მარცვლოვანი კულტურების განოყიერება
მოსავლიანობის ასამაღლებლად მეტად მნიშვნელოვანია სასუქების გამოყენება. მრავალი ცდისა თუ სამეცნიერო დაკვირვების შედეგად დადგენილია, რომ 1 ჰა ნიადაგზე 18-20 ტ ნაკელისა და მინერალური სასუქის სრული დოზით შეტანა მარცვლეულის მოსავალს 5-8 ც-დან 10-15 ც-მდე ზრდის.
საშემოდგომო ხორბლის განოყიერება
ნათესებში გამოიყენება როგორც ორგანული: ნაკელი, ტორფი, კომპოსტი და სიდერატები, ანუ მწვანე სასუქები, ისე მინერალური: აზოტიანი, ფოსფორიანი და კალიუმიანი სასუქები. გარდა ამისა, მჟავე რეაქციის ნიადაგებზე შეაქვთ კირი, ხოლო მლაშეზე – თაბაშირი.
საშემოდგომო ხორბლისთვის განკუთვნილი ნაკვეთის ერთ ჰა-ზე ძირითადი ხვნის დროს შეაქვთ 165-265 კგ ამონიუმის სულფატი, 220-340კგ სუპერფოსფატი და 60-100 კგ ქლორკალიუმი, ხოლო კულტივაციის დროს – 165-265 კგ ამონიუმის სულფატი და 70-110 კგ სუპერფოსფატი.
ხორბლის სათესი მანქანით თესვის დროს უპრიანია, თესლთან ერთად მწკრივში მარცვლისებური სუპერფოსფატის შეტანაც 1 ჰა-ზე 0,5-0,8ც ოდენობით. სასუქისა და ხორბლის მარცვლები ერთნაირი ზომისა და სიმკვრივის უნდა იყოს, რათა თესვის დროს არ დაიშალოს და გამოთესვა არ შეაფერხოს.
საშემოდგომო ხორბლის მიმართ ეფექტიანია ძირითადი ხვნის დროს ნაკელის ღრმად ჩახვნა. მწირ და ჰუმუსით ღარიბ ნიადაგებში 1 ჰა-ზე შეაქვთ 30-40 ტ ნაკელი, შედარებით ნოყიერ ნიადაგში კი – 20-30 ტ. ნაკელი მოფანტვისთანავე უნდა ჩაიხნას, რათა საკვები ნივთიერებები არ დაიკარგოს.
საშემოდგომო ხორბლის მოსავლიანობის გასაზრდელად საჭიროა ნათესების გამოკვება აზოტიანი და ფოსფორიანი სასუქებით, რაც, უმჯობესია, ჩატარდეს ადრე გაზაფხულზე, ნიადაგის გალღობამდე. 1 ჰა-ზე გამოკვების სავარაუდო ნორმაა 80-135 კგ ამონიუმის სულფატი და 110-155 კგ სუპერფოსფატი, ანდა 4-5 ტ გადამწვარი ნაკელი, 20-30 ც ფრინველის სკინტლი ან 5-6 ტ წუნწუხი. გამოკვების წინ 1 წილი წუნწუხი უნდა გაზავდეს 10 წილ წყალში და ნიადაგში სპეციალური მანქანით იქნეს შეტანილი. ამავე პროპორციით (1:10) წყალში ზავდება ფრინველის სკინტლიც; გამხმარი და დაფშვნილი სახით 3 წილ მიწასთან (1:3) ერთად სათესით ან ხელით ნიადაგს უნდა შეერიოს.
შესანიშნავ შედეგს იძლევა 1 ჰა-ზე 3-5 ც ნაცრის შეტანა, ოღონდ დაუშვებელია მისი შერევა ამონიუმის სულფატთან ან გვარჯილასთან. სასუქების შეტანის დამთავრებისთანავე ჯეჯილი უნდა დაიფარცხოს.
