ბესო იდოიძის მიერ მოყოლილი ლეგენდა თუშეთის ქვის სასამართლოზე.
წაყინვით დაზიანებული ხეხილის მოვლა
წაყინვით დაზიანებული ხეხილის მოვლა
გაზაფხულის წაყინვები, არცთუ იშვიათად, ემთხვევა ხეხილის ყვავილობის ფაზას. წაყინვა ხდება ტემპერატურის 0ºC-ზე ქვემოთ დაცემისას. ამ დროს მოსავალი შეიძლება მთლიანად დაიღუპოს.
წაყინვების თავიდან ასაცილებლად საუკეთესო საშუალებაა ბაღის დაბოლება. დასაბოლებელი მასალა (მაგალითად, ძველი საბურავები) ისე უნდა მოათავსოთ, რომ ბოლმა მთელი ბაღი მოიცვას. ამ დროს უნდა გაითვალისწინოთ ქარის მიმართულებაც. თუ საბურავები არ გაქვთ, მოუკიდეთ ჩამოცვენილ ფოთლებს, ნამჯას და ა.შ. მთავარია, ბოლავდეს.
გვიანი გაზაფხულის წაყინვებისგან თავის დასაღწევად საუკეთესო ხერხია მორწყვა. ამ დროს ნიადაგის ტემპერატურა ეცემა და კვირტის დაბერვა ყოვნდება.
თუ ხეხილის ნანაწილი მაინც წაგვეყინა, ხეები სათანადოდ უნდა გავსხლათ, მათი ასაკისა და წაყინვის ხარისხის მიხედვით.
სუსტად დაზიანებული ერთწლიანი ნერგები ჩვეულებრივად გაისხვლება. მოიჭრება მოყინული წვერების ნაწილები, საშუალოდ და ძლიერ დაზიანებული ნერგები ისხვლება საღ მერქნამდე.
თუ ვეგეტაციის დაწყებისთანავე შტამბის ზედა ნაწილში განვითარებული კვირტები ჭკნობას დაიწყებს, ხოლო ქვედა კვირტები კარგად ვითარდება, მაშინ ყველა კარგად განვითარებული ყლორტი უნდა დატოვოთ და ზედა ნაწილი მოაჭრათ. შემდეგში აქედან ახალი ვარჯი განვითარდება.
გახსოვდეთ
ყველა მონაჭერ ადგილზე აუცილებლად წაუსვით ბაღის მალამო.
ადრე გაზაფხულიდანვე ბაღში უნდა შეიქმნას კარგი პირობები, რაც გულისხმობს ნიადაგის ტენით უზრუნველყოფას, სასუქების შეტანას, მავნებელთა და დაავადებათა საწინააღმდეგო ღონისძიებების ჩატარებას.
წყარო: ნიკოლოზ იოსებიძე, ყველაფერი საოჯახო მეურნეობის შესახებ (გამომცემლობა პალიტრა L)
თბილისის მერია დარეჯანის სასახლის რეაბილიტაციას მეორედ იწყებს
თბილისის განვითარების ფონდის დაკვეთით დარეჯანის სასახლის რეაბილიტაცია იწყება. როგორც ფონდის დირექტორი “საქმის კურსთან” ინტერვიუში ამბობს, ტენდერში გამარჯვებული კომპანია უკვე გამოვლენილია, რომელიც ფიზიკურ სამუშაოებს ადგილზე სულ ცოტა ხანში დაიწყებს.
ქართული მინერალური წყლები: სხვადასხვა დაავადების სამკურნალოდ
საქართველოში 730-ზე მეტი სახეობის მინერალური წყალი მოიპოვება, რომლებიც ბალნეოლოგიური მიზნით და სამრეწველო ჩამოსხმისთვის გამოიყენება.
მინერალური წყლების ყველაზე პოპულარულ სახეობებზე გიამბობთ.
თერმული და მინერალური წყლების უნიკალური თვისებები ძველი დროიდან არის ცნობილი — ადგილობრივი მცხოვრებნი მათ სხვადასხვა დაავადების სამკურნალოდ იყენებდნენ.
მრავალი თერმული და მინერალური წყაროს ბაზაზე საკურორტო ზონებია გახსნილი. სანატორიული მკურნალობა საქართველოში, სადაც რბილი კლიმატია, სუფთა ჰაერი, თერმული წყაროები და სამკურნალო ტალახი — ევროპის კურორტებზე ძვირადღირებული დასვენების შესანიშნავი ალტერნატივაა.
საქართველო ვაზისა და ხორბლის წარმოშობის ქვეყანაა – მარცვლეულ კულტურებს შორის წამყვანი ადგილი ხორბალს უკავია
საქართველო ვაზისა და ხორბლის წარმოშობის ქვეყანაა.
მარცვლეულ კულტურებს შორის წამყვანი ადგილი ხორბალს უკავია. მისგან გამომცხვარი პური წარმოადგენს კვების ძირითად პროდუქტს. იგი ყოველდღიური სურსათია ადამიანისათვის, მასზე მოთხოვნილება ყოველწლიურად იზრდება.
პურეულ მცენარეებს მორფოლოგიური და ბიოლოგიური თავისებურებების მიხედვით პირობითად ორ ჯგუფად ყოფენ: თავთავიან პურეულებად (ხორბალი, ქერი, ჭვავი, შვრია, ტრიტიკალე) და ფეტვნაირ პურეულებად (სიმინდი, ფეტვი, ღომი, ბრინჯი, სორგო).
ხორბალი და პური ქართული სამიწათმოქმედო კულტურის უმნიშვნელოვანესი ნაწილი და ჩვენი წინაპრების თაყვანისცემის ობიექტი იყო. ამიტომ პური და ხორბალი ქართული საკრალური და სადღესასწაულო რიტუალების ერთ- ერთი მთავარი ნაწილია. საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ხორბლისაგან სხვადასხვა პროდუქტის მომზადების მდიდარი და საინტერესო ტრადიციებია შემორჩენილი. მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ თავდაპირველად ადამიანი ხორბალს ფაფეულის სახით მიირთმევდა.
ხორბალს ბეგვავდნენ, მოგვიანებით კი ფქვავდნენ და მისგან ფაფეულს – წანდილს, კორკოტს, ხალიფაფას ან ქუმელს ამზადებდნენ. ხორბლის ნამზადის განვითარების მეორე ეტაპი მარტივი ფორმით, საფუარის გარეშე, ე.წ. ხმიადის ცხობა იყო. საბოლოოდ პურის დედის საშუალებით მივიღეთ დღევანდელი პური. დღეს საქართველოში ხორბლის სამივე ტიპის ნამზადია შემორჩენილი.
