კვირა, აპრილი 26, 2026
- Advertisement -
Google search engine

იშვიათი ხატი ღვთისმშობელი „ძლევაშემოსილი“ – ლოცვა, რომელიც ამ ხატის წინაშე იკითხება

0
იშვიათი ხატი ღვთისმშობელი „ძლევაშემოსილი“ - ლოცვა, რომელიც ამ ხატის წინაშე იკითხება
#image_title

ყოვლადწმიდა ღმრთისმშობლის სასწაულთმოქმედი ხატი „ძლევაშემოსილი“ – ევედრებიან სიმართლის, გულითადი სიხარულის, ურთიერთისადმი გულწრფელი სიყვარულის მოსაპოვებლად, მამულის მშვიდობისა და დაცვისათვის

ხატი 1917 წლის 2 მარტს გამოჩნდა, მოწამე მეფის ნიკოლოზ II ტახტიდან გადმოგდების დღეს. ამის გამო მისი ყველა ასლი იდევნებოდა ეკლესიებიდან. დედნის ადგილსამყოფელი დღემდე უცნობია.

                                                                         ტროპარი, ხმა 4

ანგელოსნი კრძალვითა გმსახურებენ შენ და ყოველნი ზეციურნი ძალნი დაუდუმებელად გაქებენ შენ, ღვთისმშობელო ქალწულო, და მხურვალე ვხმობთ შენდა მომართ, დედუფალო, რაჲთა მადლმან ღუთისამან დაივანოს წმიდასა ძლევაშემოსილსა ხატსა შენსა ზედა და ნათელი დიდებისა სხივბრწყინუალეჲ გარდამოივლინოს ყოველთა სარწმუნოებით შენდა მომართ მლოცუელთა და მხმობელთა ღუთისა მიმართ: ალილუია.

                                                                                 ლოცვა1

ჰოი, დედუფალო ძლევაშემოსილო, ყოვლადწმიდაო ღვთისმშობელო, შენ შორის მტვირთუელო ყოვლისა სოფლისა მტვირთუელისა ზეცათა მეუფისაო! გმადლობთ შენ გამოუეთქმელთა მოწყალებათა შენთათვის, რომელთა ჩუენებაჲ კეთილად ინებე შენ ჩუენ ცოდუილთა და უღირსთა ზედა, წმიდითა და სასწაულთმოქმედითა ხატითა ამით შენითა დღეთა მათ შინა მწარეთა და სასტიკთა, რაჟამს ქარიშხალი, ვითარცა გრიგალი სულიერი აღიძვროდა ერსა ჩუენსა ზედა ჟამსა მას ჩუენისა მოსვრისა და აღმოფხურისასა, ჟამსა მას განკრახუისა და შეურაცხებისასა სიწმიდეთა ჩუენთა კაცთაგან უგუნურთა, რომელნი არა ოდენ გულითა, არამედ ბაგითა იკადრებდნენ თქუმად: არა არს ღმერთი და საქმითაცა უჩუენებდნენ სისაძაგლესა ამას.

გმადლობთ შენ მეოხო ჩუენო, რამეთუ სიმაღლთგან შენით გარდამოიხილე მწუხარებათა ჩუენთა ზედა და ჭირთა ზედა მართლმადიდებელთასა და ვითარცა მზემან მანათობელმან განამხიარულენ ჭირთაგან მოუძლურებულნი თუალნი ჩუენნი ხილვითა ყოვლადტკბილისა ძლევაშემოსილისა ხატისა შენისათა, ჰოი, უფროსადკურთხეულო ღმრთისა დედაო, ძლევაშემოსილო შემწეო, მტკიცეო შუამდგომელო. შიშითა და ძრწოლითა გმადლობთ შენ, ვითარცა მონანი უხმარნი ლმობიერებითა შევრდომილ ვართ შენდა, გულითა შემუსვრილითა და ცრემლითა და გევედრებით შენ სულთქმისა გალობითა: გვიხსნენ, გვიხსნენ ჩუენ. შეგვეწიენ, შეგვეწიენ ჩუენ! შეგვიწყალენ, დავინთქმებით ჩუენ, ცხოვრებაჲ ეს ჩუენი ჯოჯოხეთამდე მიწევნულ არს: დღითი დღეთ ცოდუანი ჩუენნი დამძიმებულ არნ, ჭირნი მრავალ, მტერნიცა მრავალ, ჰოი დედუფალო ზეცისაო, განდევნე კუერთხითა საღმრთოჲსა ძლიერებისა შენისაჲთა უპატიოებაჲ სასჯელისა მტრისა, ხილულისა და უხილავისა, ვითარცა მტუერი და ვითარცა ნისლი. შემუსრე დიდადმეტყუელებაჲ განსჯისა მათისა და აღხოცენ იგინი: და ვითარცა დედამან ყოველთამან გზასა ზედა სიმართლისასა და კეთილწიაღობრივსა დაადგინენ იგინი. შთანერგე გულთა შინა ჩუენ ყოველთასა სიმართლეჲ, მშვიდობაჲ და სიხარული სულითა წმიდითა. განფინენ გულთა შინა ჩუენთა მყუდროებაჲ, კეთილდღეობაჲ, უშფოთველობაჲ, ურთიერთსიყუარული შეუორგებელი, კუერთხითა და ყოვლადძლიერითა შენითა, ყოვლადწმიდაო, დააყენე ღუარი უსჯულოებათა, რომელი ესწრაფის დანთქმასა ქუეყანისა ამის ჩუენისასა საშიენელსა უფსკრულსა თვისსა. შეგვეწიე ჩუენ უმწეოთა, სულმოკლეთა ულძლურთა და უსასოთა, განგვამტკიცენ, აღგვადგინენ და გვაცხოვნენ: რაჲთა შენითა ძლიერებითა მარადის დაცულნი ვუგალობდეთ და ვადიდებდეთ ყოვლადპატიოსანსა და დიდადშუენიერსა სახელსა შენსა, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

