გარგარი

საქართველოში აღრიცხულ კურკოვან კუ­ლ­­ტურათა შორის გარგარის გავრცე­ლე­ბის არეალი არც ისე დიდია. გვხვდება: ქართლში (გორის და კასპის რაიონებსა და თბი­­­ლი­სის გარეუბნებში), კახეთში (თელავის, გურჯაანი­სა და ლაგოდეხის რაიონებში). და­ნარ­­ჩენ რა­იონებში გვხვდება ცალკეული ხეების სახით. ამ ძვი­რფასი კულტურის გავ­რცე­ლე­ბის სიმ­ცირის მიზეზი გა­რემო პირობებისადმი მი­სი დიდი მოთხოვ­ნი­ლებებია. საქმე ისაა, რომ გა­ზაფხულის ყინვების მიმართ მეტად მგრძნობიარეა მისი ყვავილი. გაზაფხუ­ლის თბილ დღეებს შეუძლია გამოიწვიოს ადრეული ვეგეტაცია, პირველ რიგში, საყვავი­ლე კვირტის გაშლა. თბილ ამინდებს ხშირად მოსდევს ტემპერატურის დაცემა 2-3ºჩ-მდე, რაც იწვევს ყვავილების დაღუპვას. ასეთი შემთხვევა გან­საკუთრებით ხშირია დასავლეთ საქართვე­ლოში, რის გამოც გარგარის კულტურა ან საერთოდ არ იძლევა მოსავალს ან კანტიკუნტად. ამიტომაც არის გარგარი დასავლეთ საქართველოსთვის იშვიათობა.
მიუხედავად გარგარის ამგვარი „ჭირვეული“ ხასიათისა, მას, როგორც ერთ-ერთ უძვირფასეს კულტურას, ჩვენს ბაღში მაინც უკავია საპატიო ადგილი თუნდაც იმიტომ, რომ ქიმიური შემცველობით მისი ნაყოფი შეუდარებელია: შეიცავს 20%-მდე შაქრებს, 2,6%-მდე ვაშლისა და ლიმონის მჟავებს, პექტინს და დიდი რაოდენობით – A, B1 და B2 ვიტამინებს.
გარდა იმისა, რომ გარგარი გემრიელი ხი­ლია, მისგან უამრავი პროდუქტი მზადდება: ხილ­ფა­ფა, მურაბა, კომპოტი და საუკეთესო ჩი­რე­ბი, როგორც უკურკო, ისე კურკიანი.
გარგარის კურკა შეიცავს 40%-მდე ცხიმოვან ზეთს, რომელიც თავისი თვისებებით ახლოს დგას ნუშის ზეთთან. კურკის ნაჭუჭისგან ამზადებენ გააქტიურებულ ნახშირს, აგრეთვე საუკეთესო შავ საღებავს ხალიჩების წარმოებისათვის.
მრავლდება მყნობით. საძირეებად გამოიყე­ნება: ჭერმის, ტყემლის, იშვიათად ნუშის, ქლი­ავის, ატმისა და ღოღნოშოს საძირეები.
გარგარი ირგვება შემოდგომით 7X5 მ-ზე. სი­­ნათლის მოყვარულია, გვალვაგამძლე. კარგად ვი­თარდება ფხვიერ, ნორმალურად ტენიან ნი­ადაგზე. მოსავალს იძლევა 30-40 წლის განმავლობაში.
საქართველოში გავრცელებული გარგარის ჯიშებია:
ალიპრიალა – ძალიან მსხვილი ნაყოფია, ზომით 6,0ხ5,8 სმ-მდე, წონა 97,8 გ
აღჯანაბადი – საშუალო სიდიდის ნაყოფია, ზომით 4,7ხ4,6 სმ-მდე, წონა 42 გ
აბუთალიბი (სინონიმი: აბრიკოსი) – ნაყო­ფი ბოლოში წაწვეტებულია
ტაბარზა – წითელლოყა ნაყოფი ნარინჯისფერია
შალახი (სინონიმი: ლიმონისებრი) – მსხვი­ლი ნაყოფია, ზომით 5,0ხ4,5 სმ-მდე, წონა 85 გ
სპიტაკი – ძალიან წააგავს საქართველოში გავრცელებულ აღჯანაბადის ჯიშს
წითელლოყა (სინონიმი: ერევნული) – საშუალო სიდიდის ნაყოფია, ზომით 4,6ხ4,8 სმ-მდე, წონა 50 გ,
შირაზული – საშუალო სიდიდის ნაყოფია, ზომით 55ხ44,6 სმ-მდე