საქართველოში პურის ორი ტიპის საცხობი იყო გავრცელებული – ფურნე და თონე. ფურნე დიდი ქვის ღუმელია, რომელიც ძირითადად მაღალმთიან რეგიონებში იყო გავრცელებული; ბარში ფურნეებს თონეები – ვერტიკალური პურსაცხობები ცვლიდა. ფურნეები ამჟამად ძირითადად აღმოსავლეთ საქართველოში – ქვემო ქართლსა და სამცხე- ჯავახეთშია შემორჩენილი, ხოლო თონე და მასში გამომცხვარი შოთის ან „დედას“ პური დღემდე საქართველოს ყოფის ყოველდღიური ნაწილია.
ხორბლის სახეობებისა და ჯიშების მრავალფეროვნებასთან ერთად, მრავალგვარი იყო ხორბლის მოვლა- მოყვანის ტრადიციები და სამეურნეო იარაღებიც, მაგალითად, ე.წ. კილიანი ხორბლის – მახასა და ზანდურის ასაღებად სპეციალურ ხელსაწყოს – შნაკვს იყენებდნენ. შნაკვი – ეს არის ორი ჯოხი, გადაბმული ბოლოში ზონრით, რომლითაც ხორბალს მომკის ნაცვლად თავებს წააწყვეტდნენ ხოლმე და ტომარაში ყრიდნენ, რადგან ამ უძველესი ხორბლის თავთავი მარტივად სტყდება ღეროს და ნამგლით აღებისას მოსავლის ნაწილი ნიადაგში იფანტებოდა. მრავალგვარი იყო მიწის დამუშავების იარაღებიც – სახვნელები, იგივე გუთნები – ისინი განსხვავდებოდა კუთხეების, რელიეფისა და ნიადაგის მიხედვით.
ვ. ალთუნაშვილი
მარცვლეულის წარმოება ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესია ეროვნული მეურნეობის წარმოების სისტემაში. მას მემცენარეობის დარგებს შორის როგორც ფართობების, ისე საერთო პროდუქციის წარმოების მოცულობის მიხედვით ყველაზე მეტი ხვედრითი წონა აქვს. ამასთან ერთად უნდა აღინიშნოს მარცვლეულის როლი და მნიშვნელობა სასურსათო ურთიერთობის სისტემაში.
საერთაშორისო სასურსათო უსაფრთხოების ორი ძირითადი მაჩვენებელია და ორივე მათგანი მარცვლეულის წარმოებას უკავშირდება. ესენია: მარცვლის გარდამავალი მარაგები და მარცვლის წარმოების მონაცემები მთლიანად და ერთ სულზე გაანგარიშებით.
კაცობრიობისათვის მარცვლეულის მნიშვნელობას მრავალი ფაქტორი განაპირობებს. უპირველეს ყოვლისა უნდა აღინიშნოს, რომ მარცვლეული მთელ მსოფლიოში არის ძირითადი სასურსათო პროდუქტი, მარცვლეული კულტურების მოყვანა შეიძლება თითქმის ყველგან, სადაც კულტურული მიწათმოქმედების თუნდაც რაიმე შანსია. ის არის ყველაზე იაფი და ამავე დროს ერთ-ერთი ყველაზე ყუათიანი საკვები პროდუქტი, რომელსაც არამარტო უშუალოდ მოიხმარს ადამიანი, არამედ ცხოველური წარმოშობის კვების პროდუქტების უმთავრესი საფუძველსაც წარმოადგენს. მარცვლეულის სიიაფის გამო, ის არის ყველაზე უფრო ხელმისაწვდომი სურსათი ანუ ადამიანი-შემოსავლების, დეფიციტის, სიღარიბის პირობებში როდესაც იძულებულია შეზღუდოს ძვირადღირებული საკვები პროდუქტების მოხმარება, არ ამცირებს ან უკიდურეს მომენტამდე ინარჩუნებს მთელ რიგ შემთხვევებშიც კი ზრდის მარცვლეულის მოხმარებას, რამდენადაც ცნობილია დედამიწაზე არსებული თითქმის ყველა რელიგია გარკვეულ შეზღუდვებს უწესებს მორწმუნეებს საკვების მიღების მხრივ. უმთავრესად აღკვეთილია სხვადასხვა სახის ცხოველური წარმოშობის საკვების მიღება, მარცვლეულის საკვებად გამოყენებას კი არ კრძალავს არცერთი რელიგია, პირიქით ამგვარი შეზღუდვების პირობებში მისი მნიშვნელობა უფრო იზრდება, მაგალითად, ინდუიზმის მიმდევრები ვეგეტარიანელები არიან, ბუდიზმი კრძალავს ოთხფეხა პირუტყვის გამოყენებას საკვებად, ისლამი და იუდაიზმი – ღორის ხორცისას, ქრისტიანებისათვის დაწესებულია მარხვა წლის გარკვეულ პერიოდში, როდესაც მათ ცხოველური წარმოშობის საკვების მიღება ეკრძალებათ და ა.შ. ამ შემთხვევებში მარცვლეული არის საკვები ნივთიერებების და ენერგის უმთავრესი მიმწოდებელი ადამიანის ორგანიზმისათვის. ყოველივე ზემოთაღნიშნულმა განსაზღვრა ის, რომ ნებისმიერი ეთნიკური თუ რელიგიური ჯგუფების კვების ტრადიციები მარცვლეულს მოიაზრებს როგორც კულინარიის” საფუძველს. მარცვლეულის უმთავრესი ღირებულებაა ისიც, რომ იგი არის ყველაზე უფრო ტრანსპორტაბელური და ადვილად ხანგრძლივი ვადით შესანახი პროდუქცია ტრანსპორტაბელურობა იძლევა იმის საშუალებას, რომ საერთაშორისო მასშტაბით ფართოდ გაიშალოს ვაჭრობა, ხოლო ადვილად და ხანგრძლივი ვადით შენახვადობა კი გარანტიაა ამ პროდუქციის დიდი მარაგებით შექმნისა და რაც სასურსათო სიტუაციის სტაბილურობას უზრუნველყოფს.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე შეიძლება დავასკვნათ, რომ მარცვლეული სასურსათო უსაფრთხოების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გარანტიაა, მაგრამ მსოფლიოს სასურსათო ბაზრის სტაბილურობაზე სხვა პროდუქტების წარმოების დონეც მოქმედებს. კვების ფიზიოლოგიურ ნორმების ჩამონათვალში კვების პროდუქტები ათ ძირითად ჯგუფშია გაერთიანებული
ესენია: მარცვლეული და მარცვალპარკოსნების პროდუქტები, ხორცი და ხორცის პროდუქტები, რძე და რძის პროდუქტები, თევზი და თევზის პროდუქტები, შაქარი, მცენარეული ზეთი, კვერცხი, კარტოფილი, ხილი და ბოსტნეული, მაგრამ იმის თქმა რომ ყოველი მათგანის საერთაშორისო სასურსათო უსაფრთხოების ჭრილში განხილვის საფუძველი არ არის, არ იქნება მიზანშეწონილი, იმისათვის, რომ საკვები პროდუქტის მოექცეს სასურსათო უსაფრთხოების ანალიზის სპექტრში, იგი ორ ძირითად პირობას მაინც უნდა აკმაყოფილებდეს. პირველ რიგში ის უნდა იყოს ადვილად ტრანსპორტირებადი და აქედან გამომდინარე მსოფლიოს ვაჭრობის მნიშვნელოვან ობიექტს უნდა წარმოადგენდეს და მეორე ის უნდა იყოს მაღალი კვებითი ღირებულების მქონე. ანუ აუცილებელია შეიცავდეს ძირითადი საკვები ნივთიერებიდან – ცილები, ცხიმები, ნახშირწყლები ერთ-ერთს მაინც სოლიდური რაოდენობით. ასეთ კატეგორიას მარცვლეულის გარდა განეკუთვნება მარცვალ-პარკოსნები, ხორიც, რძე და რძის პროდუქტები, თევზეული, შაქარი, მცენარეული ზეთი, რაც შეეხება კარტოფილს, ბოსტნეულს, კვერცხს, ხილს, აგრეთვე სხვადახსვა სახის სასმელებს, ისინი ეროვნული სასურსათო უსაფრთხოების განხილვის საგანია, რა თქმა უნდა ზემოთაღნიშნულ ექვს ძირითად პროდუქტთან ერთად.
