კომპოსტის დამზადება
ბოსტნეულის უხვი და მაღალხარისხოვანი მოსავლის მისაღებად აუცილებელია ნიადაგში სასუქის შეტანა. საუკეთესო სასუქი, რომელიც, გარდა იმისა, რომ ნიადაგს ამდიდრებს მცენარისათვის აუცილებელი ელემენტებით, აუმჯობესებს მის სტრუქტურას, არის გადამწვარი ნაკელი. ხოლო თუ მასზე ხელი არ მიგიწვდებათ, თავადვე შეგიძლიათ მოამზადოთ ორგანული სასუქი – კომპოსტი, რომლის დამზადებისა და ხმარების წესსაც ქვემოთ გთავაზობთ.
კომპოსტის დასამზადებლად გამოიყენება სხვადასხვა სახის მცენარეული ნარჩენი, ოღონდ ეს ნარჩენი არ უნდა იყოს დაავადებული და შხამქიმიკატებით დაბინძურებული. არ შეიძლება ასევე კომბოსტოს თიაქრით დაავადებული ფესვები, დაავადებული ხახვის ბოლქვები, ფიტოფტოროზით დაავადებული კარტოფილის მიწისზედა ნაწილები; ამგვარი ნარჩენები უმჯობესია დაწვათ და გამოიყენოთ ნაცრის სახით.
საკომპოსტედ მომზადებული მცენარეული ნარჩენების გროვა კარგად უნდა ნიავდებოდეს, იყოს ყოველთვის ტენიანი, რათა გროვაში წარმოქმნილმა სითბომ დროულად მოამზადოს ორგანული მასა. გროვის ფუძე უნდა იყოს 1 მ2, სიმაღლე 1-1,2 მ. უმჯობესია, საკომპოსტე მასა მოთავსდეს ძველ ყუთში ან მავთულბადეში.
15-25 სმ-იან ნარჩენების პირველ ფენას დაეყრება 2-3 სმ ბაღის მიწა და ცოტაოდენი კირი მჟავე რეაქციის გასანეიტრალებლად. ასე მეორდება მანამ, სანამ გროვა არ მიაღწევს 1-1,2 მ. მას ზემოდან კიდევ დაეყრება მიწის თხელი ფენა და გადაეფარება პოლიეთილენის ნაჭერი. როგორც წესი, კომპოსტი მზად იქნება 5-6 თვის შემდეგ. ამგვარად, გაზაფხულზე გასუფთავებული ნაკვეთის ნარჩენებისგან შეგიძლიათ დაამზადოთ ორგანული და მინერალური სასუქი, რომელსაც შემოდგომით შეიტანთ ნიადაგში.
როგორ უნდა დარგოთ ხის ან ბუჩქის ნერგი
წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო განცხადებას ავრცელებს:
გარემოსდაცვითი პოლიტიკის ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიმართულება ჰაერის დაბინძურების მინიმუმამდე შემცირებაა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ, საქართველოს პარლამენტთან ერთად, არაერთი რეგულაცია მიიღო, რომელთა აღსრულება-დანერგვის პროცესი აქტიურად მიმდინარეობს.
ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი რეგულაცია, რომელიც სატრანსპორტო სექტორიდან ჰაერის დაბინძურების ეტაპობრივ შემცირების მიზნით იქნა მიღებული, 2024 წლის 1 იანვრიდან ქვეყანაში 2013 წლამდე გამოშვებული ავტომობილების იმპორტის შეზღუდვას ითვალისწინებს. საქართველოში ვეღარ დარეგისტრირდება ავტომობილი, რომლის ემისიის სტანდარტი ვერ აკმაყოფილებს ევრო 5 ნორმას.
აღნიშნულის შესახებ საზოგადოებას, მათ შორის ავტომობილების იმპორტიორ კომპანიებს, ინფორმაცია რეგულარულად მიეწოდებოდათ. რეგლამენტის შემუშავების პროცესში უზრუნველყოფილი იყო საავტომობილო სექტორის წარმომადგენლების ჩართულობა. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით გაიმართა არაერთი სამუშაო შეხვედრა. ავტომობილების იმპორტიორებთან კომუნიკაციის საფუძველზე, საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით რეგულაცია ამოქმედდა მისი მიღებიდან 6 თვის შემდეგ – 2024 წლის 1 იანვარს.