                                                                               ლოცვა 2

ჰოი, ყოვლისა ქუეყანასა შუამდგომელო, ყოვლადსაგალობელო დედაო, შიშითა, სარწმუნოებითა და სიყუარულითა შევრდომილვართ ძლევაშემოსილსა ხატსა შენსა და ყოვლითა გულითა გიხმობთ შენ! ნუ გარემიიქცევი შენდა მოლტოლვილთაგან, ევედრე, მოწყალეო დედაო ნათლისაო, ძესა შენსა და ღმერთსა ჩუენსა, ტკბილსა უფალსა იესო ქრისტესა, რაჲთა მშვიდობით დაიცვეს მამული ჩუენი, განამტკიცოს კეთილდღეობაჲ ჩუენი, გვიხსნას ჩუენ ძმათამკულელთა ომთაგან და განამტკიცოს წმიდა მართლმადიდებელი ეკლესიაჲ ჩუენი, შეურყეველად დაიცვეს იგი ურწმუნოებისაგან, განწუალებისა და ერესისა, არა არს ჩუენდა მწე, არა არს ჩუენდა სასო, თვინიერ შენსა, ყოვლადწმიდაო ქალწულო, შენ ხარ ყოვლადძლიერი მეოხი წინაშე ღუთისა ყოველთა ქრისტიანეთა, სამართლად ჩუენ ზედა მოწევნულისა რისხუისა მისისა მომალბობელი. გვიხსნენ ჩუენ შენდა მომართ სარწმუნოებით მლოცუელნი ზედამოსულისაგან ცოდუათასა, ცილისწამებისაგან კაცთასა, სიყმილისაგან, მწუხარებისა და სნეულებისა. მოგუმადლენ ჩუენ სული სინანულისაჲ, მორჩილებაჲ გულისა, სიწრფელე ზრახუათა, რაჲთა განვერნეთ ცოდუილსა ცხორებასა ამას ზედა და დაუტევნეთ ცოდუანი ჩუენნი. რაჲთა ყოველი, რომელი მადლობით განადიდებს სახელსა შენსა, ღირს იქმნეს ზეცისა სასუფეველსა და მუნცა ყოველთა წმიდათა თანა ადიდებდეს ყოვლადწმიდასა და ყოვლადბრწყინუალესა სახელსა სამსახოვანისა ღუთისასა, მამისა და ძისა და წმიდისა სულისა, ამინ.

„ყველში არის კოლიფორმული ბაქტერიები, რაც საზიანოა ადამიანის ჯანმთელობისთვის“ – რამდენად უსაფრთხოა ყველი, რომელიც ბაზარზე თავისუფლად იყიდება?

0
#image_title

რამდენად უსაფრთხოა ყველი, რომელიც ბაზარზე თავისუფლად იყიდება?

სურსათის უვნებლობის სფეროში გამოცდილი სპეციალისტის, ირაკლი არაბულის რეკომენდაციები:

რატომ განაცხადეს უარი ბაზარში ლაბორატორიული კვლევისთვის ყველის ნიმუშის მოყიდვაზე?
საერთაშორისო ანალიტიკურმა ლაბორატორიამ მორიგი კვლევისთვის მხოლოდ ერთი ნიმუშის მოპოვება მოახერხა.
შეძენილ პროდუქტში შემოწმდა:
შემცველობა – დამზადებულია თუ არა ნამდვილად რძისგან
მიკრობიოლოგიური დაბინძურება – პათოგენური ბაქტერიების რისკი პროდუქტში
რა შედეგები აჩვენა კვლევამ? – უყურეთ ვიდეოს!
„კარგი ამბავი არის ის, რომ ყველში არ აღმოჩნდა სხვა ცხიმი, გარდა რძის ცხიმისა. მცენარეული ცხიმი არ აღმოჩნდა. ცუდი ამბავი არის ის, რომ მიკრობიოლოგიური  ანალიზის შედეგად დადგინდა, რომ ყველში არის კოლიფორმული ბაქტერიები, რაც საზიანოა ადამიანის ჯანმთელობისთვის“ – ამბობს ირაკლი არაბული.
ხორცის და ხორცის პროდუქტების დამაბინძურებელები – კოლიფორმული ბაქტერიები –  ესენი არიან არსებები, რომლებსაც ვერ ვხედავთ მაგრამ ყოველთვის და ყველგან ვგრძნობთ მათ არსებობას, იქნება ეს სხვადასხვა საკვები, სასმელი თუ მოვლენა. იმედია, ისიამოვნებთ. 