მარცვლეული არის სასურსათო უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ერთ-ერთი საფუძველი და იგი ზოგჯერ პოლიტიკური ზეწოლის მიზეზიც ხდება ბევრი განვითარებული ქვეყნების მიერ, რადგან იგი მიჩნეულია ქვეყნის სასურსათო უზრუნველყოფის საფუძვლად. სწორედ სასურსათო უსაფრთხოების” ტერმინის საერთშაორისო პრაქტიკაში დანერგვა უკავშირდება მარცვლეულის წარმოებასთან წარმოშობილ კრიზისებს. იგი FAO-მ 1971-1973 წლების მარცვლეულის კრიზისთან დაკავშირებით შემოიღო. ამავე პერიოდში შეიქმნა FAO-სთან არსებული საერთაშორისო სასურსათო-უსაფრთხოების კომიტეტი. აქედან მოყოლებული, ზემოაღნიშნული და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების ყურადღების ცენტრში მოექცა სასურსათო უსაფრთხოების უზრუნველყოფის საკითხი და მას ერთ-ერთ ძირითად საფუძვლად დაედო მოსახლეობის პურითა და პურპროდუქტებით უზრუნველყოფის დონე. ყველა ქვეყანა ამ პროდუქტების წარმოებას მიიჩნევენ სოფლის მეურნეობის დარგებისა და კულტურების გაადგილების დასახასიათებლად და მის გაადგილებას და ამ პროდუქტით მოსახლეობის უზრუნველყოფაზე აქვთ ძირითადი ორიენტირი აღებული. ამდენად მარცვლეული არის ყველა სხვა პროდუქტის განვითარების საფუძველთა საფუძველი და სასურსათო პრობლემის გადაჭრა ამ პროდუქტის წარმოებას უკავშირდება. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოში საბჭოთა პერიოდის დროს ამას ყურადღება არ ექცეოდა, რამაც უარყოფითად იმოქმედა ეროვნული ეკონომიკის განვითარებისა და თავი იჩინა დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ.
თუ განვიხილავთ მსოფლიოში მარცვლეულის წარმოებას მსოფლიოს წამყვან განვითარებულ ქვეყნებში და რა მდგომარეობაა სასურსათო უზრუნველყოფის თვალსაზრისით დავინახავთ, რომ მარცვლეულის ყველაზე დიდი მწარმოებელია ჩინეთი, სადაც 2004 წ. 406 მლნ ტონა მარცვლეული მიიღეს, შემდეგ მოდის აშშ 300,5 მლნ ტონა, ინდოეთი 219,9 მლნ ტ. რაც შეეხება პოსტსაბჭოთა ქვეყნებს აქვთ რუსეთი პირველია – 86,6 მლნ ტ. შემდეგ უკრაინა 38,8 მლნ ტ და ყაზახეთი 16,0 მლნ ტონა. საქართველოში ამ წელს წარმოებულ იქნა 0,7 მლნ ტონა მარცვლეული.
აქვე უნდა აღინიშნოს ის ფაქტი, რომ მარცვლეული მეურნეობისადმი გულგრილი დამოკიდებულება ყოვლად გაუმართლებელი იყო, რაც განპირობებული იყო ე.წ. საბჭოთა პერიოდის ზეგავლენით, რაც მიჩნეული იყო, რომ საქართველოს შრომის საზოგადოებრივი დანაწილებით ეწარმოებინა მხოლოდ სამხრეთული და სუბტროპიკული კულტურები, ხოლო მარცვლეული შემოეტანა და ადგილზე არ ეწარმოებინა, რამდენადაც იგი მიეწოდებოდა საკავშირო ფონდიდან, რითაც საქართველო ფაქტიურად კარგავდა დამოუკიდებლობას. ამას აპირობებდა აგრეთვე ქვეყნის ზოგიერთი აგრარიკოს მეცნიერთა მოსაზრებაც საქართველოს სოფლის მეურნეობის გაძღოლის სისტემიდან წარმოების სპეციალიზაციის თვალსაზრისით საქართველოს არცერთ კუთხეში არ იგეგმებოდა მარცვლეულის მწარმოებული სპეციალიზებული ზომები. ამას დაერთო ისიც, რომ 40 წლებში ასეთ ზონად მიჩნეული გარე კახეთის დედოფლისწყაროსა და სიღნაღის რაიონები არასწორი დაგეგმვით გადაიქცა სამრეწველო მევენახეობისა და მეღვინეობის ზონად”, რაც ჩვენი აზრით არასწორი და მცდარი იყო.
მარცვლეულის მწარმოებელ სპეციალიზებულ ზონებად უნდა დარჩეს აღმოსავლეთ საქართველოში თავთავიანი მარცვლეულისა – დედოფლისწყაროსა და სიღნაღის რაიონები, ხოლო დასავლეთ საქართველოში (სიმინდის) – აბაშის, ხობისა და სხვა ადმინისტრაციული რაიონები. მარცვლეულის წარმოება ერთ სულზე გაანგარიშებით ნათლად ასახავს ამ ტემპის დაკარგვასა და სასურსათო პრობლემის გადაჭრაში მის უარყოფით ხასიათს, რაც მეურნეობის გაძღოლის არსებული სისტემის უვარგისობით არის განპირობებული. როგორც სათანადო მასალების ანალიზი გვიჩვენებს მარცვლის წარმოება ჩვენში ძალზე არამყარია და იგი იცვლება წლების მიხედვით – საგრძნობლად, რაც ბუნების კაპრიზებზეა ძირითადად დამოკიდებული (გვალვები, აგროტექნიკური ღონისძიებების გაუტარებლობა და ა.შ.) ქვეყანამ უნდა შექმნას უსაფრთხოების მიზნით მარცვლეულის მარაგების ის მოცულობა, რომელიც შეეხამება მსოფლიოს მარცვლეულის მოხმარების მთელი ოდენობის 17%, ანუ 60 დღის პერიოდს. ამასთან მოსავლის მარაგების ოდენობა განისაზღვრება თუ ქვეყანაში იწარმოება ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებით ერთი ტონის მოცულობით. ასეთ ქვეყანა მსოფლიოში ითვლება დანია (1676 კგ.), კანადა (1229 კგ.), უნგრეთი (1163 კგ.), ავსტრალია (1009 კგ.), აშშ (132 კგ) და ა.შ. საქართველოში ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 155 კგ-ია. სასურსათო მარცვლეულში მთავარია ხორბლის წარმოება. ჩვენთან ერთ სულზე გაანგარიშებით მხოლოდ 46 კგ-ია. ამას განაპირობებს ამ კულტურის დაბალი საჰექტარო მოსავლიანობა.