მიუხედავად ამისა, 2023 წლის ბოლოს, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში გამართულ შეხვედრაზე, ავტომობილების საქართველოში იმპორტის განმახორციელებელი კომპანიების თხოვნის გათვალისწინებით, საქართველოს მთავრობამ დაადგინა შეღავათი. კერძოდ, 2023 წლის 29 დეკემბერს ცვლილება შევიდა ტექნიკურ რეგლამენტში, რომლის თანახმად, რეგულაცია აღარ ეხება იმ ავტომობილებს, რომელთა ტრანსპორტირება ექსპორტიორი ქვეყნიდან დაიწყო 2023 წლის 1 დეკემბრამდე.
დღეს საქართველოს უმსხვილეს ქალაქებსა და საერთაშორისო მაგისტრალების გასწვრივ ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების უმთავრესი წყარო სწორედ ავტომოილების გამონაბოლქვია, მაღალი ემისიის მქონე ავტომობილების რეგისტრაციის შეზღუდვა უაღრესად მნიშვნელოვანი ღონისძიებაა, რომლის მუდმივი გადავადების პირობებში შეუძლებელი იქნება ქვეყნის მასშტაბით ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესება და შესაბამისად ჩვენი და ჩვენი მომავალი თაობების უფრო ჯანსაღ გარემოში ცხოვრების უზრუნველყოფა.
სამინისტრო კიდევ ერთხელ განმარტავს, რომ ტექნიკური რეგლამენტი არ შეეხება ქვეყანაში უკვე დარეგისტრირებულ ავტომობილებს და ავტომობილების ექსპორტს, რეექსპორტს და ტრანზიტს. ასევე, არ ვრცელდება ისტორიული ინტერესის სატრანსპორტო საშუალებაზე, სპორტულ ავტომობილზე, რომელიც არ არის განკუთვნილი საგზაო მოძრაობაში მონაწილეობის მისაღებად და სახანძრო ან/და სამაშველო ღონისძიებების შესრულებისათვის გათვალისწინებულ სატრანსპორტო საშუალებებზე. რეგულაცია მსუბუქი ავტომობილებისთვის 2024 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედდა, ხოლო ავტობუსებისა და სატვირთო ავტომობილებისთვის 2025 წლიდან.
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი ოთარ შამუგია და ქვემო ქართლის სახელმწიფო რწმუნებული გიორგი დოხტურიშვილი, ქვემო ქართლში, საქართველოს მელიორაციის მიერ ხრამ არხის სარწყავი სისტემის ერთ-ერთი წყალგამანაწილებლის რეაბილიტაციის შედეგებს ადგილზე გაეცნენ და ადგილობრივ ფერმერებს შეხვდნენ, – ამის შესახებ ინფორმაციას გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ავრცელებს.
მათივე ინფორმაციით, რეაბილიტაციის პროექტის განხორციელებით, 1385 ჰექტარ სასოფლო-სამეურნეო მიწის ფართობზე სარწყავი წყლის მიწოდება გაუმჯობესდა.
როგორც ადგილობრივი ფერმერები აცხადებენ, სოფელს წლებია წყლის პრობლემა ჰქონდა და მისი მოგვარება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იყო.
„სარწყავი არხების და ინფრასტრუქტურის მოწყობა ჩვენთვის ერთ-ერთი პრიორიტეტული საკითხია. თქვენ იცით, რომ ამ მიმართულებით, ბოლო 10 წელია მნიშვნელოვან პროექტებს ვახორციელებთ, მხოლოდ ქვემო ქართლში, დაახლოებით 70 მლნ ლარის სარეაბილიტაციო ღონისძიებები არის განხორციელებული. ამ წლების განმავლობაში. დავასრულეთ წერეთლის არხის რეაბილიტაცია, რაც იმას ნიშნავს, რომ 1000-ზე მეტ ჰექტარ ფართობზე გარანტირებული წყალმომარაგება ექნებათ ფერმერებს. ეს ინფრასტრუქტურული პროექტები კიდევ უფრო მასშტაბური ხდება, რადგან ჩვენ გვყავს 4 საფინანსო ინსტიტუტი, დონორი და მომავალი ოთხი-ხუთი წლის განმავლობაში, 300 მლნ დოლარზე მეტი ინვესტიცია განხორციელდება“, – განაცხადა ოთარ შამუგიამ.
