გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
„საბერძნეთში ვიყავი ორი წელი. მივყევი ამხანაგს ექიმთან, ჩავიტარე მაგნიტურ-რეზონანსული კვლევა და მითხრეს სასწრაფო ოპერაცია, ასევე ექიმმა მითხრა: ,,სად იყავი აქამდე, რატომ დააგვიანეო?”
ჩემი და საქართველოში იყო და ვთხოვე: მიდი სასწრაფოდ წმინდა მამა ნიკოლოზთან და ილოცე, სთხოვე. მე მწამდა, შინაგანად მჯეროდა, რომ კარგად ვიქნებოდი… მამა ნიკოლოზის ფოტოებს ხელიდან არ ვუშვებდი, რომ ვიწექი მაშინაც გულში ვიხუტებდი, მამაო, მიშველე, ვევედრებოდი… შიშმა და დეპრესიამ გამიარა.
და უცებ, ერთ ღამეში, მივიღე გადაწყვეტილება, რომ საქართველოში წამოვსულიყავი. ჩამოვედი და მეორე დღიდან დავიწყე სიარული უწმინდეს მამა ნიკოლოზთან. საბერძნეთიდან და საქართველოშიც მეგობრები ყველა მეუბნებოდა ექიმთან მიდიო, ექიმი აუცილებელიაო. მე ვპასუხობდი: ექიმი კარგია, მაგრამ გული ასე მეუბნება, ჯერ უნდა ვიარო მამაოსთან, ექიმებთან მივალ თავის დროზე.
22 დღის განმავლობაში აქ ვიდექი, ფონიჭალაში, ჩემს დასთან ერთად დილიდან საღამომდე. მამაო გამობრძანდებოდა და ჯვარს გვსახავდა. ვიდექი ამ ქარში, სიცივეში და არ მტკიოდა… მეოცე დღეს, მე და ჩემი და ვიყავით მარტო და გადმოიხედა მამაომ, ისე დავიბენი – რა მექნა, არ ვიცოდი – ავდგებოდი, დავჯდებოდი. მანიშნა მამაომ, დაჯექიო, უცებ შინაგანად ვიგრძენი, რომ არაფერი მჭირდა.
მამაო გამაგებინე, გამოვჯანმრთელდი? მართლა ასეა? შორიდან ვეკითხებოდი მამაოს – მართლა ასეა მამაო? მართლა ასეა? მამაომ თავის დაქნევით მანიშნა, ორჯერ დამიქნია თავი. წავედი პოლიკლინიკაში გამოკვლევაზე.
კლინიკაში ჩავიტარე გამოკვლევა, წამალიც კი არ დამჭირვებია, საბუთები ხელთ მაქვს. ექიმმა მითხრა: „არაფერი გჭირს და რაზე მოხვედიო? შენისთანა ჯანმრთელობის ხალხი ას წლამდე ცოცხლობსო.“
კლინიკიდან ტირილით წამოვედი, მამა ნიკოლოზისადმი მადლიერებით სავსე, პირდაპირ მამა ნიკოლოზთან წავედი, გზაშიც სულ მადლობას ვუხდიდი მამაოს. :უდიდესი, უდიდესი მადლობა მამაო ამ გამოუთქმელი წყალობისთვის. მახსენდება საბერძნეთში ექიმმა მითხრა: „დაგვიანებულია!!! სად იყავი აქამდეო!!!“ ჩემი შვილიც მორწმუნე გახდა და თვითონ მოდის მამაოსთან და მადლობას უხდის!!“ – ვკითხულობთ გავრცელებულ ინფორმაციაში.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ეს განსაკუთრებით ეხება ხელოვნურ პირობებში მოყვანილ თევზსა და ზღვის პროდუქტებს, სადაც საკვები შეიძლება შეიცავდეს ანტიბიოტიკებს. ასევე მეფუტკრეები ხანდახან იყენებენ ანტიბიოტიკებს ფუტკრის სამკურნალოდ, ამიტომ ანტიბიოტიკები თაფლშიც გვხვდება. ამის შესახებ სპეციალსტები ჰყვებიან.
ასეთი პროდუქტების მოხმარებასთან დაკავშირებული საფრთხე მოიცავს ალერგიულ რეაქციებს, ანტიბიოტიკორეზისტენტობის განვითარებას და ნაწლავის მიკროფლორას დარღვევას. ზოგიერთმა ანტიბიოტიკმა შეიძლება უარყოფითი გავლენა მოახდინოს ღვიძლსა და თირკმელებზე.
რისკის შესამცირებლად რეკომენდებულია ხორცისა და რძის პროდუქტების შეძენა სანდო მწარმოებლებისგან და უპირატესობა მიანიჭოთ ორგანულ საკვებს. სითბურმა დამუშავებამ შეიძლება შეამციროს რაოდენობა, მაგრამ არა – სრულად აღმოფხვრას ანტიბიოტიკების ნარჩენები. ხორცის წყალში ან რძეში ჩალბობა ასევე დაგეხმარებათ ანტიბიოტიკების გამორეცხვაში.