მსოფლიოში 60 დღის პერიოდს ქვევით მარცვლეულის მარაგების შემცირება ხდება საერთაშორისო სასურსათო კრიზისის დეტონატორი. ამგვარ მოვლენას ადგილი ჰქონდა 1972-1973 და 1995-1996 წლებში. ყველაზე დაბალი დონე 246 მილიონი ტონის ოდენობით იყო 1995-1996 წლებში. ეს მოცულობა მსოფლიოს მხოლოდ 51 დღის განმავლობაში ეყოფოდა. ჩვენთან ასეთი პერიოდი იყო 1993 წელს, როცა ქვეყანაში მარცვლის წარმოება 409,5 ათას ტონაზე ნაკლები იყო და სამარაგო ფონდი მეტად კრიტიკული იყო 5 დღის პერიოდით. 2000 წელს პლანეტაზე მიღებულ იქნა მარცვლეულის სარეკორდო მოსავალი 2064 მლნ ტონა, მაგრამ ამან მხოლოდ ჩვენთან გააუმჯობესა სასურსათო უსაფრთხოების მაჩვენებელი, რადგან ქვეყანას არ გააჩნდა სავალუტო ფონდის შესაბამისი თანხა. უკანასკნელი 10 წლის საერთშაორისო სასურსათო უსაფრთხოების მაჩვენებლები წარმოშობს ეჭვს რომ მსოფლიოს მარცვლის ბაზარი პერმანენტული კრიზისის ფაზაში შევიდა და საჭირო ხდება ქვეყნის შიგნით ვეძიოთ ამ მარაგების შექმნის აუცილებლობის შესაძლებლობანი და იგი უნდა დაემყაროს მარცვლეულის ნათესების ფართობების გაზრდისა და მისი მოსავლიანობის გადიდების აუცილებლობებს და შესაძლებლობებს. მარცვლის საერთო წარმოების ზრდაში გადამწყვეტი როლი მოსავლიანობის გადიდებამ უნდა თქვას, რადგან ჩვენთან პურეული კულტურების მოსავლიანობა 12-დან 21 ცენტნერამდე მერყეობს, ხოლო სიმინდისა 15-30 ცენტნერის ფარგლებში. ეს მაჩვენებელი საკმაოდ დაბალია თუმცა, საქართველოში მარცვლეულის წარმოების გადიდებისათვის არსბეობს კარგი ბუნებრივი და ეკონომიკური შესაძლებლობები. სამწუხაროდ ეს შესაძლებლობები ჩვენთან მინიმუმადაც არ არსი გამოყენებული. ეს ნათლად ჩანს იქიდან, რომ აქ არსებობს მარცვლეულის წარმოების უდიდესი შესაძლებლობები როგორც ექსტენსიური განვითარების, ისე ინტენსიური განვითარების. ექსტენსიური განვითარების შესაძლებლობა განსაზღვრულია, ხოლო ინტენსიური განვითარების შესაძლებლობები კი ამოუწურავია. კარგი მოსავლიანობის მიღების პირობებში მარცვლეულის საჰექტარო მოავლიანობა სულ მცირე 25-35 ცენტნერის ფარგლებში შეიძლება ვივარაუდოთ, ხოლო სიმინდისა 30-40 ცენტნერის ფარგლებში. ტრადიციული მეთოდებით საერთო მოსავლის ზრდის დიდი რეზერვები არსებობს დასავლეთ საქართველოს რაიონებში, ხოლო ხორბლეულისა აღმოსავლეთ საქართველოს ადმინისტრაციულ ყველა რაიონს სადაც დაბალია სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის, ქიმიზაციის დონე თუმცა სიტუაციის გასაუმჯობესებლად ჯერჯერობით არასაკმარისია იქ არსებული ეკონომიური ზრდის ტემპები, რაც საშუალებას მისცემდა მათ გაეზარდა ინვესტირება ამ დარგში და გაედიდებინათ მათი საერთო წარმოება.
გამოყენებული ლიტერატურა:
1. დ. ბახტაძე – ქართველთა ტრადიციული საკვები პროდუქტები და სასურსათო უსაფრთხოება. გამომც. თსუ 2004.
2. დ. ბახტაძე, ნ. ნადირაძე – სასიცოცხლო უზრუნველყოფის კულტურა და სასურსათო უვნებლობის პერიპეტიები. ჟ. მაკრო მიკროეკონომიკა” 2000 წ. #10.
3. პ. კოღუაშვილი, ჰ. გიორგაძე, ყ. რამიშვილი სასურსათო პრობლემიდან სასურსათო უსაფრთხოებამდე გამომც. მერანი” 1999 წ.
4. საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის წელიწდეული საქართველოს სოფლის მეურნეობა”. 2005 წ.
პირველკლასელთა საყოველთაო რეგისტრაცია დაიწყო
დღეიდან პირველკლასელთა საყოველთაო რეგისტრაცია დაიწყო, რომელიც 13 ივნისის ჩათვლით გაგრძელდება. რეგისტრაცია განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემის ოფიციალურ ვებგვერდზე განხორციელდება .
განათლების სამინისტროს ინფორმაციით, ბავშვის სისტემაში რეგისტრაციას უზრუნველყოფს მშობელი ან კანონიერი წარმომადგენელი.
„ელექტრონულად რეგისტრირებული მოსწავლის ჩასარიცხად აუცილებელი დოკუმენტაციის წარდგენა სკოლებში 14 ივნისიდან 25 ივნისის ჩათვლით განხორციელდება. დადგენილ ვადებში დოკუმენტაციის წარუდგენლობის შემთხვევაში, რეგისტრაცია ავტომატურად გაუქმდება.
