კომპოსტის დამზადება

ბოსტნეულის უხვი და მაღალხარისხოვანი მო­სავლის მისაღებად აუცილებელია ნიადაგში სასუქის შეტანა. საუკეთესო სასუქი, რომელიც, გარდა იმისა, რომ ნიადაგს ამდიდრებს მცენარისათვის აუცილებელი ელემენტებით, აუმჯობესებს მის სტრუქტურას, არის გადამწვარი ნაკელი. ხოლო თუ მასზე ხელი არ მიგიწვდებათ, თავადვე შეგიძლიათ მოამზადოთ ორგანული სასუქი – კომპოსტი, რომლის დამზადებისა და ხმარების წესსაც ქვემოთ გთავაზობთ.
კომპოსტის დასამზადებლად გამოიყე­ნება სხვა­დასხვა სახის მცენარეული ნარჩენი, ოღონდ ეს ნარჩენი არ უნდა იყოს დაავადებული და შხამ­ქიმიკატებით დაბინძურებული. არ შეიძლება ასევე კომბოსტოს თიაქრით დაავადებული ფესვები, დაავადებული ხახვის ბოლქვები, ფიტოფტოროზით დაავადებული კარტოფილის მიწისზედა ნაწილები; ამგვარი ნარჩენები უმჯობესია დაწვათ და გამოიყენოთ ნაცრის სახით.
საკომპოსტედ მომზადებული მცენარეული ნარ­ჩენების გროვა კარგად უნდა ნიავ­დებოდეს, იყოს ყოველთვის ტენიანი, რათა გროვაში წარ­მოქმნილმა სითბომ დროულად მოამზადოს ორგანული მასა. გროვის ფუძე უნდა იყოს 1 მ2, სიმაღლე 1-1,2 მ. უმჯობესია, საკომპოსტე მასა მოთავსდეს ძველ ყუთში ან მავთულბადეში.
15-25 სმ-იან ნარჩენების პირველ ფენას დაეყრება 2-3 სმ ბაღის მიწა და ცოტაოდენი კირი მჟავე რეაქციის გასანეიტრალებლად. ასე მეორდება მანამ, სანამ გროვა არ მიაღწევს 1-1,2 მ. მას ზემოდან კიდევ დაეყრება მიწის თხელი ფენა და გადაეფარება პოლიეთილენის ნაჭერი. როგორც წესი, კომპოსტი მზად იქნება 5-6 თვის შემდეგ. ამგვარად, გაზაფხულზე გასუფთავებული ნაკ­ვეთის ნარჩენებისგან შეგიძლიათ დაამზადოთ ორგანული და მინერალური სასუქი, რომელსაც შემოდგომით შეიტანთ ნიადაგში.

როგორ უნდა დარგოთ ხის ან ბუჩქის ნერგი

წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)

#datashvil #drpkhakadze #sheniambebi #shenisofeli

გარგარი

საქართველოში აღრიცხულ კურკოვან კუ­ლ­­ტურათა შორის გარგარის გავრცე­ლე­ბის არეალი არც ისე დიდია. გვხვდება: ქართლში (გორის და კასპის რაიონებსა და თბი­­­ლი­სის გარეუბნებში), კახეთში (თელავის, გურჯაანი­სა და ლაგოდეხის რაიონებში). და­ნარ­­ჩენ რა­იონებში გვხვდება ცალკეული ხეების სახით. ამ ძვი­რფასი კულტურის გავ­რცე­ლე­ბის სიმ­ცირის მიზეზი გა­რემო პირობებისადმი მი­სი დიდი მოთხოვ­ნი­ლებებია. საქმე ისაა, რომ გა­ზაფხულის ყინვების მიმართ მეტად მგრძნობიარეა მისი ყვავილი. გაზაფხუ­ლის თბილ დღეებს შეუძლია გამოიწვიოს ადრეული ვეგეტაცია, პირველ რიგში, საყვავი­ლე კვირტის გაშლა. თბილ ამინდებს ხშირად მოსდევს ტემპერატურის დაცემა 2-3ºჩ-მდე, რაც იწვევს ყვავილების დაღუპვას. ასეთი შემთხვევა გან­საკუთრებით ხშირია დასავლეთ საქართვე­ლოში, რის გამოც გარგარის კულტურა ან საერთოდ არ იძლევა მოსავალს ან კანტიკუნტად. ამიტომაც არის გარგარი დასავლეთ საქართველოსთვის იშვიათობა.
მიუხედავად გარგარის ამგვარი „ჭირვეული“ ხასიათისა, მას, როგორც ერთ-ერთ უძვირფასეს კულტურას, ჩვენს ბაღში მაინც უკავია საპატიო ადგილი თუნდაც იმიტომ, რომ ქიმიური შემცველობით მისი ნაყოფი შეუდარებელია: შეიცავს 20%-მდე შაქრებს, 2,6%-მდე ვაშლისა და ლიმონის მჟავებს, პექტინს და დიდი რაოდენობით – A, B1 და B2 ვიტამინებს.
გარდა იმისა, რომ გარგარი გემრიელი ხი­ლია, მისგან უამრავი პროდუქტი მზადდება: ხილ­ფა­ფა, მურაბა, კომპოტი და საუკეთესო ჩი­რე­ბი, როგორც უკურკო, ისე კურკიანი.
გარგარის კურკა შეიცავს 40%-მდე ცხიმოვან ზეთს, რომელიც თავისი თვისებებით ახლოს დგას ნუშის ზეთთან. კურკის ნაჭუჭისგან ამზადებენ გააქტიურებულ ნახშირს, აგრეთვე საუკეთესო შავ საღებავს ხალიჩების წარმოებისათვის.
მრავლდება მყნობით. საძირეებად გამოიყე­ნება: ჭერმის, ტყემლის, იშვიათად ნუშის, ქლი­ავის, ატმისა და ღოღნოშოს საძირეები.
გარგარი ირგვება შემოდგომით 7X5 მ-ზე. სი­­ნათლის მოყვარულია, გვალვაგამძლე. კარგად ვი­თარდება ფხვიერ, ნორმალურად ტენიან ნი­ადაგზე. მოსავალს იძლევა 30-40 წლის განმავლობაში.
საქართველოში გავრცელებული გარგარის ჯიშებია:
ალიპრიალა – ძალიან მსხვილი ნაყოფია, ზომით 6,0ხ5,8 სმ-მდე, წონა 97,8 გ
აღჯანაბადი – საშუალო სიდიდის ნაყოფია, ზომით 4,7ხ4,6 სმ-მდე, წონა 42 გ
აბუთალიბი (სინონიმი: აბრიკოსი) – ნაყო­ფი ბოლოში წაწვეტებულია
ტაბარზა – წითელლოყა ნაყოფი ნარინჯისფერია
შალახი (სინონიმი: ლიმონისებრი) – მსხვი­ლი ნაყოფია, ზომით 5,0ხ4,5 სმ-მდე, წონა 85 გ
სპიტაკი – ძალიან წააგავს საქართველოში გავრცელებულ აღჯანაბადის ჯიშს
წითელლოყა (სინონიმი: ერევნული) – საშუალო სიდიდის ნაყოფია, ზომით 4,6ხ4,8 სმ-მდე, წონა 50 გ,
შირაზული – საშუალო სიდიდის ნაყოფია, ზომით 55ხ44,6 სმ-მდე

მართლაც ბაღის მშვენებაა ვარდისფრად მოყვავილე „კაბით“ შემოსილი ბაღის „პ­ატარძა­ლი“ – ატამი

წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)

#datashvil #drpkhakadze #sheniambebi #shenisofeli

პესტიციდები წარმოადგენს აგროქიმიკატების ჯგუფში შემავალ ნივთიერებებს, რომელთა მთავარი დანიშნულება მავნებლების განადგურებაა.

სასოფლო-სამეურნეო მცენარეებს, ასევე უკვე აღებულ მოსავალს, დაცვა სჭირდება სამი ძირითადი სახის საფრთხისგან, როგორებიცაა დაავადებები, მწერები და სარეველები, ასევე ნემატოდებისა და მღრღნელებისგან.

გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის მონაცემების მიხედვით, სექტორი ყოველწლიურად მოსავლის საშუალოდ 40%-დე სწორედ მავნე ორგანიზმების გამო კარგავს, რაც რისკს უქმნის მსოფლიოს მზარდი პოპულაციის სასურსათო უსაფრთხოებას.

მეორე მხრივ, პესტიციდების არამდგრადი გამოყენება ზიანს აყენებს გარემოს, ბიომრავალფეროვნებასა და ადამიანთა ჯანმრთელობას.

საქართველოში, სადაც სოფლის მეურნეობა განვითარების ისეთ სტადიაზეა, როდესაც ექსტენსიური წარმოებიდან ინტენსიურ რელსებზე გადადის, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი, რომ ფერმერები თავიდანვე მიეჩვიონ ამ ტოქსიკური ნივთიერებების გონივრულად მართვას.  მითუმეტეს, რომ ევროკავშირთან დაახლოების გზაზე, ამ საკითხს უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება როგორც სურსათის უვნებლობის, ასევე შრომის უსაფრთხოების, ნარჩენების მართვის, გარემოსა და ბიომრავალფეროვნების დაცვის მხრივ.