არსებობს საკვების ანტიბიოტიკების შესამოწმებლად შინაური მეთოდები, თუმცა ისინი ყოველთვის ზუსტი არ არის. მაგალითად, თუ ახალი რძე 10-12 საათის განმავლობაში არ მჟავდება სტარტერის დამატების შემდეგ, ეს შეიძლება მიუთითებდეს ანტიბიოტიკების არსებობაზე. ანალოგიურად, თუ ხორცის ნაჭერი არ იწყებს დუღილს საფუარის ხსნარში, ეს ასევე შეიძლება იყოს მათი არსებობის ნიშანი. უფრო ზუსტი შემოწმებისთვის შეგიძლიათ გამოიყენოთ ტესტის ზოლები ვეტერინარული მაღაზიებიდან ან ლაბორატორიული მეთოდები, როგორიცაა “დელტა ტესტი”.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
როგორც მინისტრმა აღნიშნა, კახეთში რთველი შეუფერხებლად, თანმიმდევრულად და წარმატებით მიმდინარეობს.
„ძალიან მნიშვნელოვანი იყო განსხვავებული ფასის განსაზღვრა მაღალკონდიციურ და არაკონდიციურ ყურძენზე, რამაც ხელი შეუწყო ხარისხიანი ყურძნის ჩაბარებას, მიუხედავად ამინდისა. ქარხნების და ღვინის მარნების მხრიდან არის სრული მზადყოფნა, რთველის პროცესი მიმდინარეობს შეუფერხებლად, თანმიმდევრულად და წარმატებით. ყველა მევენახეს აქვს შესაძლებლობა, ჩააბაროს ყურძენი. ხარისხიანი ყურძენი, თავისთავად, ხელს უწყობს ხარისხიანი ღვინის დაყენებას, რაც ცალსახად არის გარანტი ექსპორტის კიდევ უფრო დიდი შესაძლებლობების, ახალი ბაზრების ათვისების და კონკურენტუნარიანობის გაზრდის. ეს ყველაფერი, ჯამში, ემსახურება ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებას“, – განაცხადა დავით სონღულაშვილმა.
24 სექტემბრის მონაცემებით, კახეთის რეგიონში გადამუშავებული ყურძნის რაოდენობამ 110 000 ტონა შეადგინა, დაფიქსირდა მიმდინარე წლის რთველის სეზონზე ყურძნის რეკორდული სადღეღამისო გადამუშავების მაჩვენებელი – 14 000-ტონამდე.
ამ ეტაპზე, მოსავლის დაბინავება კახეთის რეგიონის თითქმის ყველა მუნიციპალიტეტში მიმდინარეობს, გარდა საგარეჯოში, სადაც ყურძენი სიმწიფეში, შედარებით, გვიან შედის. ღვინის საწარმოებს ყურძენი 9000-მდე მევენახემ უკვე ჩააბარა.
ღვინის საწარმოების მიერ გადამუშავებული ყურძნიდან 52 000 ტონამდე რქაწითელი, 50 000 ტონამდე საფერავი, დანარჩენი კი, სხვადასხვა ჯიშის ყურძენია.
დღეს კიტრის მოსავლის მიღებას ბევრი წინაღობა ახლავს, მათ შორის რადიაცია, მავნებლები და სოკოვანი დაავადებები. მაგრამ თუ შესაბამის პირობებს დავიცავთ, აუცილებლად კარგ მოსავალს მივიღებთ.
მაშ, ასე:
1. თესლი უნდა აიღოთ წინასწარ შერჩეული საღი ბუჩქიდან, ან იყიდოთ სპეციალიზებულ მაღაზიაში;
2. კიტრი დათესეთ შედარებით დაჩრდილულ ადგილებში, რადგან იგი ძალიან მგრძნობიარეა მზის სხივებისადმი;
3. თესლის ან ჩითილების დეზინფექციისთვის გამოიყენეთ კალიუმის პერმანგანატის 0,01%-იანი ხსნარი (10 გ – 100 ლ წყალზე) – თესლი დაასველეთ, გააშრეთ და დათესეთ. კალიუმის პერმანგანატის 0,5-1%-იან ხსნარში ამოავლეთ ჩითილის ფესვებიც სათბურში დარგვის წინ;
4. კიტრის ბარდი შპალერზე ან ფორჩხზე გაუშვით. ეს ხელს შეუწყობს აერაციას და შეამცირებს დაავადების რისკს;
5. დაავადების შემჩნევისთანავე დაავადებული ფოთლები შეაცალეთ და დაწვით;
6. კიტრის მავნებლებისა და დაავადებების წინააღმდეგ ჩაატარეთ: დაავადების გამოჩენისთანავე 1%-იანი ბორდოს ხსნარით შესხურება; გაიმეორეთ 10-12 დღის შემდეგ, ანდა შეწამლეთ 0,5%-იანი ხომეცინისა და 0,01%-იანი ბაილეტონის ნაზავით;
7. მოსავლის აღების შემდეგ ბარდის ნარჩენები შეაგროვეთ და დაწვით.