პირველ კლასში ჩასარიცხი დოკუმენტები: მოსწავლის კანონიერი წარმომადგენლის განცხადება, რომელიც უნდა შეიცავდეს კანონიერი წარმომადგენლის საცხოვრებელი ადგილისა და ტელეფონის ნომრის თაობაზე ინფორმაციას და უნდა აკმაყოფილებდეს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 78-ე მუხლით დადგენილ სხვა მოთხოვნებს, კანონიერი წარმომადგენლის პირადობის დამადასტურებელი მოწმობის ასლი და საქართველოში ბინადრობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი (ასეთის არსებობის შემთხვევაში). დოკუმენტების უცხოურ ენაზე წარდგენის შემთხვევაში, მათ უნდა დაერთოს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შესრულებული თარგმანი ქართულ ენაზე).
მოსწავლის დაბადების მოწმობის ან პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი და საქართველოში ბინადრობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი (ასეთის არსებობის შემთხვევაში).დოკუმენტების უცხოურ ენაზე წარდგენის შემთხვევაში, მათ უნდა დაერთოს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შესრულებული თარგმანი ქართულ ენაზე).
პირველ კლასებში არსებული ადგილების რაოდენობის შესამოწმებლად გადადით ბმულზე
პირველკლასელთა საყოველთაო რეგისტრაციის ინსტრუქცია იხილეთ აქ
შეგახსენებთ, რომ საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის გიორგი ამილახვარის გადაწყვეტილებით, სასკოლო ასაკთან დაკავშირებით „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილება შევიდა. კერძოდ, 2024-2025 სასწავლო წელს პირველ კლასში დარეგისტრირებას შეძლებენ ბავშვები, რომლებსაც 6 წელი 1-ელ დეკემბრამდე შეუსრულდებათ.
ცვლილების თანახმად, ბავშვის მზაობისა და მისი საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით, სასწავლო წლის დაწყების მომდევნო დღიდან 1-ელ დეკემბრამდე დაბადებული პირების მშობლებს ან კანონიერ წარმომადგენლებს უფლება აქვთ, გააკეთონ არჩევანი: გააგრძელონ სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების მომსახურების მიღება სასკოლო მზაობის პროგრამაში ჩართვით, ან დარეგისტრირდნენ პირველკლასელებად.
საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო მშობლებს მოუწოდებს, ყურადღებით გაეცნონ რეგისტრაციის ვადებსა და პირობებს, რათა ბავშვის სკოლაში შეყვანა დროულად და შეუფერხებლად შეძლონ“,- აღნიშნულია განათლების სამინისტროს ინფორმაციაში.
ოზურგეთს 8 ახალი, თანამედროვე ტიპის ავტობუსი მოემსახურება
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობაზე ახალი პროექტები მზადდება, რომლის ჯამური მოცულობა 20 მილიონი ლარი იქნება, – ამის შესახებ ოზურგეთის მერმა, ავთანდილ თალაკვაძემ განაცხადა.
„განვაგრძობთ სოფლებში გზების რეაბილიტაციის და მოწყობის სამუშაოებსაც. 2024 წლის სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის ფარგლებში, რეგფონდისა და ადგილობრივი ბიუჯეტის დაფინანსებით, ჯამში 2 172 000 ლარის სამუშაოებს ვაკეთებთ. პროგრამის დასრულების შემდეგ, სოფლებში კრიტიკულ მონაკვეთებზე დაახლოებით 20 კმ-მდე გზა, ბეტონის საფარით მოეწყობა. აქვე მინდა გითხრათ, რომ უკვე დასრულდა ტენდერი და ვიწყებთ ქ. ოზურგეთსა და ჩვენს სოფლებში საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობაზე ახალი პროექტების მომზადებას, რომლის ჯამური მოცულობაც 20 მილიონი ლარი იქნება. თუ სად და რა მონაკვეთებზე გაკეთდება ახალი საგზაო ინფრასტრუქტურა – ამ ინფორმაციას მომდევნო სხდომებზე წარმოგიდგენთ.
სიახლეები გვაქვს ნატანების ადმინისტრაციულ ერთეულშიც – ნატანებში სამი მრავალბინიანი სახურავის სრულ რეაბილიტაციას გავაკეთებთ, რისთვისაც 160 000 ლარი დაიხარჯება. ასევე, დაგეგმილია ე.წ. მე-15 ბრიგადის დასახლებაში 720 მეტრი სიგრძის საგზაო მონაკვეთის რკინა-ბეტონის საფარით მოწყობა, რისთვისაც 396 000 ლარი დაიხარჯება“, – აღნიშნა მერმა.
მისივე თქმით, 35 წლის შემდეგ პირველად მოხდა სრულიად ახალი საზოგადოებრივი ავტობუსების შესყიდვა და ეს პროცესი გაგრძელდება.
ოზურგეთის მერის თქმით, საქართველოს მთავრობის მხარდაჭერით უკვე შეძენილი და შემოყვანილია 8 ერთეული ISUZU-ს მარკის თანამედროვე ტიპის ავტობუსის, რომლითაც მოქალაქეებს მგზავრობისას სრული კომფორტი შეექმნებათ.
„ძვირფასო თანამოქალაქეებო, მოგეხსენებათ, ოზურგეთის განვითარების ჩვენი 8 პუნქტიანი გეგმის ერთ-ერთი მთავარი საკითხი იყო ახალი ავტობუსების შემოყვანა და სატრანსპორტო სისტემის გაუმჯობესება – ვასრულებთ კიდევ ერთ პირობას, რომელიც საზოგადოებას მივეცით და ოზურგეთში ახალი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი გვექნება – საქართველოს მთავრობის მხარდაჭერით უკვე შევიძინეთ და შემოვიყვანეთ 8 ერთეული ISUZU-ს მარკის თანამედროვე ტიპის ავტობუსი, რომლითაც ჩვენს მოქალაქეებს მგზავრობისას სრულ კომფორტს შევუქმნით. 35 წლის შემდეგ პირველად მოხდა სრულიად ახალი საზოგადოებრივი ავტობუსების შესყიდვა და ეს პროცესი გაგრძელდება,“- აღნიშნა მერმა.
ავთანდილ თალაკვაძემ სამარშრუტო გეგმაზე, ტარიფებსა და მარშრუტების მიმართულებებზეც ისაუბრა.
„მუნიციპალურ სატრანსპორტო კომპანიასთან კოორდინირებით, შემუშავდა ახალი სამარშრუტო გეგმა და ტარიფები, რომელიც მაქსიმალურად ხელმისაწვდომი და მორგებული უნდა იყოს ნებისმიერი შემოსავლის მქონე ადამიანსა და სოციალურ ჯგუფზე. მგზავრობის საფასურის გადახდა შესაძლებელი იქნება საბანკო პლასტიკური ბარათებით და ელექტრონული სისტემით, რომელიც ავტობუსშია დამონტაჟებული. სამგზავრო ბარათის შეძენა შესაძლებელია დეილის ქსელურ მარკეტებში ქალაქ ოზურგეთში და სოფელ ნატანებში, ასევე ლოტოს ჯიხურებში. გაგაცნობთ მიმართულებებს, რომელსაც ახალი ტრანსპორტი მოემსახურება: ოზურგეთი – ურეკი; ოზურგეთი – დვაბზუ – ცხემლისხიდი – ვაკიჯვარი; ოზურგეთი – ნაგომარი; ოზურგეთი – ნარუჯა – ლაითური; ოზურგეთი – შემოქმედი – გომი; ოზურგეთი – სოფ. ოზურგეთი – გურიანთა. რა თქმა უნდა, ახალი ტრანსპორტის ფუნქციონირებას დავაკვირდებით და საჭიროების შემთხვევაში ცვლილებებსაც შევიტანთ. კომფორტულ და სასიამოვნო მგზავრობას გისურვებთ!“ – განაცხადა ოზურგეთის მერმა.