აღსანიშნავია, რომ წერეთლის არხის 2,5 კილომეტრიან მონაკვეთზე მოეწყო ტრაპეციული კვეთის მონოლითური რკინა-ბეტონის არხი, გამანაწილებელი კვანძები და წყლის ჩამკეტი ფარები; 2700 მეტრი სიგრძის საექსპლუატაციო გზა; სამანქანე და საფეხმავლო ხიდები.
პროექტის ღირებულება 1 მლნ ლარია.
სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ინფორმაციით:
„2023 წლის დეკემბერში, წინა თვესთან შედარებით, ინფლაციის დონე 0.1%-ით შემცირდა, ხოლო წლიურმა ინფლაციის დონემ საქართველოში 0.4% შეადგინა.
წინა წელთან შედარებით სურსათსა და უალკოჰოლო სასმელზე ფასი 3.1%-ით შემცირდა, ალკოჰოლურ სასმელებსა და თამბაქოზე კი – 3.4%-ით გაიზარდა. განათლება – 3.6%-ით გაძვირდა, საცხოვრებელი, წყალი, ელ.ენერგია და აირი 2.3%-ით, სასტუმროები, კაფეები და რესტორნები 6.4%-ით, ტრანსპორტი კი – 5.1%-ით.
ერთ წელში ფასი ყველაზე მეტად ჯანდაცვასა (-3.8%) და ავეჯი/საოჯახო ნივთები/სახლის მოვლაზე (-3.3%) შემცირდა. დასვენება-გართობა-კულტურა 1.6%-ით გაიაფდა, კავშირგაბმულობა 2.3%-ით და და ტანსაცმელი/ფეხსაცმელი 0.1%-ით.
სხვადასხვა საქონლისა და მომსახურების ჯგუფში ფასები გაიზარდა 10.1%-ით, რაც
0.53 პროცენტული პუნქტით აისახა წლიურ ინდექსზე. ფასები, უმეტესწილად, მომატებულია საფინანსო მომსახურებაზე (26.3%), პირად ჰიგიენასა (5.7%) და პირად ნივთებზე (6.1%).
სურსათისა და უალკოჰოლო სასმელების ჯგუფში ფასები შემცირდა ზეთსა
და ცხიმზე (-19.2%), ბოსტნეულსა და ბაღჩეულზე (-9.8%), პურსა და პურპროდუქტებზე (-8.0%), რძეზე, ყველსა და კვერცხზე (-3.3%-ით), შაქარზე, ჯემსა და სხვა ტკბილეულზე (-3.1%-ით). ამასთან, ფასები გაიზარდა ხილსა და ყურძენზე (17.3%), თევზეულზე (5%), ხორცსა და ხორცის პროდუქტებზე (5.6%), მინერალურ და წყაროს წყალზე, უალკოჰოლო სასმელებსა და ნატურალურ წვენებზე (3.3%)“
#datashvil #drpkhakadze #sheniganatleba #sheniambebi #sheniekimi
გურჯაანში მცხოვრებმა ახალგაზრდამ, გოგა შავშიშვილმა, ეგზოტიკური ფრინველების კონტაქტური ფერმა გახსნა. ისეთი ჯიშის ფრინველები ყავს, რომელიც საქართველოში არ არის გავრცელებული.
პარკში ამ დროისთვის წარმოდგენილია 40 მეტი სახეობის ფრინველი, რომელთა უმეტესობასაც საქართველოში ვერ შეხვდებით.
ყავთ წყლის ფრინველები, ქათმის სხვადასხვა ჯიშები, ხოხბები, მწყრები და სხვა. განსაკუთრებული სილამაზით გამოირჩევიან ,,ხოლმოგორის“ ჯიშის ბატები, რომლებიც ყველაზე მძიმეწონიანები არიან, ასევე ჩინური ბატები, მანდარინის და კაროლინის მსოფლიოში ყველაზე ლამაზი იხვის სახეობები, ახალი ჯიშის კალიფორნიული მწყერი ,,ბობვაითი“, ასევე განსაკუთრებული სილამაზით გამოირჩევიან, თეთრი ფარშევანგი და ინდური ფარშევანგი, ასევე ქათმის ჯიშებიდან „აიამცემანი“ ეს არის მსოფლიოში ყველაზე შავი ჯიშის ქათამი, რომლის ორგანოებიც კი შავია.