სენსაციური აღმოჩენა თბილისის ზოოპარკში – 34 მილიონი წლის წინ გავრცელებული ამფიბია იპოვეს

0
სენსაციური აღმოჩენა თბილისის ზოოპარკში – 34 მილიონი წლის წინ გავრცელებული ამფიბია იპოვეს
#image_title

თბილისის ზოოპარკში უნიკალური აღმოჩენა — მეცნიერებმა ამფიბიის ქვირითი აღმოაჩინეს, რომელიც 34 მილიონი წლის წინ, ოლიგოცენის ეპოქაში არსებობდა. აღმოჩენილ ქვირითს ინკუბაციის შემდეგ სიცოცხლე შთაბერეს და ზოოპარკის ლაბორატორიაში შვიდი ლარვა წარმატებით გამოიჩეკა.

მცირე ზომის, ჟელესებურ წარმონაქმნებს ზოოპარკის ტერიტორიაზე, ჰიპოპოტამის ტბორის ფსკერზე, წყლის ამოტუმბვისას წააწყდნენ. თავდაპირველად ისინი პინგ-პონგის ბურთებს წააგავდნენ, თუმცა შემდგომ ლაბორატორიულმა კვლევამ აჩვენა, რომ საქმე ამფიბიის ქვირითთანგვქონდა.

ინკუბაციისთვის გამოყენებულ იქნა Gugul Bu-De 1962 მოდელის პროფესიული აპარატი, რომელიც სპეციალურად განკუთვნილია ამფიბიებისა და ქვეწარმავლების ქვირითის გამოჩეკისთვის. შესაბამისი ტემპერატურული და ტენიანობის პირობების შექმნის შემდეგ, ქვირითიდან ლარვები გამოიჩეკა.

გენეტიკური ანალიზის შედეგი სენსაციურია:

გამოჩეკილი ლარვები მიეკუთვნებიან გადაშენებულ სახეობას — ფოჩიანი გველკუა (Cheloserpentus pochii), რომელიც ცნობილია მეცნიერი ოლივიე ბლომანჟეს მიერ. ანალიზი ესპანეთში, ვალენსიის სამეფო პალეობიოლოგიურ ინსტიტუტში ჩატარდა.

მეცნიერების ვარაუდით, ქვირითი ოლიგოცენის ეპოქაში კლიმატური პირობების შედეგად ყინულის ფენაში ჩაიყინა და ანაბიოზურ მდგომარეობაში გადავიდა. კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული დნობის შედეგად, ქვირითი სავარაუდოდ არაგვში აღმოჩნდა, შემდეგ — თბილისის ზღვაში, და იქიდან ფრინველებმა ზოოპარკის ტერიტორიაზე გადმოიტანეს.

გადარჩენილი ლარვები ამჟამად ზოოპარკის სპეციალურ გარემოში, მუდმივი დაკვირვების ქვეშ იმყოფებიან.
მათი კვება მწყრის კვერცხის გულის, ფეტვის ჭიებისა და არაჟნის სპეციალური ნაზავით ხდება.