მისივე თქმით, წარმატებით მიმდინარეობს და მალე დასრულდება მრავალბინიან საცხოვრებელ კორპუსებში, სამგზავრო და სატვირთო ლიფტების მოწყობის სამუშაოები.
„ამჯერად, ფარნავაზ მეფის ქ.N1 და N127-ში, მერაბ კოსტავას ქ.N2, N4,-ში, იოანე პეტრიწის ქ. N1 და გრიბოედოვის ქ.N31-ში მოეწყობა ლიფტები, ადგილობრივი ბიუჯეტიდან და საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის ფარგლებში მიღებული გრანტიდან, ჯამში 648 786 ლარი დაიხარჯება“,- განაცხადა მერმა.
მერმა ასევე სტიქიის შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებებთან დაკავშირებით, განახლებული ინფორმაცია წარმოადგინა და ისაუბრა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების სახურავების რეაბილიტაციის შესახებ. „გაგაცნობთ განახლებულ ინფორმაციას სტიქიის შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებებთან დაკავშირებით. ამ მიმართულებით განვაგრძობთ მუშაობას: დაბა ლაითურში – სტიქიის შედეგად დაზიანებული 4 მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის სახურავების რეაბილიტაციას ვიწყებთ, რომლის ღირებულებაც შეადგენს 109 998 ლარს. დაბა ნარუჯაში დავიწყეთ სტიქიის შედეგად დაზიანებული 3 მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის სახურავის რეაბილიტაცია, დანახარჯი შეადგენს 109 409 ლარს. სოფელ მერიაში – მიმდინარეობს 4 მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის სახურავების რეაბილიტაცია, რაშიც 134 799 ლარი დაიხარჯება. სტიქიის შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებების ფარგლებში, ოზურგეთის მუსიკალური სკოლის სახურავის რეაბილიტაციასაც ვიწყებთ, რისთვისაც დაიხარჯება 26 999 ლარი,“- განაცხადა ოზურგეთის მერმა.
26 აპრილს საქართველოში ვეტერინარიის მსოფლიო დღე აღინიშნა
სურსათის ეროვნული სააგენტოს ორგანიზებითა და USDA-SQIL პროექტის „ინვესტირება უვნებელ და ხარისხიან მესაქონლეობაში“ მხარდაჭერით, ვეტერინარებმა პროფესიული დღე მასშტაბური კონფერენციით აღნიშნეს. მონაწილეებმა 2024 წლის პრიორიტეტული მიმართულებები განიხილეს და სხვადასხვა დაავადებასთან მიმართებით არსებულ ახალ რეგულაციებსა და მიდგომებზე იმსჯელეს.
აუდიტორიას მისასალმებელი სიტყვით გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე კახა კაკაბაძემ მიმართა.
„გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელით, ჩვენს ვეტერინარებს ვულოცავ პროფესიულ დღეს. სურსათის ეროვნული სააგენტოს ვეტერინარები უმნიშვნელოვანეს საქმეს ასრულებენ – წელიწადში 6 მილიონზე მეტ მანიპულაციას ატარებენ და სერიოზული წვლილი შეაქვთ ცხოველების და, შესაბამისად, ადამიანების ჯანმრთელობის დაცვაში“, – აღნიშნა კახა კაკაბაძემ.
ვეტერინარებს პროფესიული დღე სურსათის ეროვნული სააგენტოს უფროსმა ზურაბ ჩეკურაშვილმა მიულოცა და ქვეყანაში ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობის უზრუნველსაყოფად გაწეული შრომისთვის სააგენტოს სპეციალისტებს მადლობა გადაუხადა.
კონფერენციაზე მოწვეულმა სტუმრებმა მოისმინეს პრეზენტაციები თემებზე: 2024 – მსხვილფეხა საქონლის იდენტიფიკაცია-რეგისტრაციის გაძლიერებული მიდგომის წელი; პირველადი წარმოების კითხვარი, აფლატოქსინის კონტროლი; სახელმწიფო პროგრამით გათვალისწინებული ინფექციური დაავადებების კონტროლი; ახალი რეგულაციები და მიდგომები ბრუცელოზთან, ტუბერკულოზთან და ლეიკოზთან მიმართებაში.
ღონისძიებას პარლამენტის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის, აგრარულ საკითხთა კომიტეტის, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროსა და მასში შემავალი უწყებების – სურსათის ეროვნული სააგენტოს, სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის, სოფლის მეურნეობის სახელმწიფო ლაბორატორიის, თბილისის მონიტორინგის სააგენტოს, შემოსავლების სამსახურის, აშშ-ის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის, საერთაშორისო ორგანიზაციების, მეცნიერებათა აკადემიის, არასამთავრობო სექტორის, დარგობრივი ასოციაციების წარმომადგენლები, ვეტერინარები, ფერმერები და სტუდენტები ესწრებოდნენ.
ვეტერინარიის მსოფლიო დღე 2000 წელს ვეტერინარიის მსოფლიო ასოციაციის ინიციატივით დაწესდა და ყოველწლიურად აპრილის ბოლო შაბათს აღინიშნება. ამ დღის მიზანია, ხელი შეუწყოს პროფესიის პოპულარიზაციას, აღიაროს და დააფასოს ვეტერინარების მნიშვნელოვანი წვლილი საზოგადოებრივ ჯანდაცვაში და გაზარდოს ცნობიერება ვეტერინართა საქმიანობის შესახებ. წლევანდელი გზავნილია: „ვეტერინარი – ერთიანი ჯანდაცვის მნიშვნელოვანი რგოლი“, რაც ხაზს უსვამს აღნიშნული დარგის როლს არა მხოლოდ ცხოველთა, ასევე ადამიანთა ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის უზრუნველყოფაში.
USDA-SQIL პროექტს ახორციელებს ამერიკული ორგანიზაცია Land O’Lakes Venture37, საქართველოს ფერმერთა ასოციაციასთან პარტნიორობით, ამერიკის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის (USDA) ფინანსური მხარდაჭერით.