ყვავილობის პერიოდში კიტრის ბარდზე ხშირად წარმოიქმნება მამრობითი ყვავილები, ანუ ცრუ ყვავილები, რომლებიც ნაყოფს არ იძლევა. ამის მიზეზია დასათესად აღებული წინა წლის თესლი, რაც მიუღებელია არა მხოლოდ კიტრის, არამედ გოგრისა და ნესვის დათესვის შემთხვევაშიც. იმისათვის, რომ წარმოიქმნას მდედრობითი სქესის ყვავილები, ძირიდან, მეხუთე-მეექვსე ფოთლის შემდეგ, ბარდი უნდა მოწყვიტოთ. თუ დაგვიანებულია, მაშინ ბარდის ბოლო ნაწილი უნდა მოშორდეს, რომ განვითარდეს განტოტვილი ღერო, რომელიც გამოიღებს ნაყოფიერ ყვავილებს. მამრობითი ყვავილები საჭიროა დამტვერიანებისათვის. მცენარეზე ფოთოლი როგორც კი შეჭკნება, მაშინვე მორწყეთ. მოსარწყავად და ნიადაგის გასანოყიერებლად უმჯობესია საღამო ხანი. სასუქად ვიყენებთ წინასწარ მომზადებულ წუნწუხს.
კიტრი ხშირად უნდა მოირწყოს.
ზოგჯერ, განსაკუთრებით ზაფხულის ბოლოს, კიტრის ნაყოფი იღებს უცნაურ ფორმას: ხან ბოლო უწვრილდება, ხან კი პირიქით. საქმე ისაა, რომ ამ დროს მცენარე განიცდის რომელიმე საკვები ელემენტის ნაკლებობას. აზოტის ნაკლებობისას ნაყოფი ღია მწვანე ფერისაა და ზედა ნაწილი დავიწროებული აქვს. კალიუმის ნაკლებობისას პირიქით – ნაყოფს ბოლო უწვრილდება, ზედა ნაწილი კი უმსხვილდება. ეს რომ არ მოხდეს, უნდა მოვრწყოთ კალიუმის გვარჯილის წყალხსნარით. ეს სასუქი ერთდროულად შეიცავს აზოტისა და კალიუმის ნაზავს. თუ 10 ლ წყალში გახსნით 1 სუფრის კოვზ გვარჯილას და ყოველ 1მ2-ზე მოასხამთ, მდგომარეობა გამოსწორდება. მეორე პრობლემა გახლავთ ნაყოფის სიმწარე; ამის მიზეზია, როგორც წესი, გვალვიანი ამინდები: ნაყოფში ამ დროს გროვდება მწარე ნივთიერება – კუკუმბიტაცინი და კიტრი საჭმელად უვარგისი ხდება. ეს რომ თავიდან ავიცილოთ, მცენარე უნდა მოვრწყოთ ორ დღეში ერთხელ მაინც.
კიტრის ბევრი ჯიშია ცნობილი, რომელთაგან ჩვენში ძირითადად გვხვდება შვიდი:
1. მუხრანული – ადგილობრივი ქართული ჯიშია. ბარდი 3,5 მეტრამდე იზრდება, გლუვი და მწვანე მოელვარე ზედაპირის მქონე ნაყოფის სიგრძე 25-26 სმ-ია, დიამეტრი – 5-6სმ; ხშირად მის ბოლო მესამედს მოთეთრო ზოლები გასდევს. მაღალმოსავლიანი ჯიშია, ერთ მცენარეზე საშუალოდ 12-14 ნაყოფი ვითარდება.
მუხრანული საგვიანო ჯიშია; გამოიყენება ღია გრუნტსა და კვალსათბურში მოსაყვანად. ნაყოფი სასალათეა, დასამწნილებლად უვარგისი. კარგ მოსავალს იძლევა ტენიან და ჭარბტენიან ზღვისპირა რეგიონებში, ქვემო იმერეთში, მესხეთში, ქვემო ქართლსა (სამგორის ვაკე) და კახეთში (ალაზნის ვაკე).
2. ნეჟინური – უკრაინული ჯიშია. ძალზე დატოტვილი ბარდის საშუალო სიგრძე 140 სმ-ს შეადგენს. 10 სმ-მდე სიგრძისა და 5 სმ დიამეტრის მუქი მწვანე ნაყოფი წაგრძელებულ-კვერცხისებრი ან ცილინდრული ფორმისაა, წახნაგოვანი, მსხვილბორცვებიანი, ღია მწვანე ზოლებით, რომლებიც ნაყოფს მესამედზე ან ნახევარზე გასდევენ. უხვმოსავლიანი, გემრიელი, დასამწნილებლად საუკეთესო, ზოგიერთ დაავადებათა მიმართ გამძლე ჯიშია, თუმცა მოკრეფილი ნაყოფი მალევე კარგავს მწვანე ფერს. ძირითადად მოჰყავთ ქვემო ქართლში (სამგორის ვაკე, წალკის მუნიციპალიტეტი), მესხეთში, შიდა ქართლში (სამაჩაბლო), რაჭა-ლეჩხუმში, სვანეთსა და აჭარა-გურიაში.