„მოგეხსენებათ, რომ ამჟამად თბილისის ზღვის მიმდებარედ ახალი ზოოპარკის მშენებლობა მიმდინარეობს. უკვე დასრულებულია ჰიპოპოტამის ტბორი, რომლის მოცულობაც 3000 კუბური მეტრია.
ამასწინათ რომ მოთოვა, ხომ გახსოვთ? თოვლის დადნობის შემდეგ საგაზაფხულო სამუშაოები წამოვიწყეთ და ტბორის დასუფთავება გადავწყვიტეთ. წყლის ამოტუმბვის შემდეგ ფსკერზე, ტალახში პინგ-პონგის ბურთები შევნიშნეთ. ცოტა კი გაგვიკვირდა. ბურთები? ტბორში? ან რანაირად ჩაიძირა? ამოსაღებად რომ მივუახლოვდით აღმოჩნდა, რომ ეს მოთეთრო სფეროები არა ბურთები, არამედ ჭაობისფერ ხავსისმაგვარ მასაში ჩაფლული გაურკვეველი ჟელესებური წარმონაქმნი იყო. ცხადია, დავინტერესდით, ფრთხილად ამოვკრიფეთ და სტერილური ჭურჭლით ჩვენს ლაბორატორიაში გავაქანეთ. ულტრაიისფერი სხივებით ქენდელიზაციამ დაგვანახა, რომ „ბურთების“ ეპიდერმისის ქვეშ, ყვითრში, რაღაცა ზანტად ფუთფუთებდა. ჭაობისფერი სუბსტანცია კი, რომელშიც სფეროები იყო მოთავსებული, დანაწევრების შემდეგ ცენტრისკენული ძალებით კვლავ ერთიანდებოდა.
მივხვდით, რომ ეს უჩვეულო ბურთულები სხვა არაფერი იყო, თუ არა ქვირითი. გადავწყვიტეთ, რომ შესაბამისი პირობები შეგვექმნა და სასწრაფოდ Gugul Bu-De 1962 ინკუბატორში გადავიტანეთ, სადაც არა მხოლოდ ფრინველებისა და ქვეწარმავლების კვერცხების, არამედ ამფიბიებისა და თევზების ქვირითის გამოჩეკაცაა შესაძლებელი. ქვირითისთვის სათანადო აბიოტური პირობები უზრუნველვყავით, კერძოდ: მაღალი ტენიანობა (87 %) და ტემპერატურა (23 °C). ინკუბაციის პერიოდმა 13 დღე გასტანა და 3 მარტს, გამთენიისას ლარვებიც გამოიჩეკნენ. ჩვენდა სამწუხაროდ, მხოლოდ 7 მათგანი გადარჩა, დანარჩენი კი გალაყდა. გალაყებული მასალა ვალენსიაში (ესპანეთი), „ვესტ და ისტ პარათეტისის კვლევის სამეფო ინსტიტუტში“ გადავგზავნეთ. გენეტიკურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ საქმე აწ უკვე გადაშენებულ სახეობასთან გვქონდა, რომელიც დედამიწაზე 34 მილიონი წლის წინ, ოლიგოცენის ეპოქაში ბინადრობდა და ე.წ. პარათეტისის აღმოსავლეთ სანაპიროებთან იყო გავრცელებული. მთათწარმოქმნის პროცესის დროს სწორედ ამ პარათეტისის წიაღიდან ამოიზვირთა კავკასიონის ბუმბერაზი, მკაცრი, ამაყი და სპეტაკი თოვლით დაფარული მთათა სისტემა.
კავკასიონი ოლიგოცენში, 25 მილიონი წლის წინ, არაბეთისა და ევრაზიის ტექტონიკური ფილების სუბდიქციის შედეგად წარმოიქმნა. როგორც ჩანს, ეს ქვირითი კავკასიონის ამოზვირთვას ამოჰყვა, ამ ჭაობისფერ სუბსტანციაში ინცისტირდა და კრიოლიპოლიზის შედეგად ყინულის ფენაში ჩაიყინა. განადგურებისგან ქვირითი სწორედ ამ მწვანე სუბსტანციამ დაიცვა, შეუწყო რა ხელი მის ანაბიოზში გადასვლას. აშკარაა, რომ კლიმატის ცვლილებით განპირობებული მყინვარების დნობის შედეგად ქვირითი დანალექ ქანებს ჩამოჰყვა და, სავარაუდოდ, არაგვში მოხვდა, საიდანაც თბილისის ზღვაში აღმოჩნდა. თბილისის ზღვიდან კი, დიდი ალბათობით, ჩხიკვებმა და კაჭკაჭებმა გადმოიტანეს, რომლებიც მრავლად ბუდობენ ახალი ზოოპარკის ტერიტორიაზე (მოგეხსენებათ, რომ ეს ფრინველები საკვების მარაგს მიწაში მალავენ). სავარაუდოდ, თოვლის დნობისას მიწის ზედაპირზე დაფლული ქვირითი დამდნარი თოვლის ნაკადმა ჰიპოპოტამის ტბორში გადაანთხია და ლარვებმაც იქ გააგრძელეს ზრდა-განვითარება.
გალაყებული ქვირითის გენეტიკური ანალიზით დადგინდა, რომ ეს სახეობა ფოჩიანი გველკუაა (Cheloserpentus pochii), რომელიც ფრანგმა პალეობიოლოგმა ოლივიე ბლომანჟემ აღწერა. ცნობილია, რომ მეცნიერი და ნატურალისტი იოჰან გიულდენშტედტი, თავის ნაწარმოებში „კიდევ ერთხელ გავიხსენოთ კავკასია“ მოიხსენიებდა ცხოველს, რომელიც არც ქვეწარმავალი იყო, არც თევზი და გუდამაყრელი მენახირეების აღწერით კისრიდან ფოჩები ჰქონდა გამოზრდილი. ვფიქრობთ, რომ გიულდენშტედტის წიგნში ნახსენები არსება ბლომანჟეს მიერ აღწერილი სახეობა გახლდათ და ჩვენი ქვირითიც მასვე ეკუთვნის. ამ თეორიას ეთანხმება ცნობილი ესპანელი პალეობიოლოგი ბეატრის უპოჩოც. ეს ცხოველები პერიოდულად მართლაც ჩნდებოდნენ ამიერკავკასიის ტერიტორიაზე და, ჩვენი ვარაუდით, სწორედ ამ სახეობამ დაუდო საფუძველი ქართულ ზეპირსიტყვიერებაში დღემდე შემორჩენილ ლეგენდებს გველკუას შესახებ.
გადარჩენილი ლარვები ამჟამად ზოოპარკის დირექტორის მოადგილის (სამეცნიერო დარგში), დავით თაქთაქიშვილის, მზრუნველ კალთას ებარებიან. რადგან დაზუსტებით არ ვიცით, თუ რით იკვებებიან ეს არსებები, სპეციალურ პასტას ვამზადებთ და პატარებს მწყრის კვერცხის გულის, ფეტვის ჭიებისა და დაბალცხიმიანი არაჟნის ნაზავით ვკვებავთ. საკვებს ინსულინის შპრიცით ვასხამთ ციცქნა პირებში ყოველ 3 საათში ერთხელ. მათი განვითარების დინამიკით დ. თაქთაქიშვილი ფრიად კმაყოფილია.“

ამის შესახებ ინფორმაციას თბილისის ზოოპარკი ავრცელებს.

