ბალნეოლოგიური კურორტი – სასმელად და აბაზანებისთვის
ნასაკირალი ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტია მის ტერიტორიაზე არსებული მინერალური წყლების გამო. ტყის კორომში, სადაც გავრცლებულია რცხილა, წიფელი, წაბლი, თხმელა და სხვა, მოედინება გოგირდ-წყალბადის შემცველი ქლორიდულ ნატრიუმიანი წყლები. წყალი გამოიყენება წყლის აბაზანებისათვის (გულ-სისხლძარღვთა, საყრდენ-სამოძრაო აპარატის, პერიფერიული ნერვებისა და გინეკოლოგიური პროფილის დაავადებათა სამკურნალოდ), აგრეთვე სასმელად (კუჭის ქრონიკულ დაავადებათა სამკურნალოდ). სეზონი იწყება ივნისიდან.ნასაკირალის იმ ტერიტორიებზე, რომელიც ისტორიულად ძიმითელ მემამულე მესუ გოგელიას ეკუთვნოდა გაშენდა ნასაკირალის სამკურნალო წყლების კურორტი. გადმოცემის თანახმად გლეხმა ნახა, რომ პირუტყვი ხარბას სვამდა მლაშე წყალს. მან წყალი გასასინჯად მიუტანა დვაბზუელ მღვდელ მჟავანაძეს, რომლმაც გაგზავნა წყალი შესაფასებლად ოდესის ლაბორატორიაში. კურორტის მოწყობა 1927-29 წლებში დაიწყო. 1970 წლისთვის კურორტი წელიწადში 3200 დამსვენებელს იღებდა.
ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორები: სუსტად სულფიდური, ქლორიდულ- ნატრიუმიანი მინერალური სუბთერმული და ჰიპოთერმული წყლები, საერთო მინერალიზაციით 3,8 – 7,8 გ/დმ3;
მკურნალობის სახეობები: მინერალური წყლის აბაზანები და მიღება (დალევა).
სამკურნალო ჩვენებები: საყრდენ-მამოძრავებელი, პერიფერიული ნერვული სიტემისა და გინეკოლოგიური პროფილის დაავადებები. კუჭის ქრონიკულ დაავადებებისას რეკომენდებულია წყლის სასმელად გამოყენება.
რა სარგებლობა მოაქვს ბალნეოლოგიურ კურორტებზე დასვენებას?
ბალნეოლოგიური კურორტის ძირითადი სამკურნალო ფაქტორია მინერალური წყაროს წყალი, რომელსაც სასმელად და აბაზანებისთვის იყენებენ. ნახშირმჟავა წყლის ცნობილი კურორტებია ბორჯომი, საირმე, ჯავა და სხვა. სასმელ მინერალურ წყალს იყენებენ საჭმლის მომნელებელი ორგანოების, ღვიძლის, თირკმელების და სხვა დაავადებათა სამკურნალოდ. აბაზანებით მკურნალობენ სახსრების, პერიფერიული ნერვული სისტემის, კანის, გინეკოლოგიურ დაავადებებს, აგრეთვე- გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ზოგიერთ სნეულებას
გაიცანით 27 წლის გურული ფერმერი, რომელმაც მოცვის პლანტაციები გააშენა და თავის კუთხეში, სწორედ ამ კულტურის განვითარებაზე ზრუნავს
27 წლის გურული ფერმერი, რომელმაც მოცვის პლანტაციები გააშენა
გაიცანით 27 წლის გურული ფერმერი – გია გობრონიძე, რომელმაც სულ რამდენიმე წელია, რაც მოცვის პლანტაციები გააშენა და თავის კუთხეში, სწორედ ამ კულტურის განვითარებაზე ზრუნავს
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
მცენარეთა დაცვის საშუალებები და დრო
მცენარეთა დაცვის საშუალებები და დრო
კვირტის გაშლამდე. ალბათ უკვე ჩატარებული გაქვთ ის უპირველესი და აუცილებელი სამუშაოები, რასაც მამულის სანიტარიული დამუშავება ჰქვია: გამხმარი და დაავადებული ხე-ბუჩქების ამოძირკვა, ხმელი და დამტვრეული ტოტების მოხერხვა და მავნებელთა ბუდეებიანად დაწვა. თუ აქამდე ვერ მოასწარით, არც ახლაა დაგვიანებული, ოღონდ დააჩქარეთ, რადგანაც ბაღის ქიმიური დამუშავების დროა. როცა საშუალო დღიური ტემპერატურა +5ºჩ-ია, შეწამლეთ ნიტროფენითა და ოლეოკუპრიტით, შეძლება მათი შემცვლელების გამოყენებაც. ეს ღონისძიება თავიდან აგაცილებთ მოზამთრე მავნებლების კვერცხების, ტკიპებისა და ბუგრების გამოღვიძების საშიშროებას. ამ საშუალებებით მცენარეები იწამლება 2-3 წელიწადში ერთხელ.