3. უცვარულა (ნეროსიმი) – ძველი რუსული ჯიშია. ბარდის საშუალო სიგრძე 80-140 სმ-ია. საშუალო გემური თვისებების მქონე ნაყოფი მოგრძო-კვერცხისებრია ბლაგვი, გლუვი ბოლოთი, სიგრძით 11 სმ-მდეა, დიამეტრით 5სმ. კანი მუქი მწვანე აქვს, გასწვრივი ზოლებით, რომლებიც ნაყოფის ბოლოს გასდევს. ღივის ამოსვლიდან მსხმოიარობამდე 50-55 დღეა საჭირო. მაღალმოსავლიანი ჯიშია – 1 ჰა-ზე 200-800 ც მოდის. გამძლეა სოკოვან დაავადებათა მიმართ, კარგად ინახება და უძლებს გადატანას. გამოსადეგია, როგორც ღია, ისე დახურული გრუნტისთვის. კარგ მოსავალს იძლევა ქვემო ქართლის (თრიალეთის მთატყიან) და შიდა ქართლის (სამაჩაბლოს) რეგიონებში.
4. ჭროღა (რიაბჩიკი) – ადგილობრივი დონური ჯიშია. ბარდი გრძელი აქვს, ისხამს 12 სმ-მდე სიგრძის ცილინდრულ ნაყოფს მსხვილხორკლიანი, შავბუსუსიანი ზედაპირით. მისი საშუალო წონაა 100-160 გ, გვიან ყვითლდება, გემრიელია და დასამწნილებლად კარგია. დაავადებათა მიმართ მდგრადი, გვალვაგამძლე, მაღალმოსავლიანი ჯიშია, მაგრამ მომთხოვნი ნიადაგის ტენის მიმართ. ჭარბტენიან ადგილებში ზიანდება ბაქტერიოზით. კარგ მოსავალს იძლევა ქვემო ქართლის სარწყავ ველებზე.
5. მურომსკული 36 – რუსული ჯიშია. მცირედ დატოტვილი ბარდის სიგრძე 50-80 სმ-ია; აქვს ღია მწვანე კვერცხისებრი ნაყოფი სუსტად დაღარული ზედაპირითა და მკვეთრი ფერის ზოლებით. საადრეო ჯიშია, ნაყოფი მალე ყვითლდება.
ძირითადად მოჰყავთ ჯავახეთის მთაგორიან რეგიონებში, როგორც ღია, ისე დახურულ გრუნტში. კარგია დასამწნილებლად.
6. სენსაცია – აქვს გრძელი ბარდი. ცილინდრული ფორმის ნაყოფის საშუალო სიგრძე 19სმ, დიამეტრი 4,3 სმ-ია. მუქი მწვანე კანის ზედაპირი მსხვილბორცვიანია, ბოლო მესამედზე კი ღია ფერის ზოლები გასდევს. დაავადებებისა და გვალვის მიმართ გამძლე, მაღალმოსავლიანი ჯიშია, გამოსადეგია ღია გრუნტსა და კვალსათბურებში მოსაყვანად. მოყვანა მიზანშეწონილია: აჭარა-გურიის ტენიან და ჭარბტენიან ზღვისპირა რეგიონებში, მესხეთსა და კახეთში (ალაზნის ვაკე).
7. მსი-60 (ვირ-60) – ჯიში გამოყვანილია რუსეთში, ამერიკიდან მიღებული კოლექციური ნიმუშის `ჩინური გრძელნაყოფა 60~-ის პოპულაციიდან. კარგ მოსავალს იძლევა ზღვისპირა ჭარბტენიან რეგიონებში.
გარდა ზემოჩამოთვლილისა, საქართველოში ასევე გავრცელებულია შემდეგი ადგილობრივი ჯიშები:
8. გილანური – ბევრი აქვს საერთო მუხრანულ ჯიშთან, მაგრამ მაინც განსხვავებული ფორმაა. ბარდის სიგრძე დაახლოებით 4 მ-ია. ზრდადასრულებული, მუქი მწვანე პრიალა ზედაპირის მქონე ნაყოფი მუხრანულ კიტრზე დიდია – აღწევს 30 სმ-მდე, ახასიათებს გრძელი, 7სმ-მდე, როგორც წესი, მოკაკული ყელი.
სათესლე ნაყოფის სიგრძე 50 სმ-მდე აღწევს, ყველაზე ფართო ნაწილის დიამეტრი 9-10 სმ-ია. მუხრანულთან შედარებით, უფრო საგვიანო ჯიშია, ნაყოფსაც ნაკლებს ისხამს (7-9 ცალი), თუმცა მებოსტნეები კვალსათბურებში მაინც მის მოყვანას ამჯობინებენ გრძელი, ლამაზი ნაყოფის გამო.
9. შუშა კიტრი – მიღებული უნდა იყოს მუხრანული და გილანური ჯიშების შეჯვარებით, რადგან ორივეს ნიშნების მატარებელია, თუმცა სამეურნეო თვისებებით მათგან განსხვავდება. მუხრანულთან შედარებით, მოკლე – 23-25 სმ – ბარდი აქვს. 300 გ წონის მწვანე ნაყოფი ცილინდრული, გლუვი და სწორია. საშუალო-საგვიანო ჯიშია, მუხრანულსა და გილანურზე ადრე შემოდის. შუშა კიტრის კვალსათბურში დათესვიდან პირველ ნაყოფამდე საშუალოდ 70 დღეა საჭირო, მუხრანულისა და გილანურის – 90 დღემდე.