,,გემრიელი რეკომენდაციები” –  ირაკლი არაბულის რეკომენდაციები კარაქთან დაკავშირებით

0
„მომხმარებელმა უნდა იცოდეს - ასეთ პროდუქტს განსაკუთრებული ყურადღება სჭირდება“
#image_title

„გემრიელი რეკომენდაციები“

სურსათის უვნებლობის სფეროში გამოცდილი სპეციალისტის, ირაკლი არაბულის რეკომენდაციები კარაქთან დაკავშირებით:

ეს არის პროდუქტი, რომელიც ერთი ინგრედიენტისგან მზადდება – რძის ცხიმისგან, თუმცა მასში შედის უამრავი კომპონენტი, რისი დამსახურებითაც ეს პროდუქტი არის გამორჩეულად გამრიელი. ეს ააქტიურებს ენის რეცეპტორებს და სწორედ ამიტომ საჭიროა დოზების კონტროლი…

ბალის მოვლა-მოყვანა – დასარგავად ყველაზე შესაფერისი დრო

0
ალუბალი ძვირფასი დიეტური და მრავალი დაავადების სამკურნალოდ გამოსადეგი კულტურაა
#image_title

ბალი ერთ-ერთი ფართოდ გავრცელებული ხეხილოვანი კულტურაა, რომლის სწორად გაშენება და მოვლა განსაზღვრავს როგორც მოსავლიანობას, ისე ნაყოფის ხარისხს.

სპეციალისტების რეკომენდაციით, ბლის დარგვისთვის ყველაზე ხელსაყრელი პერიოდია ადრე გაზაფხული ან შემოდგომა, ხოლო ნიადაგის მომზადება, სასუქის მართვა, მორწყვა და გასხვლა გადამწყვეტ როლს ასრულებს მცენარის ჯანმრთელობასა და დაავადებების პრევენციაში.

მოვლენების აღწერა

აგრონომიული რეკომენდაციების თანახმად, ბლის ბაღის გაშენებისას მნიშვნელოვანია სწორად შერჩეული დრო, ორმოს მომზადება და ნიადაგის ნაყოფიერების შეფასება. პრაქტიკაში მიღებულია, რომ ნერგის დასარგავად ორმო უნდა იყოს დაახლოებით 2–3 მეტრის სიღრმის, რაც უზრუნველყოფს ფესვთა სისტემის თავისუფალ განვითარებას და ნიადაგის საკვები ელემენტებით გამდიდრებას.

ბალი კარგად რეაგირებს მინერალურ და ორგანულ სასუქებზე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აზოტი, ფოსფორი და კალიუმი. თუმცა სპეციალისტები ხაზს უსვამენ, რომ სასუქის რაოდენობა უნდა განისაზღვროს ნიადაგის ბუნებრივი ნაყოფიერების და წინა წლებში შეტანილი სასუქების გათვალისწინებით. გამოფიტულ ნიადაგში რეკომენდებულია ერთ კვადრატულ მეტრზე 3–8 კილოგრამი ნაკელის შეტანა, ხოლო ფოსფორისა და კალიუმის – დაახლოებით 18 გრამი.

თუ მიწის ნაყოფიერება ზუსტად არ არის განსაზღვრული, ქიმიური სასუქების თვითნებური გამოყენება რეკომენდებული არ არის. ასეთ შემთხვევაში სასურველია ნიადაგის ლაბორატორიული ანალიზი.

მორწყვა დამოკიდებულია კლიმატურ პირობებზე. ბალი ცუდად ეგუება ჭარბ ტენიანობას, თუმცა ნაყოფის ხარისხი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული წყლის სწორ რეჟიმზე, განსაკუთრებით ნაყოფის ფორმირების ეტაპზე. პრაქტიკაში მორწყვა ორ ძირითად ეტაპად იყოფა: მაისი–ივნისის დასაწყისში და ივლისის შუა რიცხვებიდან აგვისტოს დასაწყისამდე. აუცილებელია მორწყვის შეწყვეტა მოსავლის აღებამდე 20–30 დღით ადრე, რადგან ჭარბმა ტენიანობამ შესაძლოა გამოიწვიოს ნაყოფის ლპობა.

კონტექსტი და ფონი

ბალი საქართველოს აგრარულ სექტორში მნიშვნელოვანი კულტურაა. იგი ფართოდ არის გავრცელებული როგორც საოჯახო ნაკვეთებში, ისე კომერციულ ბაღებში. კლიმატური პირობების მრავალფეროვნება სხვადასხვა რეგიონში ქმნის შესაძლებლობას სხვადასხვა ჯიშის წარმატებით მოყვანისთვის.