კვირტის გაშლიდან ყვავილობამდე. კვირტების გაშლისთანავე ხეების ქვეშ დააფინეთ ცელოფანი, ჩამობერტყეთ გრძელცხვირას ხოჭოები და გაანადგურეთ. ეს პროცედურა ტარდება, როცა ჰაერის ტემპერატურა + 10ºჩ-ია, სასურველია _ 2-3-ჯერ.
შეწამლეთ ხეხილი ქვემოთ ჩამოთვლილი პრეპარატებიდან ერთ-ერთით: ბენზოფოსფატით, კარბოფოსით, კილზარით, რევიკურტით ან პერმეტრინით და დაზღვეული იქნებით ვაშლის ყვავილჭამიას მავნე მოქმედებისაგან.
ვაშლისა და მსხლის ქეცის საწინააღმდეგოდ საუკეთესო საშუალებაა ბორდოს 3%-იანი ხსნარი, ოღონდ იმ შემთხვევაში, თუ მანამდე არ გამოგიყენებიათ ნიტროფენი.
ყვავილობის დასაწყისიდან მისი დამთავრების შემდეგ. თუ კვირტის გაშლამდე ხეები არ ჩამოგირეცხავთ ბორდოს 3%-იანი ხსნარით, ყვავილობის დასაწყისშივე შეწამლეთ ბორდოს 1%-იანი ხსნარით.
ტკიპების, ბუგრებისა და სხვა მავნებლების საწინააღმდეგოდ ბორდოს ხსნარის შემცვლელ პოლიქრომს ჩაამატეთ ქვემოთ ჩამოთვლილ ნივთიერებათაგან ერთ-ერთი: პერმეტრინი, ბენზოფოსფატი, კარბოფოსი, კილზარი.
მუხლუხების წინააღმდეგ მეტად ეფექტურია: ბიტოქსიბაცილინი, ლეპიდოციდი ან დენდრობაცილინი.
ყვავილობის დამთავრებისთანავე ხეების ძირში დაფენილ ცელოფანზე ჩამობერტყეთ ვაშლის მხერხავათი დაზიანებული ნაყოფი და გაანადგურეთ. ქეცის წინააღმდეგ შეწამლეთ 1%-იანი ბორდოს ხსნარით. მსხლის ხეები ტკიპების წინააღმდეგ დაამუშავეთ გოგირდოვანი პრეპარატით.
ყვავილობის დამთავრებიდან 15-20 დღის შემდეგ ვაშლისა და მსხლის ხეები შეწამლეთ კარბოფოსით, ბენზოფოსფატით, რევიკურტით, პერმეტრინით ან ბიოპრეპარატებით – ბიტოქსიბაცილინით, დენდრობაცილინით ან ლეპიდოციდით. შეიძლება ჩამოთვლილი პრეპარატები შეცვალოთ უახლესი, უფრო ეფექტური საშუალებებით.