10. ახალციხური – როგორც ადგილობრივები უწოდებენ, `ლანგა კიტრი~, მესხეთში გავრცელებული ჯიშია. მუქი მწვანე ნაყოფის ფორმა ცილინდრულია, ბლაგვი წვერით, სიმწვანეს დიდხანს ინარჩუნებს; რბილობი მკვრივი და გემრიელია. მიეკუთვნება საგვიანო ჯიშებს.
11. ფოჩხის კიტრი – გურიაში, აჭარასა და სამეგრელოში გავრცელებული ჯიშია. გამოირჩევა მეტად გრძელი, დატოტვილი ბარდით, რის გამოც უდგამენ ფოჩხს (განტოტვილ საყრდენს), რომელზეც ეხვევა, ნაყოფი კი მიწას არ ეხება.
ხორკლიანი ზედაპირის მქონე ნაყოფი საკმაოდ გრძელი და მსხვილია, ცილინდრული ან მოხრილი ბლაგვი ბოლოთი; რბილობი საშუალოდ მკვრივი, ნაკლებად გემრიელი. საგვიანო ჯიშია, კარგად უძლებს დაავადებებსა და მავნებლებს.
დასავლეთ საქართველოში არსებობს აღნიშნული ჯიშის კიტრის მსგავსი ფორმები, მაგრამ მუხრანულ კიტრთან ერთდროულად თესვა-მოყვანამ მეტად ჭრელი პოპულაცია შექმნა.
კიტრის კულტურა კასრში
თუ მიწის ნაკვეთი არ გაგაჩნიათ და გაქვთ ფართო აივანი, დახვრიტეთ ძველი, უვარგისი კასრი ფსკერსა და გვერდებზე. ჩაყარეთ შიგ ნოყიერი მიწა, ჯერ ზედაპირზე, ხოლო შემდეგ გვერდებზე ჩათესეთ კარგი ჯიშის კიტრის თესლი, რომელიც წინასწარ დამუშავებულია ე.წ. ბაღის ხსნარში. ბაღის ხსნარი ასე მზადდება: 1ლ წყალში იხსნება 5გ საჭმელი სოდა ან 2გ ბორის მჟავა, ხსნარში ათავსებთ თესლებს და ჭურჭელს 24 საათის განმავლობაში დგამთ თბილ ადგილას. ასეთი პროცედურა ხელს უწყობს თესლის გაღივებას და აღმონაცენის განვითარებას. თესლების ჩათესვის შემდეგ მიწა კარგად დაასველეთ ოდნავ თბილი წყლით. ცოტა ხანში თქვენი კასრი მწვანედ „შეიფოთლება“, ფოთლებს შორის გამოჩნდება ყვითელი ყვავილები და, რა თქმა უნდა, ნაყოფები. ეს ლამაზიც არის და სასურველიც.
ინგლისში კიტრი მოჰყავთ მხოლოდ პოლიეთილენის ქვეშ ან მინით გადახურულ ორანჟერეებში. ნიადაგად იყენებენ ბზის ბარდანებს, რომლებზედაც თხელ ფენად აყრიან მიწასა და სასუქს, რწყავენ და თესავენ. ბზის ბარდანებში მორწყვის შემდეგ ტემპერატურა მატულობს, რაც ხელს უწყობს მცენარის აღმოცენება-განვითარებას.
სექტემბერი – მობრძანდა მადლიანი შემოდგომა
წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)
ტარხუნა მრავალწლოვანი მცენარეა, რომელიც გამოიყენება არა მხოლოდ მწვანილად, არამედ სანელებლადაც: მწნილისთვის არომატისა და სიმკვრივის მისაცემად, სალათების გემოს გასაუმჯობესებლად, არომატული ძმრის, მდოგვისა და სპირტიანი სასმელების (ნაყენების) მოსამზადებლად და სხვ.
ტარხუნა ბუჩქის სახით იზრდება და, თუ დროულად არ გადაიჭრა, 80 სმ-საც აღწევს. სიცივეს კარგად იტანს, ბარის რაიონებში ყინვებსაც უძლებს; ხარობს 10-15 წელიწადს. როგორც ბოსტნეული კულტურა, მოჰყავთ 4-5 წლის განმავლობაში, ვინაიდან მომდევნო პერიოდში მისი მოსავლიანობა მცირდება.
ტარხუნა ბუჩქის დაყოფითა და ყლორტის დაფესვიანებით მრავლდება. მაისში, როდესაც ყლორტების კრეფა მთავრდება, ბუჩქს ისე ანაწილებენ, რომ თითოეულს მომავალი ყლორტის საწყისი კვირტი გაჰყვეს. ყლორტები დასაფესვიანებლად იჭრება 15-20 სმ სიგრძეზე, ქვედა ფოთლები იკვეცება 5-6 სმ-ზე და ირგვება ფხვიერი მიწით, ტორფით ან წვრილი ქვიშით სავსე ყუთებში, რომლებიც თბილ და მყუდრო ადგილას თავსდება. დაფესვიანების შემდეგ ყლორტები მუდმივ ადგილას გადაირგვება ზემოაღნიშნული მანძილების გათვალისწინებით.
მოვლაში იგულისხმება: ნიადაგის გაფხვიერება, სარეველების მოცილება, დამატებითი გამოკვება და საჭიროების მიხედვით მორწყვა.