ასევე ყავთ მარანსის ჯიშის ქათამი, რომელიც დებს წითელი შეფერილობის კვერცხს. ის სააღდგომოდ შეღებილს გავს. განსაკუთრებულია სილამაზით ,,ამერაუკანას“ ჯიშის ფრინველი, რომელიც თეთრი, ცისფერი და ფირუზისფერი შეფერილობის ნაკლებ ქოლესტერინიან კვერცხს დებს.
„ვირის რძეზე მოთხოვნა გაასმაგებულია“ – ამის შესახებ ვირის რძის მწარმოებელი ფერმა „სახე-დარის“ დამფუძნებელმა, თემურ ლომიძემ განაცხადა. ფერმერი „ბიზნესპრესნიუსთან“ საუბრისას ამ პროდუქციაზე მოთხოვნის ზრდას ცნობიერების ამაღლებას უკავშირებს.
თემურ ლომიძე: „7 წელია ამ საქმით ვარ დაკავებული და ამ დროის განმავლობაში ვირის რძეს ერთი უკუჩვენებაც კი არ ჰქონია. წელიწადში 800 ლიტრს ვაწარმოებ, თუმცა ყველაფერი უნდა გავაკეთო, რომ 1200 ლიტრზე მაინც ავიდე“.
სოფლის მეურნეობის სექტორში კონკურენტუნარიანობის გაზრდის ხელშეწყობის, სურსათის წარმოების გაძლიერების, ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის, ფერმერების ცოდნის ამაღლების, ამავდროულად, სოფლად სიღარიბის შემსუბუქების, დარგში გენდერული და სოციალური ბალანსის მხარდაჭერის მიზნით, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა ოთარ შამუგიამ და გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) წარმომადგენელმა საქართველოში რაიმუნდ იელემ ახალი პროექტის „ინკლუზიური სოფლის განვითარება და მდგრადი სოფლის მეურნეობა” შეთანხმების დოკუმენტს მოაწერეს ხელი.
„გულწრფელი მადლობა მინდა გადავუხადო FAO-ს და ავსტრიის მთავრობას, კერძოდ, ავსტრიის განვითარების თანამშრომლობას (ADC) წლების განმავლობაში გაწეული მხარდაჭერისა და პარტნიორული თანამშრომლობისთვის. ჩვენ, ერთობლივი ძალისხმევით, არაერთი მნიშვნელოვანი პროექტი განვახორციელეთ. მოგეხსენებათ, საქართველო ევროკავშირთან თანამშრომლობის ახალ ეტაპზეა და ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო, რომ ამ პროცესში FAO-სა და პარტნიორი ორგანიზაციების ჩართულობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.
როგორც იცით, ევროკავშირის კანდიდატის სტატუსის მიღების შემდეგ, შესასრულებელი გვაქვს რიგი რეკომენდაციები, რომელთა ეფექტიანად და დროულად შესრულება ჩვენ დღის წესრიგს და პრიორიტეტს წარმოადგენს. ვფიქრობ, კოორდინირებული მუშაობით ახალი პროექტი სოფლის მეურნეობის დარგის გაძლიერებასა და რეკომენდაციების ეფექტიან შესრულებაში მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს“, – განაცხადა ოთარ შამუგიამ.
გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) წარმომადგენელმა საქართველოში რაიმუნდ იელემ მადლობა გადაუხადა მინისტრს და აღნიშნა, რომ ახალი პროექტის ხელმოწერა ქვეყნის მხარდაჭერის და სამომავლო თანამშრომლობის დასტურს წარმოადგენს.
როგორც რაიმუნდ იელემ აღნიშნა, FAO მხარს უჭერს საქართველოს ევროკავშირთან დაახლოების პროცესს. მისი განცხადებით, ახალი პროექტის ხელმოწერით ქვეყნის სოფლის მეურნეობის დარგში განვითარების ახალი ეტაპი იწყება.
აღსანიშნავია, რომ პროექტის ბიუჯეტი 4 მილიონი აშშ დოლარია და, ადგილობრივი და საერთაშორისო ექსპერტების ტექნიკური მხარდაჭერით, ოთხი წლის განმავლობაში გაგრძელდება.