ხეების შტამბებს შემოახვიეთ გოფრირებული შესაფუთი ქაღალდი ან ჯვალო, გასინჯეთ ყოველ 7-10 დღეში ერთხელ, საღამო ხანს, და შიგ დაგროვილი ნაყოფჭამიას მუხლუხები გაანადგურეთ. ეს გახლავთ ერთ-ერთი მეტად ეფექტური ღონისძიება, რომელიც ტარდება ყვავილობის დამთავრებიდან 25 დღის შემდეგ. ამავე პერიოდში ტარდება ნაყოფჭამიას წინააღმდეგ მეორე წამლობა პერმეტრინით, კარბოფოსით, კილზარით ან რევიკურტით, ხოლო 30 დღის შემდეგ – ბენზოფოსფატით.
ფოთოლცვენის შემდეგ შტამბზე ნახვევები შეხსენით და მწერები გაანადგურეთ. ჩამოცვენილი ფოთლები მოფოცხეთ, დაწვით ან ღრმად ჩამარხეთ. გაფხიკეთ შტამბისა და ტოტების დაზიანებული ნაწილები და შეათეთრეთ კირით: 2კგ ჩამქრალ და გაცრილ კირს დაამატეთ 1კგ თიხამიწა ან ახალი ნაკელი, გახსენით 10 ლ წყალში და წაუსვით ფუნჯით.
რა თქმა უნდა, ზემოჩამოთვლილი სამუშაოები ბევრ დროსა და ენერგიას მოითხოვს, მაგრამ ამგვარი შრომა ყოველთვის ფასდება უხვი და ჯანსაღი მოსავლით.
წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)
მკვდარი სოფელი ანატორი – აკლდამებში ამოწყვეტილი სოფელი პირიქითა ხევსურეთში, ისტორიული ცნობები ხევსურთა თავგანწირვაზე, რომლებმაც ხეობა ჩაკეტეს და საქართველო შავი ჭირის მძიმე ეპიდემიისგან იხსნეს
მკვდარი სოფელი ანატორი – აკლდამებში ამოწყვეტილი სოფელი პირიქითა ხევსურეთში
ანატორი – საქართველოში, პირიქითა ხევსურეთის მთებში, შატილიდან მხოლოდ 3 კილომეტრში, მდებარეობს ერთ-ერთი ყველაზე იდუმალი და ტრაგიკული ადგილი – ანატორი. დღეს უკვე მიტოვებული სოფელი, თავის დროზე მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული და კულტურული ცენტრი იყო, სადაც წარსული საუკუნეების უჩვეულო და შემაძრწუნებელი ისტორიები მკაფიოდ იკვეთება.
სოფელი, რომელიც ეპიდემიამ გაანადგურა
ლეგენდის თანახმად, ანატორში მე-18 საუკუნეში მომხდარმა მძვინვარე ეპიდემიამ – რომელსაც ადგილობრივები “ჟამს” უწოდებდნენ – სრულიად გაანადგურა მოსახლეობა. ავადმყოფობის გავრცელების შემდეგ, მაცხოვრებლები თვითონ მიდიოდნენ სოფლის გარეთ მდებარე აკლდამაში და ელოდნენ სიკვდილს. ისინი, ვინც აქამდე დაიღუპნენ, აკლდამის თაროებიდან ძირს ჩამოყრიდნენ, რათა ადგილი ახალ მიცვალებულებს დაეთმოთ.
უნიკალური აკლდამური დაკრძალვის წესი
ანატორის აკლდამები ქვისგან ნაშენები პატარა ნაგებობებია, შიგნით ორ-სამ იარუსად თაროებია მოწყობილი. სწორედ აქ ასვენებდნენ გარდაცვლილებს. ათწლეულების განმავლობაში აკლდამებში დაგროვდა არაერთი ადამიანის ნეშტი. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად აღმოჩენილია ხის ჭურჭელი, შუა საუკუნეების მონეტები, სამკაულები და საბრძოლო ინვენტარი, რაც ანატორის კულტურულ და ისტორიულ ღირებულებას კიდევ უფრო ამძაფრებს.