დღეს კიტრის მოსავლის მიღებას ბევრი წინაღობა ახლავს, მათ შორის რადიაცია, მავნებლები და სოკოვანი დაავადებები. მაგრამ თუ შესაბამის პირობებს დავიცავთ, აუცილებლად კარგ მოსავალს მივიღებთ.
წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)
ბოლო წლებში სასურსათო პროდუქტების ფასები მსოფლიოში მნიშვნელოვან ცვლადობას განიცდის. ეკონომისტებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების თქმით, ეს პროცესი უკვე აღარ განიხილება როგორც დროებითი რყევა — პირიქით, ის გლობალური სტრუქტურული ცვლილებების შედეგია.
სურსათზე ფასების მატება მრავალფაქტორული მოვლენაა.
განსაკუთრებული გავლენა იქონია შემდეგმა გარემოებებმა:
კლიმატური ცვლილებები – მოსავლიანობაზე პირდაპირი ზეგავლენა
გლობალური მიწოდების ჯაჭვების შეფერხება – განსაკუთრებით პანდემიისა და ომის ფონზე
ენერგომატარებლების გაძვირება – გაზრდილი წარმოების ხარჯები
გეოპოლიტიკური კონფლიქტები – სავაჭრო მარშრუტების დარღვევა
გლობალური ეკონომიკური არასტაბილურობა – გავლენა მოთხოვნა-მიწოდების ბალანსზე
გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) მიხედვით, 2015-დან 2025 წლამდე პერიოდში ყველაზე მკვეთრი ფასობრივი ზრდა მცენარეულ ზეთებზე და ცილოვან პროდუქტებზე დაფიქსირდა.
📊 ძირითადი მონაცემები:
მცენარეული ზეთი – დაახლოებით 70%-ით გაძვირდა
რძის პროდუქტები – ფასმა დაახლოებით 55%-ით მოიმატა
ხორცი – ზრდა შეადგენს 30%
მარცვლეული – საშუალოდ 10%-ით გაძვირდა
შაქარი – ზრდა შედარებით ზომიერია და 5%-ის ფარგლებშია
FAO-ს საქართველოს ოფისის წარმომადგენელი, ჯუბა მარუაშვილი განმარტავს, რომ მიმდინარე წელს შეინიშნება მნიშვნელოვანი ტენდენცია — მარცვლეულზე ფასების კლების მყარად ჩამოყალიბებული პროცესი.
მისი თქმით, ეს განპირობებულია:
მაღალი მოსავლიანობით ევროპის ქვეყნებსა და რუსეთში
დაბალი მოთხოვნით აზიისა და აფრიკის რეგიონებში
მარუაშვილი ამბობს:
„მარცვლეულზე ფასების შემცირება პოზიტიური ინდიკატორია, თუმცა ცალკეული კატეგორიები, როგორიცაა ხორცი, შაქარი და განსაკუთრებით პალმის ზეთი, კვლავ ზრდის ტრენდზეა.“
ექსპერტის განმარტებით, კოვიდ-პანდემიამ და უკრაინის ომმა სერიოზულად შეცვალა საერთაშორისო ვაჭრობის სტრუქტურა.
შედეგად, დაირღვა მიწოდების ჯაჭვი და მნიშვნელოვნად იმოქმედა საკვები პროდუქტების ღირებულებაზე.
თუმცა, 2022 წლის შემდეგ:
ფასებმა დაიწყო დაბალანსება,
გაიზარდა საწარმოო მარაგები,
და შემუშავდა ახალი სავაჭრო მექანიზმები.
FAO-ს მონაცემებით, მიმდინარე წელს:
მარცვლეულზე ფასები კლებას განაგრძობს,
სიმინდი გამონაკლისია – ფასის შენარჩუნება ან მცირე ზრდა მოსალოდნელია
ხორცზე, მცენარეულ ზეთზე და შაქარზე კი ზრდის ტენდენცია ფიქსირდება
🔮 FAO პროგნოზი 2025 წლისთვის:
მოსალოდნელია 3 მილიარდ ტონაზე მეტი გლობალური მარაგის შექმნა, რაც შეიძლება იქცეს სტაბილურობის გარანტად.
თუმცა, ორგანიზაცია აფრთხილებს:
თუ კლიმატური კატასტროფები ან გეოპოლიტიკური დაძაბულობა კვლავ განვითარდება, სურსათზე ფასის ზრდა კვლავ აქტუალური გახდება.
„ჯერ პანდემიამ და შემდეგ ომმა უკრაინაში თავიდან ბოლომდე დაარღვია მთელი მიწოდების ჯაჭვი და ის სავაჭრო შეთანხმებები, რომლებიც სახელმწიფოებს შორის გლობალურად არსებობდა. შესაბამისად ამან გამოიწვია არასტაბილურობა და ფასების მატება ყველა პროდუქტზე, თუმცა 2022 წლის შემდეგ ნელ-ნელა ფასებმა დაიწყო დაბალანსება.
2025 წლის მონაცემებს თუ ავიღებთ, განსაკუთრებით ბოლო 3 თვის მონაცემებზე დაყრდნობით, ვხედავთ, რომ ის საშუალო ქულა რომელიც დადგინდა, უცვლელია. კლების ტენდენცია გრძელდება მარცვლეულის თითქმის ყველა კატეგორიაზე გარდა სიმინდისა. ეს საშუალო ინდექსი წინა წელთან შედარებით მაინც მაღალია იმიტომ, რომ ის დააბალანსა ხორცზე, მცენარეულ ზეთზე და შაქარზე ფასების ზრდამ.