მართლაც ბაღის მშვენებაა ვარდისფრად მოყვავილე „კაბით“ შემოსილი ბაღის „პ­ატარძა­ლი“ – ატამი

წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)

#datashvil #drpkhakadze #sheniambebi #shenisofeli

ნოემბერ-დეკემბერი

დეკემბერში პირდაპირ მისწრებაა მერქნიანი კულტურების დარგვა. მოსაჭრელი მოჭერით, ამოსაძირკვი ამოძირკვეთ. მათ ადგილას კი ახალი, თქვენთვის სასურველი საუკეთესო ჯიშის ხეხილის ნერგები დარგეთ. თუ ახლა აპირებთ ბაღის გაშენებას, გათვალისწინებულ ხეებს რომ ამოძირკვავთ, ორმო ნაკელშერეული ახალი მიწით შეავსეთ და დააცადეთ, რომ კარგად დაჯდეს. ამოთხარეთ 50 სმ სიღრმისა და 100 სმ სიგანის ორმო, წინასწარ დასარგავად მომზადებული ნერგი ისე მოათავსეთ მასში, რომ ნამყენი ადგილი მიწის ზემოთ დარჩეს. ამისთვის, რა თქმა უნდა, ამოთხრილი მიწის ერთი ნაწილი უკან უნდა ჩაყაროთ. დარგვამდე ორმოში მიწა კონუსისებურად შეაგროვეთ და ფესვები ზედ გადაანაწილეთ, შემდეგ დააყარეთ მიწა და კარგად მიუტკეპნეთ. ღრმად დამუშავებული ნიადაგი ხელს შეუწყობს ფესვთა სისტემის კარგად განვითარებას და, შესაბამისად, ნერგის გახარებას. მართალია, ბაღში ხეების დარგვა თუ ახლის გაშენება საქართველოს ყველა რაიონში გაზაფხულზეც და მთელი შემოდგომა-ზამთრის პერიოდშიც შეიძლება, მაგ­რამ უპირატესობა მაინც შემოდგომა-ზამთარს ენიჭება. ჯერ ერთი, მოსავლის დაბინავების შემდეგ შედარებით მეტი თავისუფალი დრო გვაქვს და, მეორეც, ამ დროს დარგული ნერგი მჭიდრო `კონტაქტს ამყარებს~ ნიადაგთან და გაზაფხულის დადგომასთან ერთად აქტიურ ვეგეტაციას იწყებს.

აუცილებლად გასათვალისწინებელია, რომ დასარგავად საუკეთესოა ორწლიანი ნერგი, რომლის შტამბის სიმაღლე უნდა იყოს 60-90 სმ. მნიშვნელობა აქვს ტოტების თანაბარ განლაგებასაც. მთავარი ყურადღება აუცილებლად უნდა მიაქციოთ ფესვთა სისტემას. ძირითადი ფესვების სიგრძე ორწლიან ნამყენს 25-30 სმ მაინც უნდა ჰქონდეს, ხეებს შორის მანძილი კი უნდა იყოს 4X4 – 5X5 მ.

ოქტომბერი – ძირითადი მოსავალი ალბათ უკვე დაბინავებული გაქვთ და აქა-იქ შემორჩენილ ვაშლისა და კომშის ნაყოფს აგროვებთ. 

წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)

ვახუშტი მენაბდის მეურნეობა გურიაში.

გურიისა და ღვინის სიყვარულმა ის სოფელ შემოქმედში დააბრუნა, სადაც ჩხავერის ვენახი გააშენა და ტურისტებს საგვარეულო მიწაზე ეპატიჟება.

#datashvil #drpkhakadze #sheniambebi #shenisofeli

#datashvil #drpkhakadze #sheniambebi #shenisofeli