ანატორის ჯვარი – ლეგენდა რისხვაზე და სასჯელზე
ადგილობრივი გადმოცემები ამ ტრაგედიას მხოლოდ ეპიდემიას კი არა, ღვთის რისხვასაც უკავშირებენ. სოფლის ზემოთ, კავკასიონის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდებარეობდა ხევსურეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სალოცავი – ანატორის ჯვარი. თქმულების თანახმად, ერთმა მაცხოვრებელმა ხატს ისარი ესროლა. ამის შემდეგ თემი დაისაჯა და მრავალი კაცი მოულოდნელად დაავადდა და გარდაიცვალა.
კიდევ ერთი ლეგენდა გვიყვება, რომ ანატორის ჯვარი ალავერდიდან იყო გადმოსული და სოფელში ბინადრობდა. ერთ მჭედელს, თურმე, მისი დაბმა და ლურსმნის ჩაჭედება განუზრახავს. ხატს ეს შეურაცხყოფად აღუქვამს და “ჟამი” გაუჩენია, რომელმაც სოფელი გაანადგურა.
დღემდე შემორჩენილია ხატის ნიში და ე.წ. ხატის ტყე, სადაც ადგილობრივები ყოველ ამაღლებას სალოცავად იკრიბებიან.
ანატორი – გზაჯვარედინი ჩრდილო კავკასიისკენ
გარდა თავისი მისტიკური წარსულისა, ანატორი სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ადგილას მდებარეობს. აქ კვეთს ერთმანეთზე რამდენიმე მნიშვნელოვანი გზა: ჩეჩნეთიდან, ინგუშეთიდან, დაღესტნიდან, თუშეთიდან და ქართლ-კახეთიდან წამოსული ბილიკები. ეს მას რეგიონულ გადაკვეთის წერტილად აქცევდა, რაც სავაჭრო და სამხედრო თვალსაზრისითაც მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა.
დაასკვნა: ანატორი – მიტოვებული სოფელი, რომელიც არ უნდა დავივიწყოთ
ანატორი არის ადგილი, სადაც წარსულის ხმა ჯერ კიდევ ისმის. მისი ტრაგიკული ისტორია, არქიტექტურული მემკვიდრეობა და უნიკალური რწმენა-მართვის ტრადიციები საქართველოს კულტურულ რუკაზე უნიკალურ ადგილად აქცევს. თუ გსურს, იპოვო სიჩუმე, შეიგრძნო ხევსურეთის სული და შეეხო იდუმალ წარსულს – ანატორი აუცილებლად უნდა მოინახულო.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
აჭარული შაირის მოსმენისას, რთულია არ აცეკვდე…
ნიკოლოზ ნონიაშვილი – მცენარეებზე და ცხოველებზე შეყვარებული თვითნასწავლი მხატვარი დუშეთიდან…
სეს: 2023 წელს სურსათისა და სასმელი წყლის 5000-ზე მეტ ნიმუშში დარღვევების მაჩვენებელი 12 %-ს შეადგენს
სურსათის ეროვნულმა სააგენტომ 2023 წლის მონიტორინგის შედეგების შეჯამება დაასრულა. გასული წლის განმავლობაში, მონიტორინგის ფარგლებში აღებული და ლაბორატორიაში გამოსაკვლევად გადაგზავნილია სურსათისა და სასმელი წყლის 5000-ზე მეტი ნიმუში. გამოვლინდა 624 შეუსაბამობა და დარღვევების მაჩვენებელმა 12% შეადგინა (2022 წელს დარღვევების მაჩვენებელი 15% იყო).
კვლევა ჩატარდა სხვადასხვა მაჩვენებელზე, მათ შორის, დარღვევა არ გამოვლენილა პესტიციდებზე აღებულ მცენარეული და ცხოველური სურსათის 374, ტრანსცხიმებზე გამოკვლეულ 88 და გმო-ზე აღებულ 30 ნიმუშში, ტყვიის შემცველობაზე გამოკვლეული ცხოველური წარმოშობის სურსათისა და ბავშვთა კვების 180 ნიმუშში; კალიუმის შემცველობა არ დაფიქსირებულა ქათმის ხორცის 30 ნიმუშში და სტაფილოკოკური ენტეროტოქსინი არ აღმოჩნდა ყველის 30 ნიმუშში.