უნდა აღვნიშნოთ ის, რომ ზაფხულის პერიოდში მარცვლეულზე მიმდინარეობდა უწყვეტად კლება, რაც გამოწვეული იყო ჭარბ მოსავლიანობით ევროკავშირსა და რუსეთში და ასევე დაბალი მოთხოვნით აზიის და აფრიკის მხრიდან. ხოლო ხორცზე, შაქარზე და ზეთზე, განსაკუთრებით პალმის ზეთზე მოთხოვნა იზრდება და ამან შეამცირა ის კლების ტენდენცია, რაც ბოლო პერიოდში იყო.
მარცვლეული სტრატეგიული პროდუქტია და შესაბამისად ამიტომ ვამახვილებთ ამაზე ყურადღებას. მსოფლიოს მასშტაბით როცა პროგნოზებზე ვსაუბრობთ, 2025 წელს ფაოს აქვს გაკეთებული რეკორდული მაჩვენებლის პროგნოზირება, 3 მლრდ ტონა მარაგის შექმნას ვვარაუდობთ. თუ ეს ტენდენცია შენარჩუნებული იქნება და ადგილი არ ექნება კლიმატურ ცვლილებას ან პოლიტიკურ მოვლენებს, მაშინ ფასის ზრდას არ ველით,“ – განაცხადა „საქმიანი დილის“ ეთერში მარუაშვილმა.
მარცვლეული რჩება სტრატეგიულ პროდუქტად,
ფასების კლების მიუხედავად, უნდა გავითვალისწინოთ შეიძლება მოხდეს უეცარი მერყეობა
სხვა კატეგორიებში, განსაკუთრებით ცხიმებზე და ცილოვან პროდუქტებზე, მომხმარებლებს, სავარაუდოდ, მოუწევთ მაღალი ფასების გადახდა მინიმუმ რამდენიმე თვე მაინც
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
იაპონიის კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ოთხფეხა მეგობარი განსაკუთრებით დიდ გავლენას 65 წელს ზემოთ ადამიანებზე ახდენს. პირველ რიგში, ძაღლის ყოლა სახლიდან რეგულარულად გასვლის სიხშირეს ზრდის, რაც ხშირად ხანდაზმულების სოციალიზაციისა და ცხოვრების აქტიური წესის წინაპირობა ხდება. ეს არაპირდაპირი გარემოებები, როგორც მეცნიერები ამბობენ, საბოლოოდ, დიდწილად განაპირობებს ტვინის აქტივობისა და დემენციის განვითარების რისკების ალბათობას.
”ამ კვლევამ აჩვენა, რომ ფიზიკური აქტივობა, მათ შორის ვარჯიშის ჩვევა და სოციალური მონაწილეობა ძაღლების ყოველდღიური მოვლის საშუალებით, შეუძლია თავიდან აიცილოს დემენცია ხანდაზმულებში”, – წერენ ავტორები.
ცნობისთვის, დემენციის წამყვან მიზეზად ალცჰაიმერი მიიჩნევა. ყველაზე გავრცელებული სიმპტომებია მეხსიერების დაკარგვა, აზროვნების უნარის დაქვეითება, პრობლემების გადაჭრის უუნარობა, მეტყველების დარღვევა. ალცჰაიმერი უმეტესად 65 წლის ზემოთ ასაკის ადამიანებში გვხვდება.
ახალი მუნიციპალური ავტობუსების და მარშრუტების პრეზენტაცია, რუსთაველებს რუსთავის მერმა ნინო ლაცაბიძემ და რუსთავის მაჟორიტარმა დეპუტატმა საქართველოს პარლამენტში ირაკლი შატაკიშვილმა წარუდგინეს.
პრეზენტაციას რუსთავის მერის მოადგილეები, საკრებულოს ფრაქცია ,,ქართული ოცნების წევრები“, მუნიციპალური ავტოტრანსპორტის საწარმოს წარმომადგენლები და რუსთაველი სტუდენტები ესწებოდნენ.
