაცემთა შეგროვების პროცესში გამოყენებული იყო როგორც მოსახლეობის თვითრეგისტრაცია, ისე კარდაკარ ინტერვიუირება ელექტრონული სისტემების საშუალებით. [1]
აღწერის შედეგების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტი სწორედ დასახლებების დონეზე მოსახლეობის რაოდენობის განსაზღვრაა, რადგან ქვეყნის მასშტაბით საშუალო მაჩვენებლები ვერ ასახავს კონკრეტულ რეგიონებსა და სოფლებში არსებულ განსხვავებებს.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოსთვის სოფლის მოსახლეობის შემცირება და საქალაქო დასახლებების მოსახლეობის ზრდა დემოგრაფიული და სივრცითი განვითარების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საკითხად რჩება.
საქსტატის საბოლოო მონაცემებით, 2014-2024 წლებში საქართველოს მოსახლეობის საერთო რაოდენობა 5.8 პროცენტით გაიზარდა, თუმცა ეს ზრდა ქვეყნის ყველა რეგიონსა და დასახლებას ერთნაირად არ შეხებია. თბილისისა და აჭარის მოსახლეობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა, ხოლო სხვა რეგიონების დიდ ნაწილში მოსახლეობის კლება დაფიქსირდა. [1]
თბილისის მოსახლეობამ 2024 წლის აღწერის მიხედვით 1 331 485 ადამიანი შეადგინა, რაც 2014 წლის მაჩვენებელზე 222 768 ადამიანით, ანუ 20.1 პროცენტით მეტია. [1]
რეგიონული განსხვავებები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სოფლის დასახლებების შემთხვევაში. ზოგიერთი სოფელი ათასობით ადამიანს აერთიანებს და ადგილობრივი მომსახურებების მნიშვნელოვანი ცენტრის ფუნქციას ასრულებს, მაშინ როდესაც სხვა სოფლებში მოსახლეობის რაოდენობა რამდენიმე ათეულამდე ან კიდევ უფრო ნაკლებია.
საქსტატის მონაცემებით, 3 617 სოფლიდან 278-ში 10 ან ნაკლები ადამიანი ცხოვრობს. ასეთი მცირე მოსახლეობის მქონე სოფლების რაოდენობა 2014 წლის აღწერასთან შედარებით გაიზარდა, როდესაც ამ კატეგორიაში 255 სოფელი შედიოდა. [2]
ამავე დროს, რამდენიმე დიდი სოფელი მოსახლეობის რაოდენობით საქართველოს არაერთ ქალაქს უახლოვდება ან მათ აღემატება. ეს განსაკუთრებით თვალსაჩინოა დიღომის შემთხვევაში, სადაც 22 136 ადამიანი ცხოვრობს.
დასახლებების მიხედვით ასეთი დეტალური მონაცემები მნიშვნელოვანია ადგილობრივი ინფრასტრუქტურისა და მომსახურებების დაგეგმვისთვის. მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილება გავლენას ახდენს ტრანსპორტის, სკოლების, სამედიცინო მომსახურების, კომუნალური ინფრასტრუქტურისა და სხვა საჯარო სერვისების საჭიროების შეფასებაზე.
2024 წლის აღწერის სრული შედეგები ხელმისაწვდომია საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ოფიციალურ ვებგვერდზე. [1]
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
2024 წლის მოსახლეობის აღწერის საბოლოო მონაცემები აჩვენებს, რომ საქართველოში მოსახლეობის 62.5 პროცენტი საქალაქო, ხოლო 37.5 პროცენტი სასოფლო დასახლებებში ცხოვრობს. ამავე დროს, ქვეყანაში 3 617 სოფელია, რომელთა დაახლოებით 94 პროცენტი დასახლებულია, ხოლო 200 სოფელში მოსახლეობა არ ფიქსირდება. [1][2]
სოფლის მოსახლეობის შემცირება და საქალაქო მოსახლეობის ზრდა 2014-2024 წლების პერიოდში ქვეყნის დემოგრაფიული ცვლილებების ერთ-ერთი მთავარი მახასიათებელია. თუმცა ეს ცვლილება რეგიონების მიხედვით ერთგვაროვანი არ ყოფილა.
დასახლებების დონეზე მონაცემები ასევე აჩვენებს მნიშვნელოვან განსხვავებებს სოფლების ზომაში: ერთი მხრივ, არსებობს დიღომის მსგავსი მრავალრიცხოვანი სოფელი, სადაც 22 ათასზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს, ხოლო მეორე მხრივ, ასობით სოფელში მოსახლეობის რაოდენობა 10 ან ნაკლებია. [2]
ამგვარი განსხვავებები მომავალში დასახლებების დემოგრაფიული მდგომარეობის, ინფრასტრუქტურისა და საჯარო მომსახურებების საჭიროებების შეფასების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სტატისტიკურ საფუძველს წარმოადგენს.
წყაროები
[1] საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური. Main Results of the 2024 Population and Agricultural Census. 22 June 2026. საქსტატის 2024 წლის აღწერის საბოლოო შედეგები
[2] საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური. Census 2024 — Settlements: Analytical Overview. 22 June 2026. დასახლებების ანალიტიკური მიმოხილვა
QR კოდი
სტატიის ციტირება
შენი სოფელი. (2026). სად ცხოვრობს ყველაზე მეტი ადამიანი სოფლებში — საქართველოს 10 ყველაზე დიდი სოფელი. 24 სექტემბერი, 2026. https://shenisofeli.ge/სად-ცხოვრობს-ყველაზე-მეტ/
