პესტიციდები და ქიმიური სასუქები
მარწყვის კომერციული წარმოებისას ხშირად გამოიყენება სხვადასხვა პესტიციდი და აგროქიმიური საშუალება. ამის მიზეზი ის არის, რომ მარწყვი საკმაოდ მგრძნობიარე კულტურაა სოკოვანი დაავადებების, მწერებისა და მავნებლების მიმართ.
მარწყვის მოყვანისას შეიძლება გამოიყენებოდეს:
- ფუნგიციდები — სოკოვანი დაავადებების (ნაცარი, ნაცრისფერი სიდამპლე და სხვა) საწინააღმდეგოდ;
- ინსექტიციდები — მწერების წინააღმდეგ;
- აკარიციდები — ტკიპების წინააღმდეგ;
- ჰერბიციდები — სარეველების გასაკონტროლებლად;
- სასუქები — მოსავლიანობის გასაზრდელად.
სწორედ ამიტომ მარწყვი ხშირად ხვდება იმ პროდუქტების სიაში, რომლებშიც პესტიციდების ნარჩენები შეიძლება აღმოჩნდეს. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ბაზარზე არსებული ყველა მარწყვი ჯანმრთელობისთვის საშიშია. განვითარებულ ქვეყნებში მოქმედებს მკაცრი ნორმები, რომლებიც განსაზღვრავს, რამდენი რაოდენობის პესტიციდის ნარჩენი შეიძლება დარჩეს პროდუქტში.
პესტიციდების რაოდენობის შესამცირებლად სპეციალისტები გვირჩევენ:
- მარწყვი გამდინარე წყალში კარგად გავრეცხოთ;
- გარეცხვამდე ყუნწი არ მოვაცილოთ, რათა წყალში ხსნადი ნივთიერებები ნაყოფის შიგნით ნაკლებად მოხვდეს;
- სურვილის შემთხვევაში 10–15 წუთით ჩავდოთ წყლისა და სოდის ხსნარში (დაახლოებით 1 ჩაის კოვზი სოდა 1 ლიტრ წყალზე), შემდეგ კი კვლავ გავრეცხოთ;
- სეზონური და სანდო მწარმოებლის პროდუქტი შევარჩიოთ.
აღსანიშნავია, რომ მარწყვზე ალერგიული რეაქცია ყოველთვის პესტიციდებით არ არის გამოწვეული. უმეტეს შემთხვევაში ალერგია თავად მარწყვის ცილებზე ვითარდება. თუმცა ზოგიერთ ადამიანს შეიძლება რეაქცია ჰქონდეს დამუშავებისას გამოყენებულ ქიმიურ ნივთიერებებზეც.
ხილი უფრო ალერგიულია თუ სასუქები?
მნიშვნელოვანია განვასხვავოთ ორი რამ: ანაფილაქსიას თავად ხილი იწვევს თავისი ბუნებრივი ცილების გამო, პესტიციდებით გამოწვეული ანაფილაქსია ძალიან იშვიათია.
ხილებს შორის ანაფილაქსიის გამომწვევებად ყველაზე ხშირად აღწერილია:
- ატამი
- კივი
- მარწყვი
- გარგარი
- ალუბალი
- ქლიავი
- მანგო
- საზამთრო
მათ შორის განსაკუთრებით ატამი, კივი და მარწყვი ითვლება იმ ხილებად, რომლებმაც შესაძლოა მძიმე ალერგიული რეაქცია, მათ შორის ანაფილაქსიაც გამოიწვიონ მგრძნობიარე ადამიანებში.
განსაკუთრებით საინტერესოა ატამი. ალერგოლოგები მას ერთ-ერთ იმ ხილად მიიჩნევენ, რომელიც ყველაზე ხშირად იწვევს მძიმე ალერგიულ რეაქციებს, მათ შორის ანაფილაქსიას. ატამის ალერგენი ძალიან მდგრადია და თერმული დამუშავების შემდეგაც შეიძლება დარჩეს აქტიური.
რაც შეეხება პესტიციდებს, დღეს არსებული სამეცნიერო მონაცემებით, ანაფილაქსიის შემთხვევათა უმრავლესობა თავად ხილის ცილებთან არის დაკავშირებული და არა იმ ქიმიურ საშუალებებთან, რომლებითაც ხილია დამუშავებული. თუმცა იშვიათ შემთხვევებში ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს რეაქცია პესტიციდების ნარჩენებზეც.
ბოსტნეული და მცენარეული პროდუქტებიდან ანაფილაქსია ხილტან შედარებოთ, უფრო იშვიათია. ყველაზე ხშირად აღწერილ შემთხვევებში მიზეზი გახლდათ:ნიახური, სოია, ბარდა, ლობიო, ოსპი.
რამდენ ხანში შეიძლება განვითარდეს ანაფილაქსია?
ხილის ან სხვა საკვების მიღების შემდეგ:
- ყველაზე ხშირად — 5-30 წუთში;
- შემთხვევების უმეტესობა — 1 საათის განმავლობაში;
- ზოგჯერ — 2 საათამდე;
- ძალიან იშვიათად — რამდენიმე საათის შემდეგ.
თუ ადამიანს მარწყვის, კივის, ატმის ან სხვა ალერგენული ხილის ჭამის შემდეგ 3-4 საათი საერთოდ არაფერი აწუხებდა და შემდეგ დაეწყო სიმპტომები, ანაფილაქსია ნაკლებად სავარაუდოა.
ანაფილაქსიისთვის დამახასიათებელია, რომ სიმპტომები სწრაფად ვითარდება:
- ტუჩების, ენის ან ყელის შეშუპება;
- სუნთქვის გაძნელება;
- ხიხინი;
- ჭინჭრის ციება;
- თავბრუსხვევა;
- არტერიული წნევის დაცემა.
ანაფილაქსიის შემთხვევების დაახლოებით 80-90%-ში პირველი სიმპტომები ალერგენთან კონტაქტიდან 30 წუთის განმავლობაში ვითარდება. ამიტომ ალერგიული რეაქციის ყველაზე კრიტიკული პერიოდი სწორედ პირველი საათია.
