კლიმატის ცვლილება შემოდგომაზე ფოთლების ცვენაზეც აისახა – კვლევა

ციურიხის ტექნიკური უნივერსიტეტის (ETH Zurich) მკვლევართა ჯგუფმა გამოაქვეყნა მასშტაბური კვლევა, რომელიც შემოდგომაზე ხეებიდან ფოთლების ცვენის (ფენოლოგიის) ახალ კანონზომიერებებს უსვამს ხაზს.

აქამდე მიჩნეული იყო, რომ გლობალური დათბობისა და ტემპერატურის მატების გამო შემოდგომის სეზონი ხანგრძლივდებოდა და ხეებს ფოთლები უფრო გვიან უნდა დასცვენოდათ. თუმცა, ევროპის მასშტაბით 400,000-ზე მეტ ხეზე დაკვირვებამ საპირისპირო ტენდენცია აჩვენა.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
ეს აღმოჩენა ცვლის კლიმატოლოგების წარმოდგენას იმის შესახებ, თუ რამდენ ნახშირბადს შთანთქავენ ტყეები. თუ ხეები შემოდგომაზე უფრო ადრე ამთავრებენ აქტიურ ფოტოსინთეზს, ეს ფიზიკურად ამცირებს ატმოსფეროდან CO2​-ის გამოდევნის დროს, რაც კლიმატური მოდელების გადახედვას მოითხოვს.

რატომ იწყება ფოთოლცვენა ადრე?
მკვლევრებმა ევროპის მასშტაბით 430,000-ზე მეტ დაკვირვებაზე დაყრდნობით დაადგინეს, რომ პროცესის მთავარი მიზეზი „ნახშირბადის ლიმიტის“ (Carbon Sink Limit) ეფექტია:

დაჩქარებული ფოტოსინთეზი: გაზაფხულსა და ზაფხულში მაღალი ტემპერატურისა და მზის ინტენსიური გამოსხივების გამო ხეები ფოტოსინთეზს გაცილებით სწრაფად ახორციელებენ.
ლიმიტის ამოწურვა: ხეები იმაზე ადრე აღწევენ სეზონურად ასათვისებელი ნახშირბადისა და საკვები ნივთიერებების მაქსიმუმს, ვიდრე ეს ჩვეულებრივ ხდებოდა.
ადრეული მოსვენების ფაზა: როდესაც ხე „მაძღარია“ და მარაგები შევსებულია, იგი წყვეტს ფოტოსინთეზს, ფოთლები ფერს იცვლიან და ცვივა, რათა მცენარემ ენერგია ზამთრისთვის დაზოგოს.
ეს აღმოჩენა კლიმატოლოგებს აიძულებს გადახედონ არსებულ მოდელებს, რადგან ადრეული ფოთოლცვენა ნიშნავს, რომ ტყეები ატმოსფეროდან იმაზე ნაკლებ $CO_2$-ს შთანთქავენ, ვიდრე აქამდე ვარაუდობდნენ.

კვლევის ბმული
აღნიშნული სამეცნიერო ნაშრომი გამოქვეყნებულია ავტორიტეტულ ჟურნალ Science-ში: Increased productivity accelerates autumn senescence in temperate trees