ბლის ბაღების მართვის თანამედროვე მიდგომები ეფუძნება აგრონომიულ ცოდნას, რომელიც მოიცავს გვირგვინის ფორმირებას, გასხვლის ტექნიკას და დაავადებების ინტეგრირებულ მართვას. ტრადიციულ ბაღებში გვხვდება ორი ძირითადი ფორმა: ბუჩქისებური და ხისებური. ბუჩქისებური ფორმირებისას მცენარეს უტოვებენ 9–11 ტოტს, ხოლო ხისებური ფორმირებისას – 7–9 ძირითად ტოტს. ტოტები განლაგებულია სამ იარუსად, სქემით 4–5, 2–3 და 2 ტოტი, იარუსებს შორის 40–60 სანტიმეტრიანი დაშორებით.

გვირგვინის სწორი ფორმირება უზრუნველყოფს სინათლის უკეთ განაწილებას, ჰაერის ცირკულაციას და დაავადებების შემცირებულ რისკს. მას შემდეგ, რაც მცენარე შეწყვეტს აქტიურ ზრდას, რეკომენდებულია გამახალგაზრდავებელი გასხვლა. ამ დროს ტოტების სიგრძე დაახლოებით 25 სანტიმეტრამდე მცირდება, რაც ხელს უწყობს ახალი ნაზარდის განვითარებას.

დეტალები და ფაქტები

ბლის ნიადაგის გამოკვება უნდა იყოს ბალანსირებული. აზოტი ხელს უწყობს ვეგეტატიურ ზრდას, ფოსფორი მნიშვნელოვანია ფესვთა სისტემისთვის, ხოლო კალიუმი გავლენას ახდენს ნაყოფის ხარისხსა და სიმკვრივეზე. ზედმეტი აზოტი, განსაკუთრებით დაავადების გავრცელების პერიოდში, ზრდის სოკოვანი ინფექციების რისკს, რის გამოც დაავადების გამოვლენისას რეკომენდებულია აზოტიანი სასუქების მიწოდების შეწყვეტა.

ბლისთვის საფრთხეს წარმოადგენს რამდენიმე მავნებელი და დაავადება. გავრცელებულ მავნებლებს შორის აღინიშნება ალუბლის ბუზი, ალუბლის ჩრჩილი, ალუბლის ხერხია, ალუბლის რინქიტი და ალუბლის ბუგრი. დაავადებებიდან ხშირია კოკომიკოზი, კლესტეროსპორიოზი (ხვრელოვანი ლაქიანობა), კამედეტეცება და მონილიოზი.

მონილიოზი ერთ-ერთ ყველაზე საშიშ დაავადებად ითვლება. იგი ვლინდება ყვავილების გამოშრობით, ფოთლების დამწვრობითა და ტოტების გახმობით. გამხმარი ფოთლები ხანგრძლივად არ სცვივა და ნესტიან ამინდში მათ ზედაპირზე ვითარდება ნაცრისფერი ბალიშები, რაც სოკოს სპორების არსებობაზე მიუთითებს. დაავადების კონტროლის მიზნით საჭიროა ყველა დაზიანებული ტოტის მოჭრა დაავადებული უბნიდან 15–20 სანტიმეტრით ქვემოთ და მათი დაწვა.

აგრონომიული პრაქტიკის თანახმად, ბლის მავნებლებისა და დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლა ეფუძნება ინტეგრირებულ მიდგომას, რომელიც მოიცავს სანიტარულ ღონისძიებებს, ნიადაგის მოვლას და საჭიროების შემთხვევაში დამტკიცებული მცენარეთა დაცვის საშუალებების გამოყენებას.

საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა

ბალი ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აზიის ქვეყნებში. საერთაშორისო სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის მონაცემებით, ბლის წარმოება მნიშვნელოვან ეკონომიკურ რესურსს წარმოადგენს მრავალი ქვეყნისთვის [1]. დაავადებების მართვის საერთაშორისო პრაქტიკა ეფუძნება სოკოვანი დაავადებების პრევენციას, დროულ გასხვლას და მავნებლების მონიტორინგს.

ევროპის მცენარეთა დაცვის ორგანიზაციის რეკომენდაციებში ხაზგასმულია სანიტარული ღონისძიებების მნიშვნელობა, მათ შორის ინფიცირებული მცენარეული მასალის დროული მოცილება და ბაღის ჰიგიენის დაცვა [2]. მსგავსი მიდგომები შეესაბამება საქართველოში გავრცელებულ პრაქტიკასაც.

კლიმატური ცვლილებები ასევე გავლენას ახდენს ბლის წარმოებაზე. ტემპერატურის მატება და ნალექების რეჟიმის ცვლილება ზრდის სოკოვანი დაავადებების გავრცელების რისკს, რაც დამატებით ყურადღებას მოითხოვს წყლის მართვისა და დროული გასხვლის მიმართულებით.