პროექტის სამიზნე ჯგუფებს ორი საპილოტე მუნიციპალიტეტიდან, რომელიც გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთან, FAO-სთან, ADC-სთან და დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციების გზით პროექტის საწყის ეტაპზე შეირჩევა – ფერმერები, ფერმერთა ასოციაციები/კოოპერატივები, სოფლად მცხოვრები შინამეურნეობები, საგანმანათლებლო დაწესებულებები, კერძო სექტორის წარმომადგენლები და საოჯახო ფერმების მფლობელები წარმოადგენენ.
პროექტი გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) მიერ, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთან ერთად, ავსტრიის განვითარების თანამშრომლობის (ADC) ფინანსური მხარდაჭერით განხორციელდება. პროექტის მჭიდრო პარტნიორია საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო.
ინფორმაციას გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ავრცელებს.
გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის საზოგადოება (GIZ) საქართველოში ახალ პროექტს „ცირკულარული ქალაქის ლაბორატორია“ იწყებს. პროექტის პრეზენტაციას გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე სოლომონ პავლიაშვილი დაესწრო. მინისტრის მოადგილემ GIZ-ის წარმომადგენლებს მადლობა გადაუხადა მხარდაჭერისთვის და აღნიშნა, რომ დონორი ორგანიზაციების ჩართულობა ქვეყნის მწვანე ეკონომიკაზე გადასვლის პროცესში უმნიშვნელოვანესია.
აღსანიშნავია, რომ პროექტის სამიზნე ჯგუფია ადგილობრივი ბიზნესი, განსაკუთრებით ქალი მეწარმეები. პროექტი გერმანიის ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ფედერალური სამინისტროს ფინანსური მხარდაჭერით განხორციელდება.
„ნარჩენების მართვა საქართველოს მთავრობისთვის პრიორიტეტული მიმართულებაა. საქართველოს მიღებული აქვს ნარჩენების მართვის სტრატეგია და ეროვნული გეგმა, სადაც ძირითადი ყურადღება სწორედ ნარჩენების პრევენციას, ნარჩენების ხელმეორედ გამოყენებას და რეციკლირებას ეთმობა. შეფუთვის ნარჩენები დღემდე ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად რჩება. საქართველოში წელიწადში დაახლოებით 200-250 ათასი ტონა შეფუთვის ნარჩენი გროვდება, რაც მთელი ნარჩენების 16-17%-ია. ჩვენი მიზანი გარემოს დაცვაზე ორიენტირებული ეკონომიკის ჩამოყალიბებაა“, – განაცხადა სოლომონ პავლიაშვილმა.
გერმანიის საელჩოს სამხრეთ კავკასიის განვითარების თანამშრომლობის განყოფილების უფროსის, ლიდია ქრისტმანის განცხადებით, სამართლებრივი ჩარჩოების და პოლიტიკის დოკუმენტების შექმნის მიმართულებით საქართველომ მნიშვნელოვანი ნაბიჯები უკვე გადადგა, ახლა ძირითადი ყურადღება ამ დოკუმენტების იმპლემენტაციას უნდა დაეთმოს.
„ვაფასებ საქართველოს მისწრაფებას, დანერგოს ნარჩენების მართვის საერთაშორისო პრაქტიკა. მრავალჯერადი გამოყენების შეფუთვის სისტემების იმპლემენტაცია ცირკულარულ ეკონომიკაზე გადასვლისკენ გადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯია. რაც უფრო ნაკლები შეფუთვა გამოიყენება, მით ნაკლები ნარჩენი წარმოიქმნება, ეს პრობლემის მოგვარების გასაღებია. გარდა ამისა, ეს ფინანსური რესურსების დაზოგვის და სათბური აირების გამოყოფის შემცირების საუკეთესო საშუალებაა“, – აღნიშნა ლიდია ქრისტმანმა.
პროექტის წარდგენის პარალელურად, პანელური დისკუსია „ცირკულარული ეკონომიკა, ნარჩენების პრევენცია და ხელახალი გამოყენება საქართველოში“ გაიმართა, რომლის ფარგლებშიც საქართველოში ცირკულარული ეკონომიკის განვითარებაზე და ნარჩენების მართვის სისტემების დანერგვის საკითხებზე იმსჯელეს.
© SheniEkimi.ge