სამკურნალო ტალახი თქვენი ჯანმრთელობისთვის
სამკურნალო ტალახი თქვენი ჯანმრთელობისთვის
ავადმყოფთა კომპლექსური მკურნალობის მეთოდები ახტალის კურორტზე
ახტალის კურორტზე კლინიკური და ექსპერიმენტალური დაკვირვებებისა და მრავალწლიანი გამოცდილების საფუძველზე შემუშავებულია სხვადასხვა დაავადებების მქონე ავადმყოფების დიფერენცირებული მეთოდები.
საყრდენ-მამოძრავებელი აპარატის დაავადებების მქონე ავადმყოფთა ტალახით მკურნალობის მეთოდიკა
ა) სახსრებისა და ხერხემლის დაავადებები
ანთებითი ართრიტები
რევმატოიდული ართრიტი (რა) (ინფექციური არასპეციფიკური პოლიართრიტი) – შემაერთებელი ქსოვილის სისტემური დაავადება ანთებითი პროცესის უპირატესი ლოკალიზაციით სახსრებში. დაავადება ხასაითდედება მყარი პროგრესული მიმდინარეობით, რაც იწვევს ავდმყოფის ინვალიდობას ადრეულ ასაკში.
რევმატოიდული ართრიტის მქონე ავადმყოფთა გამოჯანმრთელება დამოკიდებულია დაავადების კლინიკურ-ანატომიურ ფორმაზე და ანთებითი პროცესის აქტივობის ხარისხზე. ამასთან დაკავშირებით რევმატოიდული ართრიტის მქონე ავადმყოფთა შერჩევა ტალახით მკურნალობისათვის უნდა იყოს მკაცრი და ინდივიდუალური, რათა თავი ავარიდოთ არასასურველ გართულებებს.
ტალახით მკურნალობა ეფექტურად მიმდინარეობს რევმატოიდული პოლიართრიტის, რემისიის ფაზაში ოლიგო-მონოართრიტის ან აქტივობის მინიმალური დონის პათოლოგიური პროცესების დროს საყრდენ-მამოძრავებელი აპარატის ფუნქციების დარღვევით არა უმეტეს I და II ხარისხისა.
მკურნალობა ინიშნება ზოგადი ან ადგილობრივი 40-42-440 ტემპერატურის ტალახის აპლიკაციების სახით, პროცედურის ხანგრძლივობა 15-20 წუთი. პირველი ორი აპლიკაცია ტარდება დღეგამოშვებით, შემდგომში კი ორი-სამი დღე ზედიზედ შემდგომი დასვენების დღით. ტალახით მკურნალობის კურსი ავადმყოფის საერთო მდგომარეობიდან გამომდინარე განისაზღვრება 12-18 პროცედურით.
სახსრების მრავალჯერადი დაზიანებისას გამოიყენება 36-380 ტემპერატურის ტალახის ხსნარის აბაზანები, პროცედურის ხანგრძლივობა 15 წუთი, მკურნალობის კურსი შედგება 10-15 აბაზანისაგან.
სახსრებში ანთებითი პროცესის ადგილობრივი გაუმტკივარებისა და გაწოვის ზემოქმედებისათვის ტალახით მკურნალობა კომბინირებულია რიგ ფიზიოთერაპიულ პროცედურებთან, რომელთა შორის ხშირად გამოიყენება: ულტრაბგერები, გიდროკორტიზონის ფონოფორეზი, ხვადასხვა მცენარეული ნივთიერებების (ანალგინი, სალიცილატები, ნოვოკაინი, ლითიუმი და სხვ.)ელექტროფორეზი, ულტრამაღალი სიხშირის ელექტრომაგნიტური ველი, მიკროტალღური თერაპია, მოკლეტალღური დიამეტრია, ულტრაიისფერი გამოსხივება და სხვ. ერთდროულად ფიზიოთერაპიული პროცედურა უტარდება არა უმეტეს ორ სახსარს. ავადმყოფის მდგომარეობიდან გამომდინარე ერთ-ერთ ზემოთჩამოთვლილ მროცედურას უნდა ენაცვლებოდეს ტალახით მკურნალობა, ერთდროული დანიშვნის დროს კი დაცული უნდა იქნას ინტერვალი 3-4 საათი ტალხის პროცედურის მიღების შემდეგ. მკურნალობის კურსი უნდა დაინიშნოს 10-დან 15-მდე ფიზიოთერაპიული პროცედურით.
მკურნალობის კოპლექსში ასევე შედის რეგიონული კუნთების მასაჟი და მოძრაობათა შესაბამისი რეჟიმი – სამკურნალო ვარჯიში ან მექანოთერაპია (კურსი 15-დან 20 პროცედურამდე).
სამკურნალო ვარჯიში და მასაჟი ტალახით მკურნალობის ფონზე ხელს უწყობ სახსრების ფუნქციის აღდგენას და იცავს კონტრაქტურისა და ანკილოზების განვითარებისაგან.
ტალახით მკურნალობის პროცესში 2-3 პროცედურის შემდეგ ხშირად იწყება სუსტად გამოკვეთილი ბალნეოლოგიური რეაქცია, რომელიც არ საჭიროებს სპეციალურ მკურნალობას, ადვილად ექვემდებარება ანტირევმატულ მედიკამენტებს (ასპირინი,რეოპირინი, ანალგინი,ბუტადიონი) და ტრანკვილიზატორებს (ბელოიდი, ბელასპონი), ტალახით მკურნალობის შეწყვეტის გარეშე.
ხოლო თუ ბალნეორეაქციას ახლავს მაღალი სიცხე და პათოლოგიური პროცესის აქტივობა (ბალნეოპათოლოგიური რეაქცია), მაშინ მიზანსწონილია დროებით შეწყდეს ტალახით მკურნალობა დ დაინიშნოს შესაბამისი მედიკამენტური თერაპია. ამასთან ერთად, რამოდენიმე დღის განმავლობაში უნდა შეიზღუდოს ნახშირწყლებისა და სუფრის მარილის მიღება. რევმატოიდული ართრიტით დაავადებული ავადმყოფის საკვები უნდა იყოს სრულყოფილი, შეიცავდეს A, B1, B2 და C ვიტამინებს.
ახტალის კურორტზე ავადმყოფთა მკურნალობის ერთ-ერთ უმთავრეს საშუალებას წარმოადგენს ასევ აეროგელიოთერაპია – კლიმატო-მკურნალობის ერთ-ერთი სახე.
რევმატული პოლიართრიტი (სოკოლსკი-ბუიოს დაავადება). რევმატიზმი მიეკუთვნება კოლოგენურ დაავადებებს, უპირატესად გულის დაზიანებით, რევმატული პოლიართრიტი კი წარმოადგენს აღნიშნული დაავადების გამოვლენის მწვავე სტადიას.