საქართველოს კონტექსტი

საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში ბლის მოყვანა განსხვავებული აგროტექნიკური მიდგომების საჭიროებას იწვევს. აღმოსავლეთ საქართველოში შედარებით მშრალი კლიმატი ნაკლებად ხელს უწყობს სოკოვანი დაავადებების განვითარებას, თუმცა მორწყვა აუცილებელია. დასავლეთ საქართველოში, სადაც ტენიანობა მაღალია, განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა დრენაჟს და სანიტარულ ღონისძიებებს.

ბლის წარმოება მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ადგილობრივი ბაზრის მომარაგებაში და მცირე ფერმერული მეურნეობების ეკონომიკურ მდგრადობაში. აგრონომიული რეკომენდაციების დაცვა, მათ შორის ნიადაგის ანალიზზე დაფუძნებული სასუქის გამოყენება და დაავადებების პრევენცია, ზრდის მოსავლიანობას და ამცირებს დანაკარგებს. დამატებითი ინფორმაცია სოფლის მეურნეობის თემებზე ხელმისაწვდომია საინფორმაციო პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge.

ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება

ბლის წარმატებული მოყვანა ეფუძნება რამდენიმე საკვანძო ფაქტორს: სწორ დროს დარგვას, ნიადაგის ნაყოფიერების შეფასებას, დაბალანსებულ სასუქის გამოყენებას, მორწყვის მართვას და დაავადებების დროულ კონტროლს. ჭარბი ტენიანობა და არასწორი კვება ზრდის სოკოვანი დაავადებების რისკს, ხოლო სანიტარული ღონისძიებების უგულებელყოფა მნიშვნელოვნად ამცირებს მოსავალს.

თანამედროვე აგრონომიული მიდგომები, რომლებიც ეფუძნება საერთაშორისო პრაქტიკას და ადგილობრივ გამოცდილებას, ქმნის შესაძლებლობას ბლის ბაღების უფრო მდგრადი მართვისთვის. კლიმატური პირობების გათვალისწინება და ინტეგრირებული დაცვის ღონისძიებების გამოყენება რჩება მოსავლიანობისა და ნაყოფის ხარისხის განსაზღვრის მთავარ წინაპირობად.

წყაროები

  1. Food and Agriculture Organization of the United Nations. FAOSTAT Crops Data. Rome: FAO; 2023. ხელმისაწვდომია: https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL
  2. European and Mediterranean Plant Protection Organization. Monilinia spp. on stone fruits. EPPO; 2022. ხელმისაწვდომია: https://gd.eppo.int/taxon/MONLFR
  3. წყარო:

შეიძლება თუ არა თევზის ქონის და ვიტამინების მიღება მარხვის დარღვევის გარეშე?

0
შეიძლება თუ არა თევზის ქონის და ვიტამინების მიღება მარხვის დარღვევის გარეშე?
#image_title

მარხვის დროს ბევრი ადამიანი კითხულობს: შეიძლება თუ არა თევზის ქონის და ვიტამინების მიღება მარხვის დარღვევის გარეშე?

მართლმადიდებლური ეკლესიის მღვდელმა განმარტა, თუ როგორ უნდა მიუდგეს მორწმუნე მედიკამენტებს და პრევენციულ ზომებს ამ მკაცრი შეზღუდვების პერიოდში.

მისი თქმით, მარხვა მოითხოვს გარკვეული საკვებისგან თავის შეკავებას, მაგრამ მედიკამენტები არ არის აკრძალული მარხვის არცერთი ფორმის დროს.

მედიკამენტების მიღება შესაძლებელია ლიტურგიკული მარხვის დროსაც კი. ლიტურგიკული მარხვა არის ის, როდესაც ადამიანი სრულად თავს იკავებს საკვებისა და წყლისგან დილით, ზიარების მიღებამდე. ეს არის მარხვის ყველაზე მკაცრი ფორმა, რომელიც მოითხოვს სრულ თავშეკავებას. ამ შემთხვევაშიც კი, ადამიანს აქვს უფლება მიიღოს აბი და დალიოს წყლით – ეს არც ცოდვაა და არც მარხვის დარღვევა.

მღვდელმა დასძინა, რომ იგივე ლოგიკა ვრცელდება თევზის ზეთზე და სხვა ომეგას შემცველ დანამატებზე.

გახსოვდეთ: თუ ვიტამინები მეტ ენერგიას გაძლევთ, მაშინ მეტი ენერგია დაგრჩებათ ეკლესიაში სიარულისთვის, ლოცვისთვის და კეთილი საქმეების კეთებისთვის“, – ხაზგასმით აღნიშნა მან.

ყველაზე ბინძური ნივთი თქვენს სახლში – სამზარეულოს ღრუბელი!

0
ყველაზე ბინძური ნივთი თქვენს სახლში – სამზარეულოს ღრუბელი!
#image_title

ყველაზე ბინძური ნივთი თქვენს სახლში – სამზარეულოს ღრუბელი!

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე

იცოდით, რომ თქვენი სამზარეულოს ღრუბელი შეიძლება უფრო ბინძური იყოს, ვიდრე ტუალეტის ნიჟარა?

კვლევები აჩვენებს, რომ სამზარეულოს ღრუბელი ერთ-ერთი ყველაზე ბაქტერიებით სავსე ნივთია სახლში.