,, საქართველოს ხელისუფლების დახმარებით და ჩვენი გუნდის ერთიანობით, რუსთაველებისთვის მიცემული კიდევ ერთი პირობა შევასრულეთ და რუსთავიდან თბილისის მიმართულებით, მგზავრთა გადაყვანის ათწლეულების პრობლემა გადაწყვეტილია. 70 ახალი ავტობუსიდან, რომლებიც სპეციალურად რუსთავი- თბილისის მარშრუტზე რუსთაველების კომფორტული მგზავრობის მიზნით შევიძინეთ, უკვე რუსთავშია და, მოსახლეობას ხვალიდან მოემსახურება. შესრულებულია მოსახლეობის კიდევ ერთი თხოვნა, პირველივე მარშრუტი, ძველი რუსთავიდან, ქიმიკოსთა სპორტული კომპლექსის მიმდებარე ტერიტორიიდან, სპორტის სასახლის მიმდებარე ტერიტორიამდეა განსაზღვრული. მნიშვნელოვანია, რომ რუსთავის ახალი მუნიციპალური ავტობუსები, დედაქალაქში ბასლაინის ხაზზე იმოძრავებენ, რაც თბილისში გადაადგილებას კიდევ უფრო კომფორტულს გახდის. ძალიან მალე ამოქმედდება კიდევ 3 ახალი მარშრუტი, ძალაში რჩება, უკვე მოქმედი ისნის მიმართულებაც და ჯამში, რუსთავიდან თბილისის მიმართულებით, რუსთაველები 5 სხვადასხვა გეზით შეძლებენ დედაქალაქში გამგზავრებას. კიდევ ერთხელ დიდ მადლობას ვუხდი საქართველოს პრემიერ- მინისტრს, მთავრობას, საპარლამენტო გუნდს და ჩვენს რუსთაველ პარლამენტარებს, რომ არა, ამ ადამიანების თანადგომა, ამ კიდევ ერთი ახალი შესაძლებლობის გაჩენას ჩვენი ქალაქისთვის, ვერ შევძლებდით”, – განაცხადა რუსთავის მერმა ნინო ლაცაბიძემ.
პირველი მარშრუტი, რომელიც ხვალიდან ამოქმედდება, ძველი რუსთავიდან, ქიმიკოსთა სპორტული კომპლექსის მიმდებარე ტერიტორიიდან, სპორტის სასახლის მიმდებარე ტერიტორიამდე განისაზღვრა. რუსთავის მუნიციპალური ტრანსპორტის რეფორმის ამ მნიშვნელოვანი ეტაპის დასრულების შემდეგ, რუსთავიდან თბილისის მიმართულებით, მუნიციპალური ტრანსპორტი, ჯამში 5 სხვადასხვა მარშრუტზე გადაიყვანს მგზავრებს – ოთხ ახალ და მეხუთე, უკვე არსებულ ისნის მიმართულებაზე.
,, ჩვენი გუნდის უმთავრესი პრიორიტეტი, მოსახლეობისთვის კომფორტული და უსაფრთხო გარემოს შექმნა, ჩვენს ქალაქებსა და სოფლებში ინფრასტრუქტურის განვითარება და მოსახლეობის თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი სერვისებით უზრუნველყოფაა. პრობლემა, რომელიც არ უნდა იდგეს თანამედროვე ქალაქში და რომელიც, რუსთაველებს სამწუხაროდ ათწლეულების განმავლობაში გვქონდა, ფაქტობრივად გადაწყვეტილია. დღეიდან, ჩვენს სტუდენტებს, რომელთა ნაწილიც პრეზენტაციასაც დაესწრო და დედაქალაქში დასაქმებულ ათასობით რუსთაველს ეცოდინება, რომ სასწავლებელში, თუ სამსახურში წასვლა, მისთვის პრობლემა აღარ არის. ხვალიდან, ახალი ავტობუსების პირველი ნაკადი, სტაბილურად იმოძრავებს ზუსტად იმ მარშრუტზე, რა მოთხოვნაც ჩვენს თანაქალაქელებს ჰქონდათ. სულ მალე, კი ამ მარშრუტს, კიდევ 3 მიმართულება დაემატება. ჩვენი ხელისუფლების და გუნდის ევროპული არჩევანი, სწორედ ასეთი პროექტების განხორციელებაში გამოიხატება. ევროპული გზა, ევროპულ, თანამედროვე ქალაქებზე გადის და ჩვენ, მოსახლეობის მხარდაჭერით, ძალას არ ვიშურებთ, რომ სწორედ ასეთი ქალაქი და ქვეყანა შევქმნათ,”- განაცხადა საქართველოს პარლამენტში რუსთავის მაჟორიტარმა დეპუტატმა ირაკლი შატაკიშვილმა.
რუსთავის ახალი მუნიციპალური ავტობუსები, დედაქალაქში ბასლაინის ხაზზე იმოძრავებენ, რაც თბილისში გადაადგილებას კიდევ უფრო კომფორტულს გახდის. მგზავრობის საფასურის გადახდა, საბარათე სისტემით- რუსთავი ქარდით, საქართველოს და თი-ბი-სი ბანკის ბარათებით იქნება შესაძლებელი. დამტკიცებულია სოციალური პაკეტიც, რომლის მიხედვითაც, სტუდენტების და შშმ პირებისთვის, შეღავათიანი ტარიფია განსაზღვრული. რუსთავის ახალი მუნიციპალური ავტობუსების მოძრაობის გრაფიკი, დედაქალაქის გაჩერებების ელექტრონულ ტაბლოებზეც იქნება დატანილი. დამტკიცებულია კიდევ 3 ახალი მარშრუტი: უნივერსიტეტის მაღლივ კორპუსამდე, რომელიც ვაკესაც გაივლის, რკინიგზის სადგურამდე და დიდუბის ავტოსადგურამდე. აღნიშნულ მარშრუტებზე სამოძრაოდ განსაზღვრული ავტობუსები, ეტაპობრივად შემოვა ქალაქში.
რუსთავიდან თბილისის მიმართულებით, მგზავრებს, თანამედროვე, შშმ პირებზე ადაპტირებული, ეკოლოგიურად სუფთა მუნიციპალური ტრანსპორტი მოემსახურება.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
© SheniEkimi.ge