რაც შეეხება დარღვევებს – ლისტერიაზე აღებული 195 ნიმუშიდან დარღვევა გამოვლინდა ერთ ნიმუშში; სალმონელაზე აღებული 600-ზე მეტი ნიმუშიდან გამოვლინდა 5 დარღვევა. საღებავების შემცველობაზე აღებული 109 ნიმუშიდან დარღვევა გამოვლინდა კეტჩუპის, აჯიკისა და სუნელ-სანელებლის 6 ნიმუშში, დარღვევების შესახებ ინფორმაცია, ლაბორატორიული კვლევის შედეგების მიღებისთანავე განთავსდა სურსათის ეროვნული სააგენტოს ოფიციალურ ვებგვერდზე (https://nfa.gov.ge/Ge/IdentifiedViolations/474
https://nfa.gov.ge/Ge/IdentifiedViolations/483).
ადამიანის ჯანმრთელობისა და რისკების თავიდან აცილების მიზნით, 2024 წელს სურსათის უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლის მასშტაბები იზრდება; წლიური მონიტორინგის პროგრამის შესაბამისად, დაგეგმილია 6000 ნიმუშის/სინჯის აღება ორგანოლეპტიკური, მიკრობიოლოგიური, პარაზიტოლოგიური, ტოქსიკოლოგიური, ფიზიკურ-ქიმიური, რადიოლოგიური, დაავადებების ან/და სხვა მაჩვენებლების გამოსაკვლევად.
2023 წლის მონიტორინგის შედეგები იხილეთ სააგენტოს ვებგვერდზე: https://nfa.gov.ge/Ge/StateControl
ინფორმაციას სურსათის ეროვნული სააგენტო ავრცელებს.
ფატიმა წოტოიძე – ქალი, რომელსაც „შატილის ასულო“ მიეძღვნა
იქ დარჩა ჩემი ლამაზი, ტანაშოლტილი ქალია. პირიმზის ეშხი,სიტურფე, მის ღიმილს დაუფარია, სხვამ არ წამართვას ლამაზი, მთებო გეჭიროთ თვალია.
იქ დამრჩა ტიალი გული სადაც გოროზი მთებია…“- ეს არის იოსებ ლონგიშვილის ლექსი (1962 წ), რომელიც მეუღლეს, ფატიმა წოტოიძეს მიუძღვნა. გააგრძელეთ კითხვა
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
რას აღნიშნავს ხინკლის ფორმა, 19 ნაოჭი და რატომ ითვლება ის ქართულ კერძად
“ფეისბუქის” მომხმარებელი, დავით დადიანი ქართული სამზარეულოს გვირგვინის – ხინკლის ჩვენს ქვეყანასთან საინტერესო იდენტიფიცირებას ახდენს. თუ რატომ აქვს ამ ცომეულს ცხრამეტი ნაოჭი, ბორჯღალოს ფორმა და რისთვის არის საჭირო ინგრედიენტი – ძირა.
მთავარი მაინც ხინკლის ფორმაა, ჩვენს დალოცვილ წინაპარს უბრალოდ კი არ მიუზელ-მოუზელია, არამედ ყველაფერში აზრი ჩაუდია;
ხინკლის ზედა მხარე ბორჯღალია – მზის სიმბოლო და უნდა ჰქონდეს ცხრამეტი ნაოჭი, რაც ყველაზე მეტად ადასტურებს მის ქართულობას, რადგან ქართულ ასომთავრულ ანბანში მე-19-ე ასონიშანი არის “რაე“ Ⴐ ბორჯღალისა და მზის ნიშანი, ზუსტად ამიტომ ჩადო ქართველმა თავის მეხსიერებაში “ხინკალი, ხინკალი, ხინკალი-ცხრამეტნაოჭიანი” და ამაში ვერავინ შეგვედავება!