რევმატული პოლიართრიტით დაავადებულთა მკურნალობა ახტალის კურორტზე დიდი სიფრთხილით უნდა ჩატარდეს. ტალახით მკურნალობა უნდა დაინიშნოს რემისიის პერიოდში, არააქტიულ ფაზაში, მწვავე შეტევიდან 10-12 თვის შემდეგ, დაავადების კლინიკურად გამოვლენილი ნიშნებისა და გულ-სისხლძარღვთა სისტემის უკმარისობის გარეშე.
ტალახი იდება აპლიკაციის სახით ერთ ან რამოდეიმე სახსარზე. ტალახის ტემპერატურა 39-400, პროცედურის ხანგრძლივობა 15 წუთი. პირველი 2-3 ტალახის აპლიკაცია ინიშნება დღეგამოშვებით, შემდგომ დღეებში – ორი პროცედურა ზედიზედ ერთდღიანი შესვენებით, მკურნალობის კურსი 10-12 აპლიკაცია.
ტალახით მკურნალობის დროს ზომიერად გამოხატული ბალნეოლოგიური რეაქციის დროს აბაზანებს, როგორც წესი არ წყვეტენ. უფრო გამოხატული ბალნეოლოგიური რეაქციის დროს (ტემპერატურის მომატება 380 და ზევით, ტკივილის გაძლიერება სახსრებში, რევმატული პროცესების აქტივობის გაძლიერება) უნდა შეწყდეს ტალახით მკურნალობა და ჩატარდეს მედიკამენტური თერაპია (ანტიბიოტიკები, სალიცილის, პირაზოლონური, ინდოლური პრეპარატები, ბრუფენი, ანალგინი, კორტიკოსტეროიდები და სხვ.).
გამწვავების დროს ეფექტურია სახსრების ულტრაიისფერი დასხივება ერითემული დოზებით, ასევე ანთების საწინააღმდეგო დიეტის დანიშვნა ნახშირწყლებისა და სუფრის მარილის შეზღუდვით.
ანკილოზირებადი სპონდილოართრიტი (ბეხტერევის დაავადება) განიხილება, როგორც ორგანიზმის ზოგადი დაავადება, რომლის დროსაც ხერხემლისა და პერიფერიული სახსრების დაზიანება წარმოადგენს დაავადების ერთ-ერთ უმთავრეს ნიშანს.
ბეხტერევის დაავადება მიეკუთვნება კოლაგენური დაავადებების ჯგუფს. ავტორთა ნაწილი ამ დაავადებას მიაკუთვნებს რევმატოიდულ ართრიტს, თუმცა უმრავლესობა თვლის, რომ უფრო მართებულია ბეხტერევის დაავადება განიხილონ, როგორც დამოუკიდებელი ნოზოლოგიური ფორმა.
ანკილოზირებადი სპონდილოართრიტით დაავადებულთა მკურნალობა ახტალის კურორტზე დაშვებულია დაავადების ცენტრალური და პერიფერიული ფორმების შემთხვევაში, არააქტიურ ფაზაში ან ანთებითი პროცესის აქტივობის მინიმალური და ზომიერი ხარისხის შემთხვევაში. დაავადების ადრიულ სტადიაზე, ვიცერალური დაზიანებების არ არსებობის შემთხვევაში ინიშნება ტალახის აპლიკაციები სეგმენტურად ხერხემალზე, გავის ძვლის არეში და დაზიანებულ სახსრებზე. ტალახის ტემპერატურა შეადგენს 38-430, პროცედურის ხანგრძლივობა 15-20 წუთი. მკურნალობის კურსი – 12-14 პროცედურა. დაავადების უფრო გვიან სტადიაზე, თუ შინაგანი ორგანოები არ არის დაზიანებული, ტალახის პროცედურების რაოდენობა შეიძლება შეადგენდეს 15-20.
ფიზიოთერაპიული პროცედურებიდან კონტრაქტურის, კუნთების ატროფიის, განვითარების, ხერხემალში მოძრაობის შეზღუდვის თავის არიდების მიზნით, რეკომენდებულია დიატერმიის, ინდუქტოთერმიის, ულტრაბგერების გამოყენება. სახსრებში ანთებითი ცვლილებებისას კი მიზანშეწონილია გიდროკორტიზონის ფონოფორეზის დანიშვნა. ბეხტერევის დაავადების ცენტრალური ფორმის დროს, ანთებითი პროცესის დაბალი აქტივობისა და გამოკვეთილი ტკივილის სინდრომის დროს რეკომენდებულია დიადინამიური დენის დანიშვნა. ნებისმიერი ფიზიოთერაპიული ღონისძიებები ტარდება ყოველდღიურად ან ტალახით მკურნალობის დამოუკიდებელ დღეებში. მკურნალობის კურსი 10-დან 15 პროცედურა.
ბეხტერევის დაავადების დროს ეფექტურია სამკურნალო ვარჯიში და მასაჟი. აღნიშნული პროცედურები უნდა ჩატარდეს სისტემატიურად.
„პანიკის საფუძველს ვერ ვხედავთ – კლინიკები გადავსებული არ არის და ამ მხრივ არანაირი საშიშროება არ არსებობს“
„ქვეყანაში ჩვეულებრივი სეზონური გრიპი ტრიალებს, პანიკის საფუძველს ვერ ვხედავთ – კლინიკები გადავსებული არ არის და ამ მხრივ არანაირი საშიშროება არ არსებობს“, – ამის შესახებ ჟურნალისტებს მთავრობის სხდომის დასრულების შემდეგ ჯანდაცვის მინისტრმა, ზურაბ აზარაშვილმა განუცხადა.
მან აღნიშნა, რომ გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინები ქვეყანაში ხელმისაწვდომია და მისი გაკეთება ყველა მსურველს შეუძლია.
„გრიპის ვაქცინები ჯერ კიდევ შემოდგომის დასაწყისში შემოვიტანეთ. რამდენიმეკომპონენტიანი ვაქცინები იყო და აქტიურად მოუწოდებდა სამინისტრო სხვადასხვა კამპანიის მეშვეობით მოსახლეობას, რომ გაეკეთებინათ შესაბამისი აცრა. დღეს ქვეყანაში ჩვეულებრივი სეზონური გრიპი ტრიალებს. არა მარტო საქართველოში, მთელ მსოფლიოში ასეა და სეზონურად, გარკვეულ პიკურ მაჩვენებელს აღწევს, ვთქვათ, იანვრის ბოლომდე, თუმცა არანაირი განგაშის საფუძველი აქ არაა. ძირითადად, ეს ვირუსი შეიძლება გამოხატული იყოს ბავშვებში, თუმცა არაფერ განსაკუთრებულს და ისეთს, რომ რაიმე პანიკის საფუძველი იყოს, ჩვენ ვერ ვხედავთ,“ – განაცხადა აზარაშვილმა.
მისივე თქმით, სამედიცინო დაწესებულებები გადავსებული არ არის და ამ მხრივ არანაირი საშიშროება არ არსებობს.
#datashvil #drpkhakadze #sheniganatleba #sheniambebi #sheniekimi