საგაზაფხულო ხორბლის განოყიერება
საგაზაფხულო ხორბლისთვის საჭირო ადვილად ხსნადი მინერალური სასუქები შეაქვთ მზრალის (შემოდგომით მოხნული, გაზაფხულზე დასათესად გამზადებული მიწა) კულტივაციის დროს ან თესვისწინა ფარცხვისას. მზრალის კულტივაციის დროს შესატანი სასუქის სავარაუდო ნორმებია: 1 ჰა-ზე 150-200 კგ სუპერფოსფატი და 40-60 კგ ქლორიანი კალიუმი, ხოლო თესვისწინა დამუშავებისას 1 ჰა-ზე 150-250 კგ ამონიუმის სულფატი და 70-110 კგ სუპერფოსფატი. მზრალად ხვნის დროს შესაძლებელია ნაკელის შეტანაც, რომელიც გუთნით ღრმად უნდა ჩაიხნას. მწირ, ჰუმუსით ღარიბ ნიადაგებს ანოყიერებენ 30-40 ტ ნაკელით, ხოლო შედარებით ნაყოფიერს – 20-30 ტ. საგაზაფხულო ხორბლის თესვისას 1 ჰა-ზე 10კგ თესლთან ერთად შეაქვთ გრანულარული სუპერფოსფატიც.
სიმინდის განოყიერება
ცნობილია სიმინდის განოყიერების სამი ხერხი: ძირითადი განოყიერება, თესვისას მწკრივში განოყიერება და გამოკვება.
ძირითადი განოყიერების დროს იყენებენ ფოსფორ-კალიუმიან სასუქებსა და ნაკელს. სასუქები მთელ ფართობზე თანაბრად მოიბნევა ხელით ან მანქანით. სასუქის შეტანა გაცილებით ეფექტურია მოხვნის წინ, თესვისწინა კულტივაციამდე ან დაფარცხვის წინ.
სიმინდის კვადრატულ-ბუდობრივი თესვისას 1 ჰა-ზე შეაქვთ სასუქი შემდეგი რაოდენობით: 20-30 კგ სუპერფოსფატი, 15-20 კგ ამონიუმის გვარჯილა და 10-15 კგ ქლორიანი კალიუმი, რაც თითოეულ ბუდნაში ნარევის 2-3 გ-ს შეადგენს.
სიმინდის გამოკვება ტარდება ერთხელ ან ორჯერ აზოტიანი, ფოსფორიანი და ორგანული სასუქებით, რომლებიც შეაქვთ რიგებს შორის ხელით ან მანქანით. ნიადაგური და კლიმატური პირობების გათვალისწინებით 1 ჰა-ზე გამოიყენება 30-40 ტ ნაკელი. ნაკელის ნაკლებობის შემთხვევაში 1 ჰა-ზე შეაქვთ 8-10 ტ, ხოლო თითოეულ ბუდნაში თესვისას – 200-250 გ ნაკელი.
სუსტ მჟავე და ნეიტრალურ ნიადაგებზე სიმინდი უკეთესად იზრდება და კარგ მოსავალს იძლევა. მჟავე რეაქციის ნიადაგებზე შეაქვთ 3-4 ტ დაფქული კირქვა, რომელსაც ნიადაგის ზედაპირზე მოაბნევენ და ღრმად ჩახნავენ. ამგვარად შეტანილი კირი 10-20 წლის მანძილზე მოქმედებს.
მწკრივში თესვისას 1 ჰა-ზე შეაქვთ: 50-75კგ ამონიუმის სულფატი, 50-75 კგ სუპერფოსფატი და 20-30 კგ ქლორიანი კალიუმი. თესვის დროს უპრიანია გრანულარული სუპერფოსფატის გამოყენება.
სიმინდის გამოსაკვებად სასუქის შეტანისთანავე ტარდება რიგთაშორისების კულტივაცია – გათოხნა და რწყვა. სიმინდის გამოსაკვებად საუკეთესოა ფრინველისა და პირუტყვის ნაკელი. 1 ჰა-ზე შეაქვთ 2-3 ც სკინტლი და 4-5 ტ ნაკელი. ნაკელისგან ამზადებენ წუნწუხსაც – აზავებენ წყალში პროპორციით 1:10 და რამდენიმე დღით ტოვებენ დასადუღებლად. სიმინდის თითოეულ ძირზე შეაქვთ 0,5-1 ლ წუნწუხი და კვლებს მიწას აყრიან.
ხორბალი – პური დედამიწის მცხოვრებთა დაახლოებით მესამედის ძირითადი საკვებია