მიკრობიოლოგების შეფასებით:

ღრუბელზე ბაქტერიების კონცენტრაცია ისეთივე მაღალია, როგორც ადამიანის ფეკალიებში!

მასში გვხვდება E. coli, სალმონელა და სტაფილოკოკი, რაც შეიძლება მძიმე ინფექციების გამომწვევი გახდეს.

ღრუბლის დასუფთავება მიკროტალღურ ღუმელში ან მდუღარე წყალში ჩადება მხოლოდ მცირე ხნით კლავს ბაქტერიებს – ისინი ისევ სწრაფად მრავლდებიან!

როგორ ავიცილოთ თავიდან ეს საფრთხე?

  • ყოველ 5-7 დღეში ერთხელ შეცვალეთ სამზარეულოს ღრუბელი.
  • გამოიყენეთ ჭურჭლის ჯაგრისები, რომლებიც ადვილად ირეცხება და ნაკლებ ბაქტერიას შეიცავს.
  • ღრუბელი დეზინფექციის შემდეგაც ხშირად გამოიცვალეთ, რადგან ბაქტერიების ნაწილი მაინც რჩება.
  • იდეალური ალტერნატივაა უჟანგავი ფოლადის ქსოვილები და ეკოლოგიური ბამბუკის ღრუბლები, რომლებიც ნაკლებად ინახავს ბაქტერიებს.

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის  რეკომენდაცია:

  • „ღრუბელი არ უნდა გახდეს ბაქტერიების ბუდე!
  • ნუ გამოიყენებთ ერთსა და იმავე ღრუბელს კვირების განმავლობაში – ეს ჯანმრთელობისთვის საშიშია!
  • დაბინძურებული ღრუბელი შეიძლება გახდეს ნაწლავური ინფექციებისა და საკვების მოწამვლის მიზეზი.
  • სამზარეულოს ჰიგიენის დაცვა ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ხელების დაბანა!“

წყაროები:

შენი სუფრა – სამზარეულოს ჰიგიენა და კვების უსაფრთხოება: shenisupra.ge

შენი ამბები – ჯანმრთელობა და ცხოვრების წესი: sheniambebi.ge

BBC Health – “How Dirty is Your Kitchen Sponge?” https://bbc.in/4b86MwG

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე

საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი;

WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.

მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.

გააზიარეთ ეს ინფორმაცია, რათა სხვებმაც გაიგონ, რატომ უნდა შეცვალონ სამზარეულოს ღრუბელი რეგულარულად!

#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #ჰიგიენა #სამზარეულოსუსაფრთხოება #ბაქტერიები #საკვებისუსაფრთხოება #სისუფთავე #ჯანმრთელობათავიდან

Giorgi Pkhakadze

@[61552603185704:2048:SheniEkimi.gehttp://xn--podalbard8ewa.ge/]

@[61554408115760:2048:SheniAmbebi.gehttp://xn--lodcajcveug2j.ge/]

SheniMedicina.ge

SheniSupra.ge

 

შეიძლება იყოს text გამოსახულება

თავდაცვის ძალები დასავლეთ საქართველოში დიდთოვლობის შედეგად დაზარალებული მოსახლეობის დახმარების პროცესში ერთვება

0
თავდაცვის ძალები დასავლეთ საქართველოში დიდთოვლობის შედეგად დაზარალებული მოსახლეობის დახმარების პროცესში ერთვება
#image_title

დასავლეთ საქართველოში დიდთოვლობის შედეგად დაზარალებული მოსახლეობის დახმარების პროცესში თავდაცვის ძალები ერთვება.

შესაბამისი ბრძანება საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ გამოსცა. დიდთოვლობის გამო შექმნილი პრობლემების მოგვარებასა და მოსახლეობის დახმარებას სპეციალური ტექნიკით დასავლეთის სარდლობის ქვედანაყოფების სამხედრო მოსამსახურეები უკვე ახორციელებენ.

თავდაცვის მინისტრის ბრძანებით, საგანგებო სიტუაციაზე რეაგირების მხარდასაჭერად თავდაცვის ძალებიდან გამოყოფილია დასავლეთისა და აღმოსავლეთის, სპეციალური ოპერაციების, ჯარების ლოჯისტიკური უზრუნველყოფის, ასევე წვრთნებისა და სამხედრო განათლების სარდლობების ქვედანაყოფები და სპეციალური ტექნიკური საშუალებები.

„ქართული ხორცი აღარაა!“

0
„ქართული ხორცი აღარაა!“
#image_title

„ქართული ხორცი აღარაა!“

Irakli Arabuli’s Blog

7 ყველაზე ხშირად დაშვებული შეცდომა სურსათის უვნებლობაში

0
7 ყველაზე ხშირად დაშვებული შეცდომა სურსათის უვნებლობაში
#image_title

7 ყველაზე ხშირად დაშვებული შეცდომა სურსათის უვნებლობაში

სურსათის უვნებლობის სფეროში გამოცდილი სპეციალისტის, ირაკლი არაბულის რეკომენდაციები: