შავი მუხუდო ნიადაგს ბუნებრივად ამდიდრებს
— ის ჰაერიდან აზოტს ითვისებს და მიწაში აგროვებს, რაც შემდეგ სხვა კულტურებისთვის სასუქის როლს ასრულებს
მატყლი ვენახში? მატყლი რა შუაშია ღვინოსთან?
მატყლი ვენახში?
მატყლი რა შუაშია ღვინოსთან?
მულჩირება — ვენახის მოვლის თანამედროვე სტანდარტი – ნიადაგზე, ვაზის ძირის გარშემო მატყლი იფინება ზემოდან.
რომელ სათესლე მასალას ირჩევენ ფერმერები და რატომ? -აუცილებელი ვიცოდეთ
რომელ სათესლე მასალას ირჩევენ ფერმერები და რატომ?
რა არის აუცილებელი ვიცოდეთ და გავითვალისწინოთ სათესლე მასალისა და პრეპარატების შერჩევის პროცესში!
რატომ ყვითლდება, მაისში ფოთოლი?
მაისში მცენარის ფოთლის გაყვითლება ხშირად უკავშირდება კვების დეფიციტს, მორწყვის დარღვევას, ფესვის დაზიანებას, ღამის სიცივეს, სოკოვან დაავადებებს ან მავნებლებს.
პრობლემა მნიშვნელოვანია როგორც დეკორატიული მცენარეების, ისე ბაღისა და მცირე მეურნეობის კულტურებისთვის, რადგან ფოთლის ფერი მცენარის ჯანმრთელობის ერთ-ერთი პირველი ინდიკატორია [1].
მოვლენების აღწერა
გაზაფხულის ბოლოს, განსაკუთრებით მაისში, მცენარეები აქტიურ ზრდის ფაზაში შედიან. ამ პერიოდში მათ სჭირდებათ საკვები ელემენტები, სტაბილური ტემპერატურა, სწორად შერჩეული მორწყვა და ფესვების კარგი აერაცია. თუ რომელიმე პირობა ირღვევა, ფოთოლზე ხშირად ჩნდება გაყვითლება, რომელსაც აგრონომიულ პრაქტიკაში ქლოროზს უწოდებენ [1].
ქლოროზი ნიშნავს ფოთლის ქსოვილის გაყვითლებას ქლოროფილის შემცირების გამო. ქლოროფილი ის პიგმენტია, რომელიც ფოთოლს მწვანე ფერს აძლევს და ფოტოსინთეზისთვის აუცილებელია [2].
მაისში ფოთლის გაყვითლების გავრცელებული მიზეზებია რკინის დეფიციტი, აზოტის ნაკლებობა, ზედმეტი ან არასაკმარისი მორწყვა, მიწის გამკვრივება, ფესვის ჩახუთვა, დაბალი ღამის ტემპერატურა, მიკროელემენტების დეფიციტი, სოკოვანი დაავადებები, მავნებლები და სასუქის გადაჭარბებული დოზა.
კონტექსტი და ფონი
ფოთლის გაყვითლება ყოველთვის ერთსა და იმავე მიზეზს არ ნიშნავს. ზოგჯერ პრობლემა კვებით დეფიციტს უკავშირდება, ზოგჯერ კი ფესვთა სისტემის დაზიანებას ან ნიადაგში ჟანგბადის ნაკლებობას. სწორედ ამიტომ, მცენარის მკურნალობამდე პირველ რიგში საჭიროა მიზეზის დადგენა.
რკინის დეფიციტის დროს ხშირად ყვითლდება ახალგაზრდა ფოთლები, ხოლო ძარღვები შედარებით მწვანე რჩება [3]. აზოტის ნაკლებობისას კი გაყვითლება ხშირად ქვედა, უფრო ძველი ფოთლებიდან იწყება, რადგან მცენარე აზოტს ძველი ქსოვილებიდან ახალ ზრდაში გადაანაწილებს [4].
ზედმეტი მორწყვა ფესვებს ჟანგბადს უკარგავს. ასეთ პირობებში მცენარე ვერ ითვისებს საკვებ ელემენტებს და ფოთოლი ყვითლდება. პირიქით, წყლის ნაკლებობის დროს მცენარე სტრესში გადადის, ფოთლები ჭკნება, ხმება ან ფერს კარგავს.
დეტალები და ფაქტები
სპეციალისტები ფოთლის გაყვითლების შეფასებისას რამდენიმე ნიშანს აკვირდებიან: რომელი ფოთლები ყვითლდება, როგორია გაყვითლების ფორმა, რჩება თუ არა ძარღვები მწვანე, არის თუ არა ფოთოლზე ლაქები, მავნებლები ან სოკოვანი დაზიანება.
რკინის დეფიციტი ხშირად ვითარდება მაშინ, როცა ნიადაგში რკინა არსებობს, მაგრამ მცენარე მას ვერ ითვისებს. ამის მიზეზი შეიძლება იყოს ნიადაგის მაღალი მჟავიანობა ან ტუტე რეაქცია, ზედმეტი წყალი, ფესვის დაზიანება ან ცივი ნიადაგი [3].
აზოტის დეფიციტი მცენარის ზრდას ანელებს. ფოთლები ღია მწვანე ან ყვითელი ხდება, მცენარე სუსტდება და შესაძლოა ნაკლები ყვავილი ან ნაყოფი გამოიღოს [4].
ფესვის ჩახუთვისას პრობლემა ხშირად ნიადაგის გამკვრივებით ან ქოთანში წყლის დაგროვებით იწყება. ასეთ დროს აუცილებელია ნიადაგის გაფხვიერება, დრენაჟის შემოწმება და მორწყვის რეჟიმის შეცვლა.
მაისში ღამის სიცივე განსაკუთრებით აზიანებს სითბოსმოყვარულ მცენარეებს. საღამოს მორწყვამ შეიძლება ფესვთა ზონა გააცივოს და მცენარის სტრესი გააძლიეროს. ამიტომ ცივ ღამეებში უმჯობესია მორწყვა დღის პირველ ნახევარში.
სოკოვანი დაავადებების შემთხვევაში ფოთოლი ხშირად მხოლოდ ყვითელი არ არის — მასზე ჩნდება ლაქები, დაზიანებული კიდეები ან მუქი უბნები. ასეთ ფოთოლს ხშირ შემთხვევაში მწვანე ფერი აღარ უბრუნდება და საჭიროა მისი მოცილება, რათა დაავადების გავრცელება შემცირდეს.
მავნებლების დროს ფოთლის ქვედა მხარეს შეიძლება შეინიშნოს ტკიპები, ბუგრები ან სხვა მწერები. მათი ზემოქმედება მცენარეს ასუსტებს და ფოთლის გაყვითლებას იწვევს.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საერთაშორისო აგრონომიული და უნივერსიტეტების საკონსულტაციო წყაროები ფოთლის გაყვითლებას მცენარის სტრესის ერთ-ერთ მთავარ ნიშნად განიხილავენ. ილინოისის უნივერსიტეტის გაფართოების სამსახურის მიხედვით, ქლოროზის მიზეზი შეიძლება იყოს ცუდი დრენაჟი, დაზიანებული ფესვები, ნიადაგის გამკვრივება, მაღალი ტუტიანობა ან საკვები ელემენტების დეფიციტი [1].
კოლორადოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის მასალებში რკინის ქლოროზი აღწერილია როგორც მდგომარეობა, როცა ფოთოლი ყვითლდება, მაგრამ ძარღვები მწვანედ რჩება. წყარო ხაზს უსვამს, რომ რკინა აუცილებელია ქლოროფილის ფორმირებისთვის [2].
სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის მონაცემებით, აზოტი მცენარის ზრდისა და ქლოროფილის ფორმირებისთვის ერთ-ერთი ძირითადი ელემენტია; მისი დეფიციტი ხშირად ფოთლების გაყვითლებას და ზრდის შეფერხებას იწვევს [4].
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში მაისი მცენარეთა აქტიური ზრდის პერიოდია, თუმცა ამავე დროს ხშირია ტემპერატურული მერყეობა, არათანაბარი ნალექი და ქოთნის ან ეზოს მცენარეებში მორწყვის რეჟიმის შეცდომები. ეს პირობები ფოთლის გაყვითლების რისკს ზრდის.
ქალაქებში მცენარეები ხშირად ქოთნებში ან შეზღუდულ ნიადაგში იზრდება, სადაც ფესვებს ნაკლები სივრცე აქვს. ასეთ გარემოში ზედმეტი წყალი, უხარისხო დრენაჟი და სასუქის არასწორი დოზირება განსაკუთრებით სწრაფად იწვევს პრობლემას.
საინფორმაციო მასალების გავრცელება მნიშვნელოვანია, რადგან მცენარეთა მოვლის შესახებ პრაქტიკული, გადამოწმებული ინფორმაცია ხშირად ხელს უწყობს როგორც საოჯახო მებაღეობის, ისე მცირე მეურნეობების უკეთ მართვას. მსგავსი თემების გაშუქება საზოგადოებისთვის სასარგებლოა ისეთი მედიისთვისაც, როგორიცაა www.sheniambebi.ge, რადგან სეზონური მოვლის საკითხები ფართო აუდიტორიას ეხება.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
მაისში ფოთლის გაყვითლება მცენარის ზოგადი სიგნალია და არა ერთი კონკრეტული დიაგნოზი. მიზეზის სწორად განსაზღვრა აუცილებელია, რადგან რკინის დეფიციტის დროს საჭიროა კვების კორექცია, ზედმეტი მორწყვისას — წყლის რეჟიმის შეცვლა, სოკოვანი დაავადებისას — დაზიანებული ფოთლის მოცილება და შესაბამისი დამუშავება, ხოლო მავნებლების დროს — მავნებლის კონტროლი.
ყველა ყვითელი ფოთოლი მწვანე ფერს აღარ იბრუნებს. თუ გაყვითლება გამოწვეულია რკინის ან მიკროელემენტების ნაკლებობით, მდგომარეობის გამოსწორების შემდეგ ახალი ან ნაწილობრივ დაზიანებული ფოთლები შეიძლება გაუმჯობესდეს. თუ მიზეზი სოკოვანი დაავადება, ფესვის დაზიანება, ზედმეტი სასუქი ან ხანგრძლივი წყლის სიჭარბეა, დაზიანებული ფოთოლი ხშირად უნდა მოცილდეს.
მცენარის მდგომარეობის შეფასებისას მთავარი პრინციპია დაკვირვება: ნიადაგის ტენიანობა, ფოთლის დაზიანების ფორმა, ფესვის მდგომარეობა, ტემპერატურული პირობები და მავნებლების არსებობა ერთად უნდა შეფასდეს.
წყაროები
- University of Illinois Extension. Chlorosis. ხელმისაწვდომია: https://extension.illinois.edu/plant-problems/chlorosis
- Colorado State University Extension. Iron Chlorosis of Woody Plants. ხელმისაწვდომია: https://extension.colostate.edu/resource/iron-chlorosis-of-woody-plants/
- Utah State University Extension. Preventing and Treating Iron Chlorosis in Trees and Shrubs. ხელმისაწვდომია: https://extension.usu.edu/forestry/trees-cities-towns/tree-care/preventing-iron-chlorosis
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. Fertilizer and Plant Nutrition Bulletin. ხელმისაწვდომია: https://www.fao.org/4/a0443e/a0443e.pdf
- University of Nebraska–Lincoln Extension. Moisture Problems for Trees and Other Landscape Plants. ხელმისაწვდომია: https://water.unl.edu/article/lawns-gardens-landscapes/moisture-problems-trees-and-other-landscape-plants/
მოწვეულ სტუმრებს, ღვინის პროფესიონალებს, HoReCa და ღვინით ვაჭრობის სფეროს წარმომადგენლებს შესაძლებლობა ჰქონდათ გასცნობოდნენ ქართული ღვინის მრავალფეროვნებას, ღვინის წარმოების ტრადიციულ მეთოდებსა და ქართული მეღვინეობის კულტურას
ღვინის ეროვნული სააგენტოს და საფრანგეთის რესპუბლიკაში საქართველოს საელჩოს მხარდაჭერით, პარიზში, მიშელინის ვარსკვლავის მფლობელ რესტორანში „Episode“ ქართული ღვინის პრეზენტაცია-დეგუსტაცია გაიმართა.
ქართული ღვინის წარდგენას ღვინის ეროვნული სააგენტოს სადეგუსტაციო კომისიის თავმჯდომარე ანა გოდაბრელიძე და ღვინისა და გასტრონომიის ექსპერტი ქრისტოფ ლაველი უძღვებოდნენ.
მოწვეულ სტუმრებს, ღვინის პროფესიონალებს, HoReCa და ღვინით ვაჭრობის სფეროს წარმომადგენლებს შესაძლებლობა ჰქონდათ გასცნობოდნენ ქართული ღვინის მრავალფეროვნებას, ღვინის წარმოების ტრადიციულ მეთოდებსა და ქართული მეღვინეობის კულტურას.
ღონისძიებას საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საფრანგეთის რესპუბლიკაში ირაკლი ყურაშვილი და ღვინის ეროვნული სააგენტოს თავმჯდომარის მოადგილე თამთა ყველაიძე დაესწრნენ.
აღნიშნული ღონისძიება მიმდინარე კვირაში საფრანგეთში ქართული ღვინის მეორე წარდგენაა, პრეზენტაცია-დეგუსტაცია ასევე სასტუმროში „Ritz Paris“ გაიმართა.
ქართული ღვინის ცნობადობის ზრდა და საერთაშორისო ბაზრებზე მისი პოპულარიზაცია ღვინის ეროვნული სააგენტოს საქმიანობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებას წარმოადგენს. სააგენტო 2013 წლიდან აქტიურად ახორციელებს მარკეტინგულ და სარეკლამო კამპანიებს სხვადასხვა ქვეყანაში, მათ შორის მეღვინეობით გამორჩეულ საფრანგეთში, სადაც ქართული ღვინისა და განსაკუთრებით ქვევრის ღვინის მიმართ მოთხოვნა ეტაპობრივად იზრდება.
ინფორმაციას ღვინის ეროვნული სააგენტო ავრცელებს.
ღვინის გლობალური მოხმარება 1957 წლის შემდეგ ყველაზე დაბალ ნიშნულამდე დაეცა
ვაზისა და ღვინის საერთაშორისო ორგანიზაციის (OIV) მონაცემებით, 2025 წელს მსოფლიოში 208 მილიონი ჰექტოლიტრი ღვინო დაილია. ეს 2,7%-ით ნაკლებია 2024 წლის მაჩვენებელზე და 14%-ით ნაკლები 2018 წელთან შედარებით.
OIV-ში ამ ტენდენციის მთავარ მიზეზებად ცხოვრების წესის ცვლილება და ეკონომიკური გაურკვევლობა დაასახელეს.
ორგანიზაციის მონაცემებით, გერმანიასა და აშშ-ში (რომელიც ღვინის გასაღების უმსხვილესი ბაზარია) მოხმარება წლის განმავლობაში 4,3%-ით შემცირდა. საფრანგეთში კლება 3,2%-ია, იტალიაში მოხმარება 9,4%-ით დაეცა. ყველაზე დიდი ვარდნა – 13% ჩინეთში დაფიქსირდა.
OIV-ის ანგარიშის მიხედვით, 2025 წელს ღვინის სმა უფრო მეტად დაიწყეს პორტუგალიაში, ბრაზილიასა და იაპონიაში.
გაიზარდა ქართული თხილის საექსპორტო ფასი – წელს თხილს კარგი ფასი ექნება
გაიზარდა ქართული თხილის საექსპორტო ფასი – ექსპერტები 10 წლის წინანდელ რეკორდს პროგნოზირებენ
საქართველოში თხილის ფასმა საექსპორტო ბაზრებზე მნიშვნელოვნად მოიმატა. წლევანდელი მაჩვენებლები მიანიშნებს, რომ ფასი წინა წელთან შედარებით დაახლოებით 15%-ით არის გაზრდილი, ხოლო ბაზარზე არსებული დინამიკა შესაძლებლობას ქმნის, რომ ის 2014 წლის მაქსიმუმებს მიუახლოვდეს.
ფასის ზრდის ძირითადი ფაქტორი – კლიმატური ცვლილებები თურქეთში
როგორც „ჯეო-ნათსის“ ხელმძღვანელი ჯენერ ბელქანია განმარტავს, მთავარი ფაქტორი თურქეთში გაზაფხულზე მომხდარი ყინვებია, რომლის შედეგადაც თხილის კვირტები დაზიანდა. თურქეთის მოსავალი სავარაუდოდ მხოლოდ 60%-ს შეადგენს, რაც საერთაშორისო ბაზარზე მიწოდების კლებას ნიშნავს. ექსპერტების შეფასებით, ეს ცვლილება მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ფასზე როგორც საერთაშორისო, ასევე ადგილობრივ ბაზრებზე.
თამარ მეფის ხსენების დღე – 14 მაისს თამარობა აღინიშნება
14 მაისს საქართველოში ქართული ეკლესიის მიერ წმინდანად შერაცხული მეფე თამარის ხსენების დღე აღინიშნება. ამ დღეს საქართველოს ავტოკეფალიის აღდგენიდან, 1917 წლიდან აღნიშნავენ.
წმინდა მეფე თამარი ფარავდეს,ქართველ ერს და სრულიად საქართველოს.გილოცავთ ყველას უდიდესი მეფის დღეს,შეგვეწიოს მისი ძალა და მადლი.
თამარი XII-XIII საუკუნეების მიჯნაზე მოღვაწეობდა. იგი 12 წლის ასაკში ავიდა ტახტზე და 5 წელი მამასთან, გიორგი III-თან ერთად მართავდა სახელმწიფოს. თამარის გამეფების წელსვე (1184წელს) სახელმწიფო საკითხებთან დაკავშირებით დაპირისპირება გაჩნდა. გაჩნდა სამოქალაქო ომის დაწყების საშიშროება, მაგრამ თამარმა მოახერხა მოწინააღმდეგეს მის წინაშე მუხლი მოეყარა, სანაცვლოდ თვითონაც მოუწია დათმობებზე წასულიყო.
როგორ ადგენენ არქეოლოგები ჩონჩხის სქესს?
სხვაობა ფორმასა და ზომას შორის – ეს მთავარი ასპექტებია, რომლებსაც არქეოლოგები ჩონჩხის სქესის დადგენის დროს ითვალისწინებენ, თუმცა მათი თქმით, ეს ასპროცენტიან სიზუსტეს არ იძლევა.
ბიოლოგიური ანთროპოლოგის ქეილი ბესტის თქმით, მამაკაცების ჩონჩხი საშუალოდ 15%-ით უფრო მსხვილი და მაღალია, ვიდრე ქალის. სქესის დადგენის სიზუსტე კი 80-90%-ს შეადგენს.
„უფალმა თავისი კაცთმოყვარეობით შეგვინახა, გადაგვარჩინა და დღემდე მოგვიყვანა – გავაძლიეროთ ღვთისგან ბოძებული უდიდესი საუნჯე – მართლმადიდებელი სარწმუნოება და ღვთისმშობლისადმი წილხვდომილი ჩვენი სამშობლო“-მეუფე შიო
„ჩვენი წინაპრები მუდამ ცდილობდნენ, ეპასუხათ მოწოდებისთვის და ამ გზით ევლოთ. ამიტომაც, უფალმა თავისი მადლითა და კაცთმოყვარეობით შეგვინახა, გადაგვარჩინა და დღემდე მოგვიყვანა და თუ გვინდა, რომ ამიერიდანაც, მომავალშიც გადავრჩეთ ამ მიწიურ ცხოვრებაშიც, როგორც ერი, და მარადიულ ცხოვრებაშიც გავხდეთ იმ დიდი საღვთო სიყვარულის თანაზიარნი, რომელიც ასე უხვად გამოავლინა უფალმა იესო ქრისტემ, უნდა ვეცადოთ, ამ გზით ვიაროთ“, – განაცხადა მახათას ივერიის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხატის სახელობის ტაძარში ქადაგებისას საპატრიარქო ტახტის მოსაყდრემ, სენაკისა და ჩხოროწყუს მიტროპოლიტმა, შიომ (მუჯირი).
იგი მიესალმა ტაძარში მყოფ პრეზიდენტს, პრემიერ-მინისტრს, დედაქალაქის მერს, პარლამენტისა და მთავრობის წევრებს და ყველას წმინდა მოციქულ ანდრია პირველწოდებულის საქართველოში შემოსვლისა და ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლისადმი საქართველოს წილხვდომილების დღესასწაული მიულოცა. ამასთან, ტაძარში შეკრებილთ სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, ილია II-ის ლოცვა-კურთხევა გადასცა.