მისი მეორე მხარე კი დისკოა, ანუ სავსე მთვარის სიმბოლო, ბარაქის მომტანი (ხორციელი).
ამ ორი მნათობის სიმბოლო თავსდება ქვაბში, რომელიც სამყაროს სიმბოლოა ამ მოცემულ მომენტში, წყალი კი ის პირვანდელი მყარი და ქვაბმა უნდა იბრუნოს, როგორც ცის თაღმა. (პრაქტიკული დანიშნულება: ქვაბის ტრიალი-რომ არ მიიკროს ხინკალი, ნაოჭები – რათა მათში დაგროვდეს ხორცის ქაფი).
ხინკალი ეს არის კერძი, რომელიც ასახავს მიწათმოქმედთა და მწყემსთა ერთობას, რადგან მის მოსამზადებლად საჭიროა ხორბლის ფქვილი და ხორცი, (ასევე ძირა, მარილი, პილპილი, სატევარი , წყალი და ცეცხლი.)
ხინკლის დეტალები და მათი მნიშვნელობა გვიდასტურებს, რომ ის ქრისტიანობამდელია და უდავოდ კავკასიური – ქართული.
განვიხილოთ დეტალურად: ხორბალი – მოგეხსენებათ, რომ მიწათმოქმედება (პირველად მსოფლიოში) ჩაისახა და განვითარდა კავკასიის, კერძოდ ახლანდელი საქართველოს ტერიტორიაზე 10 000 წლის წინ, G2a ჰაპლოჯგუფის მატარებელი ადამიანების მიერ, რომელთა შთამომავლობაც დღემდე უწყვეტად ცხოვრობს საქართველოში, (მეც და ესე იგი ყველა ამ G2a ჰაპლოჯგუფის წევრები ვართ, ასევეა ქართველთა უმრავლესობაც, უმეტესად მეგრელები და სვანები, მათი 80%-ია ამ გენის მატარებელი), ანუ მიწათმოქმედება საქართველოში ვითარდებოდა 100 საუკუნის განმავლობაში (კონკრეტულად მევენახეობა-მეღვინეობა 80 საუკუნე) და აქედან გავრცელდა მთელს დედამიწაზე.
ამ უძველესი და დიდი გამოცდილების შედეგია ის რომ, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, დღეისათვის ხორბლის 27 კულტურული სახეობაა აღწერილი. აქედან, 14 სახეობა საქართველოშია აღმოჩენილი, სადაც გაერთიანებულია რამდენიმე ათეული სახესხვაობა და ჯიში, მათ შორის 5 სახეობა ენდემურია, რაც ნიშნავს, რომ ეს სახეობები მხოლოდ საქართველოში იყო გავრცელებული (პ. ნასყიდაშვილი, და სხვ. 1983). რაც მთავარია ჩვენი ენდემური მახა არის ყველა კულტურული ხორბლის “მამა”.
ხორცი – ცნობილია, რომ ცხოველთა მოშინაურება მოხდა მცირე აზიასა და კავკასიაში (შუმერი და მტკვარ-არაქსის კულტურა). ისიც დადასტურებულია, რომ მეტალურგიაც საქართველოს ტერიტორიიდან იღებს სათავეს (სატევარი).
აღსანიშნავია მცირე, მაგრამ უმნიშვნელოვანესი ინგრედიენტი “ძირა”, რომელიც ანეიტრალებს იმ სიმძიმეს რომელსაც იწვევს მოხარშული ცომისა და ხორცის ნაზავი კუჭისთვის, რაც არ გააჩნიათ სხვა ხინკლისმაგვარ კერძებს, შუააზიური “მანტი“ იქნება ეს თუ ჩინურ-მონღოლურ-რუსული მიმსგავსებული კერძები…
ეს ყველაფერი მრავალგზის ადასტურებს, რომ ხინკალი არის ქრისტიანობამდელი პერიოდის ქართული კერძი!